«О́z balań ózekten teppesin», perzentten qaıyr kórmeý de qorlyq. Oqıǵa Qazaqstanda emes, qurlyqtyń arǵy jaǵynda ótip jatyr dep ózimizdi jubatqanymyzben, ótken ǵasyrdyń basyndaǵy amerıkalyq qasiret búgingi qazaq qoǵamynyń da bas aýrýyna aınaldy.
Lıýsı men Barklı Kýperlerdiń keń ári qonaqjaı shańyraǵynda áldeqashan úıli-barandy bolyp ketken balalary jıi bas qosyp turady. Bári de ómirden óz ornyn tapqan, ishkeni aldynda, ishpegeni artynda, baılyqqa kenelip, baqýat turatyn jandar. Mine, tóbesinen qus ushyrmaı ósirgen sol ata-anasyna qamqorlyq jasap, baǵyp-qaǵý kezegi endi balalaryna kelip tur. О́zderi ósken balalyq shaqtyń jyly uıasy bolǵan qarashańyraqty ata-analary bankke kepildikke qoıyp qaryz alǵan edi, al ony bosatyp, jańa páter jaldaý úshin azǵantaı ǵana aqsha jetpeı tur. Baladan qaıyr ǵana kútetin ańqaý ata-ana «joǵymdy taýyp berer» dep úmbetine úmittene qaraǵan. Áke-shesheniń muń-muqtajyn estigen boıda ul men qyz sarań ekenin baıqatyp, bir-birine silteı bastaıdy. Túrli sebep taýyp, aqsha berýden bas tartqan balalary qarjyny aıtasyz, úıinen aıyrylyp, qaıda bararyn bilmeı turǵan qart áke-shesheni qoldaryna alǵysy kelmeıtin nıetin ashyq ańǵartady. Beseýiniń birde-birine ne ananyń, ne ákeniń keregi joq. Beseýiniń birde-biriniń úıinen qarttar úshin qýyqtaı bir bólme tabylmaǵan olar, aqyry áke-shesheni qaq bólýdi qup kóredi: ákesin amalsyz Kalıfornııadaǵy qyzy almaq, al analaryn qart áıelderge arnalǵan pansıonatqa jóneltýdi jón kóredi. Elý jyl boıy birge turyp, aıaýly jandarǵa aınalǵan ekeý balalaryna kerek bolmaǵanymen, bir-biri úshin eń kerek kezinde máńgilikke eki aıyrylǵaly turǵany drama oqıǵasyn birden óristetip ala jóneledi.
Kempir men shal, álde qarııa men keıýana, meıli qalaı atalsa da, Lıýsı men Berklı jańa ǵana jolyǵysyp, sezimi endi búr jaryp, júregi keýdesine syımaı bulqyna soqqan bula qyz ben jigit dersiz. О́mirdiń daýyly men jaýynyna qaramastan, qıyndyq ataýlyǵa qasqaıa qarsy júrip, birin-biri súıep, demep, aqyrynda qımas jandarǵa aınalǵan. Jarty ǵasyr boıy juby jazylmaı kele jatqan qos qarııanyń biri ekinshisi degende júregin julyp berýge daıar janashyr sezimi bólinbeıtin bir bútinge aınalyp, bir-birinsiz ómir súre almaıtyn jaǵdaıǵa jetken. Adam qartaıǵanymen, júrektegi jastyqtyń oty óshpeıdi. Ekeýi aıyrylysar aldyndaǵy Barkleıdiń sońǵy ret Lıýsıdi týra jigit kúnindegideı, jastyq shaqta san ret kelgen meıramhanaǵa shaqyryp, súıikti sharabymen syılap, súıiktisiniń kóńilinen shyqqysy kelip abdyraǵan beınesindegi shynaıylyq, kishipeıildilik adal sezimniń jyldarmen birge kúshtirek tartatynyna sendirmeı qoımaıdy. Aýyrtpalyq túse qalsa, eń aldymen aıaýshylyǵyn, meıirimin ala júgiretin jany názik qarııalardyń balalary munshama qatygez bolyp ósedi dep oılamady. Qorqynysh, qorǵansyzdyq, alda kútip turǵan jalǵyzdyq qarııalardy tyǵyryqqa tiredi. «Ulymnyń úıine baramyn» dep, biraq shabadanyn kóterip qarttar úıine ketip bara jatqan Lıýsı artyna burylyp ulyna bir ǵana ótinish aıtady: «Meniń qarttar úıine ketkenimdi ákeń bilmesinshi. Bul meniń ákeńnen jasyrǵan eń alǵashqy jáne jalǵyz qupııam, ákeńe ómirimde birinshi ret ótirik aıttym». Qamqor peıilden týǵan jyly sóz sııaqty, alaıda salmaǵy sonsha aýyr, jan dúnıeniń tereńine deıin boılap, júrek deıtin eń talmaý tusty taýyp alyp, aıaýsyz osqylaıdy...
«Spektakldiń basty tabysy nede?» degen suraq týyndasa, sóz joq, akterlik oıyndy alǵa tartar edik. Jasy kelgen qarttardyń qasiretti oqıǵasyn ǵana emes, qarym-qatynasyn, mahabbatyn, bir-birine qurmetin romantıkaǵa aınaldyra bilgen Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisteri Gúljamal Qazaqbaeva men Saǵyzbaı Qarabalınniń obrazdary sahna ónerindegi eń este qalarlyq beıneler qataryn tolyqtyratyny sózsiz. Qos sahna sheberiniń birin-biri ilip alyp, ózine ińkárlikpen tartyp oınaǵany, óz rólderin bıikke kótere iri beıne jasaǵany munyń shaǵyn pesa jelisine qurylǵan spektakl ekenin umyttyryp, kórermendi quddy bir kıno kórip otyrǵandaı áserde qaldyrdy. Kózinen de, sózinen de meıirimi tógilip turatyn G.Qazaqbaeva Lıýsıdiń rólinde oıly, muńly bolsa da, onysyn sezdirgisi kelmeıtin oınaqy, tipti qamqor ananyń keıpine enip aldy, al S.Qarabalınniń Barkleıi adaldyǵymen tartymdy. Qoıylymnyń ekinshi quramynda Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Lıdııa Kádenniń de oınaıtynyn aıta ketýimiz kerek. Árıne, olardyń balalarynyń rólindegi Rahman Omar, Áset Imanǵalıev, Janar Maqasheva, Gúlbahram Baıbosynova, Aıda Jantileýova syndy akterler toıynǵan, áke-shesheden sýynǵan perzentterdi kelistire oınaǵanymen, bul spektakl o bastan basty keıipkerlerdiń dýetine qurylǵan. Sondyqtan da olar sahnada ómirdiń bir bólshegin, mahabbattyń ǵajap úlgisin kórsetti, birin-biri tolyqtyrdy, súıedi, birge ǵumyr keshti...
Ǵ.Músirepov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq balalar men jasóspirimder teatry Delmardy, Delmardyń dál osy pesasyn tańdaýy arqyly repertýar salmaǵyn arttyra túskeni anyq. Bul eń aldymen jastarǵa kerek spektakl. Qoıylymdy tamashalaǵan árbir jas kórermen óz ata-anasymen aradaǵy qarym-qatynasy týraly oılanýǵa jáne óziniń oıy men áreketin tereńirek saralaýǵa ǵajap múmkindik tabady. Qataldyǵy men ókpesi kóp, meıirimi az myna ómirde azdaǵan jylý taýyp, sol jylylyqtyń mánin bilip júrý úshin qaıtalap kórip tursa da artyq emes. Qoıylymda qan-josa bolǵan kisi ólimi joq, zorlyq, soǵys joq, biraq kórermen kóz jasyna ıe bola almaıdy. Sonda kórermendi ne jylatty? Sebebi jas rejısser, «Daryn» memlekettik jastar syılyǵynyń laýreaty Farhad Moldaǵalıdiń sahna arqyly joldaǵysy kelgen «ólimnen de ótken, ajaldan da asqan jaýyzdyq bolady – mahabbat pen izgilik joǵalǵan jerde adam jyrtqyshqa aınalyp, tipti týǵan áke-sheshesin de aıamaıdy, al áke-shesheniń kóńiline qaıaý túskende, álemdi qara túnek basady» degen oıymen únsiz kelisti. Zaldyń ár tusynan murnyn qos-qostan tartyp, júzin jýyp jatqan jasty oramalymen qurǵatyp ta úlgere almaı egilgen kórermen ómirde ıakı bar, ıakı joq ata-anasynan únsiz keshirim surap otyrǵanyna eshkim kúmándanbady. О́nerdegi katarsıs degen osy. Dúnıeni umytyp, adam ózimen ózi ǵana qalyp, qateligi men kinásin moıyndap, kóz jasymen tazalanýy, adamdyǵyn tanyp, Qudaımen qaýyshýy. Spektakldi kórgen adam úıindegi anasy men ákesine asyǵyp, olardy múlde basqa qyrynan tanyp, jaqsy kórip, qurmeti arta túsetinine sendirdi. «Baıansyz baqty» bir kórgen adam ony ońaılyqpen umytpaıdy. Zaman basqa, urpaq basqa, qundylyq basqa dep qataldyqty qorǵap alýdyń qajeti joq, barlyq qundylyqtyń ishinde áke men bala muratyna aıryqsha mán bergen qazaq úshin otbasy qundylyǵynyń orny báribir bólek.
ALMATY
