Álemdik statıstıka álpeti
Álemdegi COVID-19 saldaryna qaramastan (66,6 mln – aýyrǵandar sany jáne 1,5 mln – qaıtys bolǵandar), kólik apatynyń zardabyn shekkender aýqymy pandemııadan qalysar emes. DDU málimetterine sáıkes jol júrý barysynda álemde jyl saıyn 3 mıllıonnan astam adam ómirimen qoshtasady nemese jaraqattanady. Sarapshylar bul kórsetkishti 2030 jylǵa qaraı jylyna 3,6 mıllıonǵa deıin ósedi dep boljaıdy. Eń kóp adam ólimi men jaraqattaný Úndistanda tirkelgen. Onda 1 mıllıon halyqqa 220 apattan keledi. Apattyń joǵary kórsetkishteri Qytaıda (180) jáne AQSh-ta (114) tirkelgen. Bul basqa elderdiń statıstıkasynan eleýli túrde artyq.
Norvegııa joldary álemdegi eń qaýipsiz bolyp sanalady. 1 mln halyqqa bar bolǵany 20 oqıǵadan aınalady. Sonymen qatar apattyń eń tómen kórsetkishi Shvesııada (25), Japonııada (25) jáne Ulybrıtanııada (30) tirkelgen.
Qazaqstandaǵy kórsetkish qandaı?
Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń málimetterine sáıkes 2020 jyldyń 9 aıy ishinde shamamen 9 myń apat tirkelgen, zardap shekken adamdar sany 13 myńnan asady. Árıne, byltyrǵymen salystyrǵanda, kólik apatynyń kórsetkishi 22,2%-ǵa tómendegen. Bul tómen kórsetkishke jol júrýdi karantın kezinde shekteý negiz bolǵany belgili. Barlyq resmı málimetter boıynsha Qazaqstanda bes jyl ishinde 86,3 myń jol-kólik oqıǵasy oryn alǵan.
Kólik apaty kóp bolǵan aımaqtar retinde jyl saıyn Almaty jáne Almaty oblysy tirkeledi. Bes jyl ishinde bul óńirlerde kólik apaty saldarynan 24 847 jáne 10 343 adam zardap shekken. Eń az jábirlenýshiler Shymkent qalasy jáne Soltústik Qazaqstan oblysynda tirkelgen – 692 jáne 1 120 oqıǵa.
Jol-kólik oqıǵasynyń túrleri
Eń keń taraǵan JKO túri – jaıaý adamdy qaǵyp ketý. Sońǵy bes jyl ishinde elde atalǵan túrdiń 37 032 oqıǵasy tirkelgen. Bul Almaty jáne Almaty oblysynda jıi bolady – 12 318 jáne 4 086 oqıǵa. Eń azy Shymkentte jáne Soltústik Qazaqstan oblysynda – 431 jáne 433 oqıǵadan tirkeldi.
JKO sanaty boıynsha ekinshi orynda – kólikterdiń soqtyǵysýy. Odan 29 723 qazaqstandyq zardap shekken. Kóbisi Almaty jáne Almaty oblysynda – 8 259 jáne 3 776 adam, al eń azy Shymkentte jáne Soltústik Qazaqstan oblysynda – 179 jáne 420 adamnan.
JKO sanaty boıynsha úshinshi orynda – kóliktiń aýdarylýynan adamdardyń qatty zardap shegýi múmkin oqıǵalar. Kólik aýdarylýynyń 6 925 oqıǵasy tirkelgen. Zardap shekkenderdiń kóbisi Almaty oblysynda – 1 056, Almaty qalasynda – 933 jáne Jambyl oblysynda – 892. Apattyń eń tómen kórsetkishteri – Shymkentte (13 oqıǵa) jáne Nur-Sultan qalasynda (24 oqıǵa).
Sodan keıin statıstıkadaǵy eń keń taraǵan JKO túri – bógetterge soqtyǵý. Bes jyl ishinde bógetterge soǵylǵan JKO sany – 3 969. Sonyń ishinde 933 jáne 857 oqıǵasy Almaty jáne Almaty oblysynda bolǵan. Eń az apat sany Shymkentte, Soltústik Qazaqstan jáne Atyraý oblystarynda – 23, 33 jáne 44 oqıǵa.
Sońǵy bes jyl ishindegi kórsetkishteri eń tómen JKO sanattary bar. Mysaly, jolaýshynyń kólik salony ishinde nemese kólik shanaǵynda qulaýy saldarynan 2 794 qazaqstandyq japa shekti. Velosıpedshimen soqtyǵysý kezinde – 1 665 adam, al toqtap turǵan kólik quralyna soǵylýy kezinde – 1 339 adam. Eń az JKO janýarlardy basyp ketý barysynda bolǵan – 643 oqıǵa.
Sonymen qatar joǵaryda kórsetilgen oqıǵalardyń birine de jatpaıtyn 2 165 oqıǵa tirkelgen.
Nazar aýdarý qajet, kólik apaty statıstıkasynda usaq jol-kólik oqıǵasy tirkelmegen, kólik ıeleri bul jaǵdaılarda quqyq qorǵaý organdaryna jáne ótem alý úshin saqtandyrý kompanııalaryna júginbegen.
Ulttyq bank málimetterine sáıkes bıyl 10 aı ishinde saqtandyrýshylarǵa OGPO mindetti avtosaqtandyrý boıynsha 22,2 mlrd teńge tólengen, bul byltyrǵymen salystyrǵanda 4%-ǵa tómen. KASKO erikti saqtandyrý boıynsha tólem somalary bıyl 42,9 mlrd teńgeni quraǵan, bul byltyrǵydan 3% az.
«Kúrdeli JKO bolǵan jaǵdaıda, eger zardap shekkender bar bolsa, birinshi kezekte medısınalyq jedel kómekti jáne mindetti túrde jol polısııasy qyzmetkerleri men apattyq komıssardy shaqyrtý qajet. Olar kelgenshe avtomobıl ornynan qozǵalmaýǵa tıis. Eger nuqsan mólsheri 350 myń teńgeden aspaıtyn bolsa, saqtandyrý kompanııasy ótemaqysyn oqıǵa bolǵan jerde qolma-qol tóleýi múmkin. Bundaı ereje tek Freedom Finance Insurance SK-da bar», deıdi Freedom Finance Insurance SK ókilderi.
