Qazaq bı ónerindegi tuńǵysh horeografııalyq qoıylym «Naz» teatry bıshileriniń oryndaýynda 2005 jyly «Astana» konsert zalynda kórermenge usynylǵan edi. Arada on bes jyl ótken soń kórermen «Naz» bıshileriniń bıik belesi syndy «Tuıǵyndardy» qaıta tamashalady.
«Tuıǵyndar» qoıylymy qazaqtyń kóne tarıhynan syr shertýimen qundy. Saq, Ǵun, Úısin, Qańly, odan beri Túrik qaǵanatynyń qurylý kezeńderin beıneleıtin shyǵarma ıdeıasynyń jáne lıbrettosynyń avtory –Erkebulan Aǵymbaev. Al qoıylymǵa «Tuıǵyndar» ataýyn usynǵan ári qoıylymnyń keńesshisi – belgili túrkolog, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń professory Qarjaýbaı Sartqojauly. Professordyń málimetine sáıkes, túrkiler zamanynda áskerdiń eń aldynda júretin barlaýshy topty «tuıǵyndar» dep ataǵan. Olar sheginýdi bilmeıtin qaıtpas qaısar jaýyngerler bolǵan.
Kesh barysynda qoıylymnyń kompozıtory ári óńdeýshisi Baıǵalı Ryspambetovtiń talǵampazdyqpen tańdap alǵan shyǵarmalary spektakldiń ón boıynda sátti qoldanys tapqany baıqaldy. Qazaqtyń halyq ánderi men kúıleri, Qurmanǵazy, Mahambet, E.Brýsılovskıı týyndylary, sondaı-aq qazirgi zaman kompozıtorlary A.Jaıymov, Á.Qazaqbaev, M.Berdiǵulov, B.Ryspambetov shyǵarmalary qoıylymnyń mýzykalyq baılyǵyn kórsetti. Spektaklde tól mádenıetimiz, etnografııamyz ben ulttyq kıimderimiz de sapaly qamtylǵanyn aıta ketý kerek. Jaýynger, baqsy, abyz, kelinshek pen orta jastaǵy áıelderdiń kıimderi erekshelenip turdy.
Bı tilinde sóılegen tuńǵysh tarıhı spektakldiń qoıýshy horeograftary – Erkebulan Aǵymbaev, Qadısha Aǵymbaeva jáne Meıramgúl Aıtmaǵambetova.
