Basty mindet – vaksınanyń keń kólemdegi qoljetimdiligin qamtamasyz etý

Vıdeokonferensııa rejiminde ótken is-sharaǵa Ázerbaıjan, Belarýs, Qyrǵyzstan, Moldova, Reseı, Tájikstan, Túrikmenstan, О́zbekstan Prezıdentteri qatysty.

Jıyn barysynda Memleketter basshylary Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy aıasyndaǵy kópjaqty yqpaldastyq, TMD-ny odan ári damytý tujyrymdamasy jáne ony iske asyrý jónindegi negizgi is-sharalar jospary jaıynda pikir almasty. Sondaı-aq TMD elderi Parlamentaralyq yntymaqtastyqty arttyrý jáne nyǵaıtý máselesi talqylandy.

Qasym-Jomart Toqaev óz sózinde búgingi otyrystyń álemdik ekonomıka men saıasattaǵy kóptegen mańyzdy prob­lemalar tóńireginde ótip otyrǵanyn, dúnıe júzindegi qıyn ahýaldy koronavırýs pandemııasy odan ári shıelenistirip jibergenin jetkizdi. Qazaqstan Prezıdenti ortaq múddelerdi eskere otyryp birqatar usynys jasady, onyń ishinde, koronavırýs indetine birlese qarsy kúresýge qatysty oıyn ortaǵa saldy.

– Búgingi kúnniń eń basty mindeti – azamattarymyzdyń koronavırýsqa qarsy vaksınaǵa keń kólemde qol jetkizýine múmkindik jasaý. Osy oraıda COVID-19 indetine qarsy jahandyq kúreste álemde birinshi bolyp vaksınasyn tirkegen jáne halyqqa ekpe jasaı bastaǵan Reseı Federasııasynyń jetekshi rólin atap ótkim keledi. Qazaqstan da óziniń vaksınasyn ázirlep jatyr. Onyń synamalary jaqsy nátıje berýde. Biz kelesi aptada Reseımen birlesip, vaksına óndirisin iske qosamyz. Ol reseılik te, qazaqstandyq ta ónim retinde eksportqa shyǵarylady, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdent áriptesterin ózderiniń syrtqy saıasat vedomstvosy basshylaryna BUU aıasynda Aýrýlardy baqylaý jáne bıologııalyq qaýipsizdik jónindegi aımaqtyq ortalyqtar jelisin, sondaı-aq Bıologııalyq qaýipsizdik jónindegi halyqaralyq agenttik qurý jónindegi Qazaqstannyń BUU-da jasaǵan usynysyn qoldaý úshin tapsyrma berýge shaqyrdy.

Qasym-Jomart Toqaev Dostastyq elderiniń arasyndaǵy iskerlik belsendilik pen ekonomıkalyq baılanystardy jandandyrý jumysyn TMD-nyń basty mindetteriniń biri retinde atady.

– Qazirgi jaǵdaıda bizdiń negizgi ba­sym­dyǵymyz – áleýmettik-ekono­mıkalyq turaqtylyqty saqtaý, halyqtyń tabys deńgeıin jáne jumyspen qamtylýyn qamtamasyz etý. Biraq buǵan saýda-ekono­mıkalyq qatynastardyń barlyq keshenin qaıta jańǵyrtpaı, qol jetkizý múmkin emes. О́zara saýda-sattyqty odan ári yryq­tandyrý, kedergiler men shekteýlerdi retteý jónindegi jumystardy jandandyrý qa­jet. Investısııa tartýǵa, kólik-tran­zıt áleýetin tıimdi paıdalanýǵa, ónerká­siptik kooperasııany tereńdetýge, óńirler arasyndaǵy tikeleı baılanystardy damy­týǵa basa mán berý kerek, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy Qyzmet kórsetýdiń erkin saýdasy týraly kelisimdi jáne onyń ár memleketke naqty paıda ákeletin ınvestısııalar jónindegi negizgi bólimin kelisýdi aıaqtaýdyń mańyzdylyǵyna nazar aýdardy.

Qasym-Jomart Toqaev qorshaǵan ortany qorǵaý jáne «jasyl ekonomıkaǵa» qatysty  sheshimderdi engizý, sondaı-aq jańa sıfrly tehnologııalardy damytý máselelerine arnaıy toqtaldy. Qazaqstan TMD Memleketaralyq ekologııalyq keńestiń 2021 jylǵy tóraǵasy retinde atalǵan saladaǵy ulttyq zańnamalardyń tásilderi men úılestirilýin ushtastyrý múmkindigin zertteýdi, sondaı-aq Sıfr­landyrý máseleleri boıynsha arnaıy jumys tobyn qurýdy  usyndy.

Qazaqstan Prezıdenti Memleketter basshylarynyń nazaryn qaýipsizdik pen turaqtylyqty qamtamasyz etýge aýdardy. Onyń pikirinshe, memleketaralyq qatynastardyń shıelenisýi jáne ózara senimsizdik jaǵdaıynda ornyqty damý men ilgerileý múmkin emes.

– Ázerbaıjan Prezıdenti Ilham Geı­dar­uly Álıev pen Armenııa Premer-mınıstri Nıkol Vovaevıch Pashınıa­n­nyń birlese kúsh salýymen, Vladı­mır Vladımırovıch Pýtınniń belsendi ara­aǵaıyndyǵymen Taýly Qarabaqtaǵy áskerı qımyldardy toqtatý týraly keli­simdi taǵy bir ret atap ótkim keledi. Bul qalyptasqan kúrdeli jaǵdaı­daǵy eń durys sheshim boldy. Atalǵan tarıhı kelisim óńirde uzaqmerzimdi beı­bit­shilik ornatýǵa yqpal etedi dep úmitte­nemin. Shyn máninde, Dostastyq uıymy qurylǵaly beri saıası atmosferany ýlap kelgen postkeńestik keńistiktegi qaqtyǵys oshaǵynyń oty sóndirildi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy osyndaı qıyn-qystaý kezeńde elderimiz arasyndaǵy tyǵyz yqpaldastyqtyń mańyzy arta túsedi dep sanaıdy.

– Iá, biz bir-birimizden ekonomıkalyq áleýetimiz turǵysynan erekshelenemiz. Bizdiń tarıhı kózqarasymyz, Taýly Qarabaqtaǵy qaqtyǵys kórsetkendeı, tipti, geosaıası kózqarasymyz da ártúrli bolýy yqtımal. Degenmen, eń bastysy, bizdiń halyqtarymyz beıbit jaǵdaıda ómir súrip, bir-birimen dostyq qarym-qatynasta bolǵysy keledi. Bizdiń mindetimiz – halyqtarymyzdyń arasyna syna qaǵylýyna jol bermeı, ózara tıimdi yntymaqtastyqty arttyrýdyń jolyn izdeý, qazirgideı strategııalyq qubylmaly jaǵdaıda TMD elderin ja­qyn­dastyrý. Biz pandemııadan keıingi ke­zeń­de onyń barlyq syn-qaterleri men aýyrtpalyqtaryn eńserýde kópjaqty yqpaldastyq máselesin oılastyrýymyz kerek, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaev TMD-ny halyqaralyq qoǵamdastyqta zor bedelge ıe dep sanaıdy.

– Bizdiń uıymnyń negizin qalaý­shylar kúsh jumyldyra otyryp, post­keńestik keńistikti tarıhymyzdaǵy qara­ma-qaıshylyq kezeńindegi aýyr qantó­gisten aman saqtap qala aldy. Dostas­tyqtyń áleýetin jańa geosaıası jaǵ­daıda odan ári kúsheıtý jáne onyń halyq­aralyq arenadaǵy ornyn nyǵaıtý – bar­shamyzdyń ortaq mindetimiz. Tatý kórshilik rýhyndaǵy yntymaqtastyq, ózara qurmet kórsetip, múddelerdi eskerý arqyly qazirgi synaqtar men aldaǵy syn-qaterlerge laıyqty tótep bere alaty­nymyzǵa senemin, – dedi Qazaqstan Pre­zı­denti.

Memleket basshysy Qazaqstan Azııa­daǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńestiń 2020-2022 jyldardaǵy tóraǵasy kezinde aımaqtyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge mańyzdy úles qosýǵa nıetti ekenin atap ótti. Ol úshin elimiz AО́SShK-ni Azııadaǵy qaýipsizdik jáne damý uıymy retinde qaıta qurýdy josparlap otyrǵanyn jáne bul baǵytta bar kúsh-jigerin jumsaıtynyn aıtty.

Qasym-Jomart Toqaev sóziniń sońynda Dostastyq oǵan múshe memleketterdiń barlyǵyna paıda ákelip, negizgi máseleler boıynsha ustanymdardy úılestirýdiń mańyzdy tetigi retinde qala beretinin atap ótti.

Jıyn qorytyndysy boıynsha birqatar qujatqa, onyń ishinde, TMD-ny odan ári damytýdyń tujyrymdamasyna jáne osy Tujyrymdamany iske asy­rý­dyń negizgi is-sharalar josparyna, Birikken Ulttar Uıymynyń quryl­ǵa­nyna 75 jyl tolýyna oraı Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna múshe memle­ketter basshylarynyń birlesken málimde­mesine, Halyqaralyq aqparattyq qaýip­sizdikti qamtamasyz etý salasyndaǵy ynty­maqtastyq týraly Táýelsiz Memle­ketter Dostastyǵyna múshe memleketter basshylarynyń birlesken málimdemesine qol qoıyldy.

Qazirgi jaǵdaıdy eskere oty­ryp, TMD-ny odan ári damytý tujy­rymdamasy ekonomıkalyq, saıası, mádenı-gýma­nı­tarlyq salalardaǵy yqpal­dastyq baǵyt­tary boıynsha keńeıtildi. Qujatta aýyl sharýashylyǵy, jeńil ónerkásip, qurylys materıaldary óndirisi, zergerlik ónerkásip salalaryndaǵy kooperasııalyq jobalardy ázirleý jáne júzege asyrý, sondaı-aq ónimderdiń jekelegen túrlerine qatysty ortaq naryqty damytý máseleleri qamtyldy. TMD elderi sıfrly tehnologııa, ǵaryshty paıdalaný salalary boıynsha da yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa ýaǵdalasty. Al mádenı-gýma­nıtarlyq baǵytta densaýlyq saqtaý, ha­lyqtyń sanıtarlyq-epıdemııalyq amandyǵyn qamtamasyz etý, jastarmen jumysty ilgeriletý jónindegi ynty­maqtastyqty jandandyrý máseleleri qaras­tyryldy.