TABYS qosymshasy arqyly qazaqstandyqtar bırjalyq notalardyń keń spektrinde (ETN) AQSh dollarynda azdaǵan somamen ınvestısııa salyp, óz jınaǵyn eselep nemese ártaraptandyryp, jahandyq naryqtarǵa joly ashylady.
Bırjalyq notalar – bazalyq bırjalyq qorǵa (ETF) qoljetimdilikti qamtamasyz etetin qundy qaǵazdar, olar aksııalardyń keń aýqymdy spektrine, oblıgasııalarǵa nemese keıbir jaǵdaıda taýarlarǵa ınvestısııalanady. Aıtalyq, altynnyń qunyn qadaǵalaıtyn bırjalyq notalar «altyn» ETF-ke ınvestısııalanady (jeke adamdardyń altynyn Londondaǵy qoımalarda saqtaıtyn qor). Eger altyn qymbattasa nemese arzandasa, tıisinshe «altyn» bırjalyq notalarynyń baǵasy da qymbattaıdy nemese arzandaıdy.
Qazaqstandyqtar úshin kelesi kórsetkishterge baılanysty bırjalyq notalardyń 9 túri qoljetimdi bolady. Atap aıtqanda, altyn, kapıtalızasııasy joǵary amerıkalyq 500 kompanııanyń aksııalary, kirisi joǵary AQSh kompanııalarynyń oblıgasııalary, Brent markaly munaı, AQSh Qazynashylyǵynyń vekselderi, AQSh aksııalarynyń dıvıdendtteri, AQSh-tyń kiristiligi joǵary korporatıvti oblıgasııalary, damýshy naryqtardaǵy kompanııalardyń aksııalary, damýshy naryqtardaǵy kompanııalardyń oblıgasııalary.
TABYS — kez kelgen qazaqstandyqqa qarapaıym jáne tıimdi jolmen qundy qaǵazdardy satyp alý jáne satýdy bastaýǵa múmkindik beretin qoldanýǵa yńǵaıly ári senimdi qosymsha. Qosymshanyń ereksheligi sol, qundy qaǵazdardyń qoljetimdiligi men bırjalyq notalardy satyp alý tetikteri qarapaıym. Bırjalyq notalardyń ıesi paıyzdyq kiristi (eger bazalyq ETF ETN ustaýshylaryna tólenetin dıvıdentterdi ótese), bolmasa qundy qaǵazdardyń baǵasynyń ósiminen túsken kiristi ala alady. TABYS qosymshasyndaǵy barlyq operasııa bank klıentiniń baǵamy boıynsha dollarmen júrgiziledi, sondaı-aq kiriske salyq salynbaıdy.
TABYS qosymshasynyń ınterfeısi men qarjylyq bilimi az qoldanýshyǵa túsinikti qurylymy bar. 2021 jyldyń 30 maýsymyna deıin TABYS arqyly qundy qaǵazdardy satyp alý jáne satý kezinde kelisim úshin komıssııa alynbaıdy (qoldanýshynyń banki alatyn komıssııadan basqa). Osy merzimnen keıin árbir satyp alý nemese satý boıynsha jasalǵan kelisimnen 0,5% mólsherinde nemese keminde 100 teńgeden komıssııa alynady.
2020 jyly marketıngti agenttiktiń Qazaqstanda júrgizgen zertteýine sáıkes, saýaldamaǵa qatysqandardyń 60%-y qor naryǵynda qundy qaǵazdarǵa óz jınaǵyn salýǵa daıyn ekenin bildirgen, al 15%-y ınvestısııa salý tájirıbesi baryn jetkizip, keleshekte qundy qaǵazdardy satyp alýǵa qyzyǵýshylyq tanytqan. Jalpy kapıtal naryǵy damyǵan elderde qundy qaǵazdarǵa ınvestısııa salatyn halyqtyń úlesi 50%-dan asady.
