Bul quraldar Qazaqstan Úkimetiniń qoldaýymen jastardyń densaýlyǵy men ál-aýqatyna ınvestısııa salýdy jalǵastyrý maqsatynda daıyndalǵan. Atalǵan joba – ulttyq strategııalarda kórsetilgen, sonymen qatar Naırobı sammıtinde jarııalanǵan jastarǵa qyzmet kórsetý júıesin nyǵaıtý jáne ınstıtýttandyrý qadamdarynyń biri.
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men IýNFPA jastardyń reprodýktıvti densaýlyǵynyń bedelin kóterý jáne Jastar densaýlyq ortalyqtaryn (JDO) nyǵaıtý boıynsha aıtarlyqtaı jetistikterge jetti. Alaıda, derekter kórsetkendeı, biz alǵa basqan progresti jetildirip, uzaq merzimdi maqsattarǵa jetý úshin áli de aýqymdy jumys atqarýymyz kerek.
Baılanys ónimderi jastarǵa arnalǵan qyzmetterdi kúsheıtý maqsatynda turaqty damý strategııasyn ázirleýmen qatar eldegi Jastar densaýlyq ortalyqtaryn qarjylandyrýdy qamtıdy. Sonymen qatar JDO mamandarynyń jumysyn reglamentteıtin birqatar hattamalar daıyndaý arqyly psıhologııalyq jáne zańdyq keńes berý de bar. Jastar ortalyqtaryn bilim men ozyq tájirıbeni basqa uıymdarǵa beretin «resýrstyq» ınstıtýttarǵa aınaldyrý úshin qoldaý kórsetilmek.
«Jastar densaýlyq ortalyǵy kámeletke tolmaǵandarǵa medısınalyq-psıhologııalyq kómek kórsetetin densaýlyq saqtaý sýbektilerine aınalmaq. Olardyń basty maqsaty – jasóspirimder men jastar arasynda salamatty ómir saltyn nasıhattaý jáne reprodýktıvti densaýlyqty qorǵaý, onyń ishinde erte jynystyq belsendiliktiń aldyn alý, kontraseptıvterdi qoldaný, qalaýsyz júktiliktiń aldyn alý, otbasyn josparlaý jáne jynystyq jolmen beriletin ınfeksııalar týraly aqparattandyrý», dedi Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Ajar Ǵınııat.
Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń IýNFPA qoldaýymen ótkizgen zertteýi kórsetkendeı, 15-19 jas aralyǵyndaǵy jasóspirimderdiń 30%-y jynystyq qatynasta, biraq kópshiligi kontrasepsııany paıdalanbaıdy, al basym kópshiligi (90%) AQTQ jáne JQTB týraly jan-jaqty bilimge ıe emes.
Taǵy bir zertteýde jastar men olardyń ata-analary jynystyq jáne reprodýktıvti densaýlyq salasynda kóbirek aqparat qajet ekendigi týraly habarlady, sonymen qatar bul salada naqty aqparat alýda qıyndyqtar bar ekenin aıtty.
«Jastardyń jynystyq jáne reprodýktıvti densaýlyǵyna ınvestısııa salý, sonymen qatar olardyń óz densaýlyǵy týraly sanaly sheshimder qabyldaý, nekege turýdy keıinge qaldyrý jáne júktilikti josparlaý quqyǵyn qosa alǵanda, óz quqyqtaryn bilý jáne júzege asyrý, jynystyq qolsuǵýshylyqtan bas tartý quqyǵy, konsýltasııa alý quqyǵy, AITV-ny qosa alǵanda, jynystyq jolmen beriletin ınfeksııalardyń aldyn alý jáne emdeý quqyqtary men múmkindikterin keńeıtýdi bildiredi. Jastarǵa saı, naqty jáne zamanaýı aqparat, sondaı-aq jastarǵa arnalǵan densaýlyq saqtaý qyzmetteri osy quqyqtarǵa qol jetkizýdiń kilti bolyp tabylady. Búgin shyǵarylǵan kommýnıkasııalyq ónimder jastarǵa óz densaýlyǵyn qalaı qorǵaýǵa jáne sanaly sheshim qabyldaýǵa múmkindik beretin taǵy bir qadam bolady dep úmittenemiz», dedi BUU-nyń halyqty qonystandyrý salasyndaǵy qorynyń Qazaqstandaǵy ókili (IýNFPA), Qyrǵyzstan men Túrikmenstan úshin eldik dırektory Djýlııa Valeze.
«Shyn» dep atalatyn veb-saıt, mobıldi qosymsha jáne Telegram kanalyndaǵy chat-bot Qazaqstandaǵy IýNFPA-nyń tehnıkalyq qoldaýymen jáne atalǵan uıymnyń Nıý-Iorktegi páteriniń kómegimen, sondaı-aq ulttyq sarapshylar tobymen birlesip quryldy. Veb-saıt, mobıldi qosymsha jáne Telegram kanalyndaǵy chat-bot eki tilde – qazaq jáne orys tilderinde qoljetimdi.
