Alqaly jıynǵa Pákistan Islam Respýblıkasynyń prezıdenti Arıf Alvı, COMSTECH Bas dırektory Muhammed Ikbal Chaýdarı, Halyqaralyq Túrki akademııasynyń prezıdenti Darhan Qydyráli, Islam Yntymaqtastyǵy Uıymy Bas hatshysynyń orynbasary Asqar Mýsınov, Qazaqstan Respýblıkasynyń Saýd Arabııasy Koroldigindegi, Bahreın Koroldigindegi Tótenshe jáne ókiletti elshisi Berik Aryn, Kalıfornııa ýnıversıtetiniń professory Asad Ahmed, Lahor Menedjment jáne tehnologııalar ýnıversıteti professory Saıd Nomanýl Hak, Oksford ýnıversıteti professory Farhan Nızamı, Mıýnhen ýnıversıtetiniń professory Pıter Adamson, Bat Spa ýnıversıteti (Ulybrıtanııa) professory Iftıhar Malık, sonymen qatar álemniń tanymal farabıtanýshy ǵalymdary qatysty.
Jıyn barysynda Pákistan prezıdenti Arıf Alvı qazirgi tańda ǵylymnyń damý qarqyny joǵary ekenine nazar aýdaryp, mundaı úrdis damyǵan jáne damýshy musylman memleketteriniń arasyndaǵy aıyrmashylyqty alshaqtata túsetinine toqtaldy. Osyǵan oraı A.Alvı jedel túrde bilim salasyna nazar aýdarýǵa shaqyrdy.
Sondaı-aq Pákistan Prezıdenti COMSTECH komıteti ǵylym men tehnologııa arqyly áleýmettik-ekonomıkalyq damýǵa den qoıǵan Islam Yntymaqtastyǵy Uıymynyń biregeı mekemesi ekenin atap ótti. О́z sózinde A.Alvı IYU elderin barsha ıslamnyń qaıta órkendeýi úshin birlesip jumys isteýge, tize qosýǵa shaqyrdy.
Halyqaralyq forýmnyń mártebeli qonaǵy bolǵan Halyqaralyq Túrki akademııasynyń prezıdenti Darhan Qydyráli quttyqtaý sózinde uıymnyń Ál-Farabı jylynda atqarǵan jumystary týraly baıandap, jıynnyń sátti ótýine tilektestik bildirdi. О́z sózinde D.Qydyráli irgeli jıynnyń Sultan Mahmýd Gaznaýı men uly oıshyl, aqyn Muhammed Yqbaldyń elinde ótip jatqanyna nazar aýdardy. Ál-Farabıdiń óz dáýirinde ilim men ǵylymdy jete meńgergenine toqtalyp, «ekinshi ustazdyń» ómiri áli kúnge deıin qoǵamǵa úlgi ekenin aıtty.
«Ál-Farabıdiń Shyǵys tarıhyna jasaǵan etıkalyq jáne moraldyq áserin atap ótken jón. Birneshe ǵasyr boıy onyń eńbekteriniń negizgi irgetasy sanalǵan úshtaǵan – «ádil basqarý», «qaıyrymdy qala» jáne «baqytty qoǵam» basqa oıshyldar úshin de qundy jádigerge aınaldy. Ál-Farabı osy sharttar oryndalǵanda ǵana «kámil adam» uǵymyna qol jetkiziletinin jete túsindi», dedi D.Qydyráli.
Is-shara barysynda IYU Bas hatshysynyń orynbasary Asqar Mýsınov te sóz sóılep, ǵalymnyń jetistigine erekshe ekpin berdi. Onyń aıtýynsha, qazirgi tańda Islam álemi Ál-Farabı syndy burynǵy zamannyń oıshyldaryndaı ilim men ǵylymǵa erekshe nazar aýdarýy kerek. «IYU-ǵa múshe memleketterdegi ǵylymnyń bolashaǵy ǵylymı mádenıet qalyptastyrýǵa tikeleı baılanysty. Ýnıversıtetter men zertteý ınstıtýttary qoǵamdy ilim izdeýge ózgertip, ǵylymǵa qolaıly jaǵdaı jasaýda úlken ról oınaýǵa tıis», dedi A.Mýsınov.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Saýd Arabııasy Koroldigindegi, Bahreın Koroldigindegi Tótenshe jáne ókiletti elshisi Berik Aryn óz sózinde Ábý Nasyr ál-Farabıdiń Arıstotel men Platonnyń izin jalǵap, Batys jáne Shyǵys fılosofııalyq mektepterin biriktirgenin jetkizdi. «Ál-Farabıdiń Arıstotelden keıingi ekinshi ustaz atanýy beker emes. Ol – arab, parsy, grek, úndi jáne túrik mádenıetteriniń qundy jetistikterin úılestire bilgen álemdik deńgeıdegi oıshyl.
Sondaı-aq Ál-Farabı bilim berý salasynda reforma jasap, halyqtyń jappaı saýat ashýyna, adamzattyń damýyna zor úles qosty. Onyń tyń ári ashyq fılosofııalyq pikirleri keıde qoǵamdyq pikirmen kereǵar boldy. Ol oılanýda derbestik tanytyp, óz ustanymynyń beriktigin dáleldeı tústi.
Ál-Farabı bir ǵana salamen shektelip qalmaı, bilim kókjıegin keńite berdi. Fılosofııa, logıka, mýzyka jáne saıası ǵylymdy da meńgerdi. Rasynda, Ál-Farabıdiń saıası fılosofııaǵa sińirgen eńbegin baǵalaý múmkin emes. Platonnan tálim alǵan ol izgiliktiń shyńyna jetetin, kóp tildi, kóp ultty, kóp dindi el qalyptastyrýǵa basymdyq berdi», dedi B.Aryn.
COMSTECH Bas úılestirýshisi, professor Ikbal Chaýdarı óz sózinde mundaı jıyndar áli de jalǵasatynyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, keleshekte COMSTECH uıymy Halyqaralyq Túrki akademııasymen birlese otyryp, Túrkistanda Pákistannyń oıshyly Muhammed Yqbalǵa arnalǵan forým, О́zbekstanda ǵalym Ulyqbekke arnalǵan jıyn ótkizbek.
Jıynda sóz sóılegender ǵylym men tehnologııany odan ári damytýǵa, IYU aıasynda osy saladaǵy yqpaldastyqty kúsheıtýge, Islam áleminiń altyn ǵasyry sanalatyn dáýirdi jalǵastyryp, Ál-Farabı sekildi oıshyldardan tálim alýdyń mańyzyna ekpin berdi.
Aıta ketý kerek, 1969 jylǵy 25 qyrkúıekte Rabat qalasynda ótken konferensııada negizi qalanǵan Islam Yntymaqtastyǵy Uıymy (IYU) – eń iri jáne yqpaldy úkimettik ári halyqaralyq musylman uıymy. Qazirgi ýaqytta ol jalpy sany shamamen 1,5 mıllıard adamdy qamtıtyn 57 eldiń basyn biriktirip otyr.
