Jaqynda Imanǵalı aǵamyz «Qazaq ádebıeti» gazetine bergen suhbatynda «Álıhan Bókeıhannyń «Ultqa qyzmet etý bilimnen emes, minezden» degen sózi ulttyq uranǵa aınalýy kerek» dep edi. Eger bul sózge qulaq qoıatyn bolsaq, ultqa qyzmet etýdi árkim ózinen bastaýy kerek. О́z bolashaǵymyzdy, el erteńin oılasaq, qol qýsyryp qarap otyrmaı, óz shamamyzǵa qaraı áleýetimizdi kóterý úshin áreket jasaǵanymyz jón. Osy tusta úlgi bolarlyq mysaldar barshylyq.
Jalpy, jomart jandar óz bastamasymen aýyl turǵyndaryna meshit ne muqtaj jandarǵa úı salyp beripti degendi burynnan qulaǵymyz shalyp júr. Al «Adamdy adam etken – kitap, adamzat etken – kitaphana» degen qanatty sózdi ustanǵan aýyl halqy birigip, ózderine kitaphana salyp alypty degendi alǵash ret estidik.
Saýyr-Tarbaǵataı taýynyń eteginde, Zaısannyń jaǵasynda, Qara Ertistiń boıynda jetpiske jýyq tútini bar Shalqar atty aıadaı ǵana aýyl ornalasqan. Bul – Shyǵys Qazaqstannyń shalǵaı eldi mekenderiniń biri. Shaǵyn bolǵanymen bereke-birligi jarasqan, qaımaǵy buzylmaǵan qazaqı orta retinde tanylǵan aýyl.
Burynǵy mádenıet úıi men kitaphana ótken ǵasyrdyń 90-jyldaryndaǵy toqyraýda jabylyp qalyp, aýylda bastaýysh mektepten basqa qoǵamdyq oryn qalmaǵan edi. Sondyqtan osydan tórt jyl buryn aqsaqaldardyń bastamasymen aýyl turǵyndary asarlatyp, jıyn ótkizetin tileýhana jáne onyń qasynan kitaphana salýdy qolǵa aldy. Sol kitaphana qurylysy men oǵan kitap qoryn jınaý jumysy sátimen aıaqtalyp, bir aı buryn aýyl turǵyndarynyń paıdalanýyna berildi.
El bolashaǵy – jas urpaqqa rýhanı tárbıe berý maqsatynda salynǵan qurylys memlekettiń qarajatynsyz, tolyqtaı halyq qareketiniń arqasynda boı kóterdi. Kitaphana ashý úshin jurtshylyqty jumyldyryp, qurylys salýdy uıymdastyrý mindetin aýyl aǵalary Aqynbek Tólemisov, Orazbek Jaqypbaev pen Qaırat Muhametqalıevter abyroımen atqardy. Bul ıgi isten iri baspalar, belgili aqyn-jazýshylar jáne el erteńin oılaǵan janashyr jandar tys qalmaı, kitap qoryn jınaýǵa atsalysty. Ásirese «Atamura», «Folıant», «Arna-V», «Arda» baspalary, Ulttyq kitap palatasy jáne Ǵylymı kitaphana ujymdary aýyl turǵyndaryna ólsheýsiz kómek kórsetkenin aıtýǵa tıispiz. Atqarylǵan jumys nátıjesinde tórt myń kitaptan asatyn qor jınaldy. Bul – shaǵyn aýyl úshin aýqymdy rýhanı azyq.
Taǵy bir aıta ketetin jaıt, osyndaı ıgi isti shalqarlyqtar erekshe sharamen atap ótti. Júregi «Shalqarym – shabytym» dep soǵatyn ul-qyzdar arasynda Abaı týyndylaryn oqýdan onlaın baıqaý uıymdastyryldy. Baıqaýǵa talaby taýdaı qyryqtan astam bala qatysyp, uly aqynnyń óleńderi men qara sózderin mánerlep oqýdan saıysqa tústi. Qatysýshylardyń ónerin baǵalaıtyn ádil qazylar alqasynyń quramy da erekshe boldy. Onyń quramyna tek aýdannyń bilikti mamandary ǵana emes, Abaı aýdanynda, elordada turatyn, respýblıkalyq dárejedegi mekemelerde qyzmet atqaryp júrgen maıtalmandar da qosyldy. Ulttyq merekemiz – Táýelsizdik kúni qarsańynda baıqaýdyń qorytyndysy shyǵarylyp, júldeli oryn alǵan órenderge kitaphana atynan dıplomdar men baǵaly syılyqtar tapsyryldy.
Demek respýblıka kóleminde atalyp ótip jatqan Abaıdyń 175-jyldyq mereıtoıyn aýyl halqy bıliktiń nusqaýynsyz, jańa jyldyń kóleńkesinde qalyp qoıa beretin Uly meıramnyń qarsańynda este qalarlyqtaı etip uıymdastyrdy. Osy tektes sharalardy naǵyz «Rýhanı jańǵyrýdyń» kórinisi dep baǵalaý kerek. Mundaı qamqorshylary bar ónerli de óreli órender keleshekte ult múddesin qorǵaı biletinine senimimiz mol.
Eger qazaqtyń ár aýyly el erteńi úshin alańdap, osyndaı ıgi isterge muryndyq bola berse, elimizdiń bolashaǵy jarqyn, azamattarynyń alar asýy bıik bolar edi.
Bul – aýyldy kitappen qamtamasyz etý úshin memlekettik qoldaý bolmaýy kerek degen sóz emes. Árıne Prezıdent janyndaǵy Ulttyq qoǵamdyq senim keńesinde endi ǵana talqylanyp jatqan kitaphanalardy qaıta jandandyrý isi júzege asyp, alys aýyldarǵa tıisti ádebıetter jetkenshe qanshama ýaqyt ótetini belgisiz. Sol kómekti kútip otyrǵanda qazirgi búldirshin soqtaldaı azamat bolýy ábden múmkin. Al endi kógildir ekran men smartfonǵa telmirip otyrǵan balany bolashaqta Elbasy aıtqandaı, óz kitaphanasynan kúndelikti bilim nárimen sýsyndap júrgen aýyl balasy basqarmasyna kim kepil?
Qarshyǵa AHMET-ZÁKI
