Saıasat • 29 Jeltoqsan, 2020

Merkeldiń ornyn kim basady?

252 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Germanııanyń «Hrıstıan demokratııalyq odaǵy» partııasy (CDU) 2021 jylǵy qańtarda kongress ótkizip, partııanyń jańa kóshbasshysyn saılaıdy. Sondaı-aq jańa basshy keler jyly ótetin kanslerdi saılaýǵa túsedi. Qysqasy, nemister qańtar aıynda kansler Angela Merkeldiń izbasaryn anyqtaıdy.

Merkeldiń ornyn kim basady?

Bir qyzyǵy, Merkel hanymnyń merzimi aıaqtalyp kele jatqanymen, Germanııada onyń tanymaldylyǵy birneshe ese arta tústi. Máselen, ót­ken aıda júrgizilgen saýaldamaǵa súıensek, ony qoldaıtyndar sany 70 paıyz­dan asyp túsipti. Jaýap bergen­der­diń kópshiligi kanslerdiń koronavırýspen kúrestegi eńbegin joǵary baǵalaǵan.

Degenmen, 2021 jyldyń qazanynda Angela Merkeldiń ókilettigi aıaq­talady. Sodan keıin el tizginin kim usta­­maq? Onyń izbasary kim bolmaq? Qazir Germanııany osy suraq mazalap tur. Ásirese taıaýda telearnalardyń biri­ne suhbat bergen kanslerdiń sózi pikir­talasty odan ári damyta tústi. Suh­bat barysynda jýrnalıst «Bálkim, keı­de osy qyzmette qala bergenim du­rys bolar edi degen oı kele me?» degen suraǵyna Merkel «joq» dep qys­qa qa­ıyrǵan. Osylaısha, izbasarǵa qatys­ty boljam qyzý talqyǵa ulasyp jatyr.

Áý basta qazirgi kansler óziniń izbasary retinde qorǵanys mınıstri Annegrat Kramp-Karrenbaýerdi tań­daǵan edi. Biraq CDU partııasynyń ishin­de qoldaýǵa ıe bolmaǵandyqtan, ol usy­nystan bas tartty. Negizi Annegrat hanym 2017 jyldan beri partııanyń tóraǵasy qyzmetin atqaryp kelgen edi. Osylaısha, CDU-diń tizginin ustaýǵa tartys qyza tústi.

Qazirgi tańda Merkeldiń jolyn jal­ǵaýdan úmitker úsheý. Olar: Ger­manııanyń eń halqy kóp óńiri – Sol­tústik Rın-Vestpalııa premer-mınıstri Armın Laschet, Býndestag­tyń syrtqy ister komıteti tóraǵasy Norbert Roettgen jáne zańger Frıdrıh Mers.

Jalpy, «Hrıstıan demokratııalyq odaǵy» partııasynyń kóshbasshysyn tańdaý qıynǵa soǵyp tur. Annegrat Kramp-Karrenbaýer laýazymynan bas tartqannan keıin kóp uzamaı koronavırýs pandemııasy bastalyp, partııa ishilik saılaý jaıyna qaldy.

Joǵaryda Merkeldiń izin jalǵaı­tyn úsh kandıdattyń tizimin keltirdik. Dál qazir solardyń qaısysy ozyp shyǵatynyn dóp basyp aıtý qıyn. Jalpy, Angela hanym Armın Laschetti durys kóredi. Koronavırýs indeti jappaı taraǵanǵa deıin ol týraly el ishinde jyly pikir qalyptasqan-tuǵyn.

Biraq pandemııa bárin ózgertip ketti. Máselen, Soltústik Rın-Vestpalııa shtaty vırýstan qatty zardap shekti. Aımaqta dertke shaldyqqandar sany kún sanap artyp jatqan kezde Laschet lokdaýn engizýge asyqqan joq. Onyń ústine, alǵashqylardyń biri bolyp ka­ran­tındik shekteý sharalaryn jeńil­detýge kiristi. Osylaısha áp-sátte tur­ǵyndardyń narazylyǵyna ushyrady.

Sarapshylardyń paıymdaýynsha, Laschettiń koronavırýsqa jol bermeý jónindegi áreketteri onyń kóshbasshylyq qabiletine nuqsan keltirdi. Nátıjesinde, onyń partııa tóraǵasyna saılaný yqtımaldylyǵy kúrt tómendegen.

Norbert Rettgen men Frıdrıh Merstiń de asyǵy alshysynan túsip turǵany shamaly. Áıtse de keıingisi saýaldamalarda qarsylastaryna qara­ǵanda bir saty joǵary tur. Onyń ústine, Mers ózininiń lıberaldy kóz­qarasymen belgili. Biraq partııanyń ishinde asa tanymal emes.

Qysqasy, Germanııanyń kelesi kans­leri kim bolatyny ázirge jumbaq. О́ıt­keni Angela Merkel sekildi  saıa­sat­kerdi almastyrý ekiniń biriniń qoly­nan kele bermeıtini belgili. Bas­qasyn aıtpaǵanda, iri halyqaralyq jıyn­darda, joǵary deńgeıdegi kezdesý­lerde únemi qyzǵylt-sary beshpet, qara shalbar kıip júretin Angela Merkeldi álemdik qoǵamdastyq salmaqty saıasatker, qajymaıtyn qaıratker retinde jaqsy biledi.

Kez kelgen máselede óz eliniń múd­desi­men qatar, Germanııa múshe bolyp tabylatyn Eýropalyq odaq­tyń da múddesin qorǵaýdan áste sharsha­ǵan emes. Sondyqtan bolar, onyń usyny­sy­men odaq quramyndaǵy elderdiń basshylary da sanasady.

Angela Merkel Germanııa tarıhynda kanslerlik qyzmetke saılanǵan tuńǵysh áıel jáne ol osy joǵary laýazymdy atqarǵandardyń ishindegi eń jasy. Sondaı-aq saıasatker GFR kansleri bolyp tórt márte, «Hrıstıan-demokratııalyq odaǵy» partııasynyń jetekshiligine qatarynan toǵyz ret saılanǵan tulǵa.

 

Sońǵy jańalyqtar