«Qazaqstan-2050» Strategııasynda qazaqstandyq memlekettik qyzmetti damytýdyń mynadaı mańyzdy basymdyqtary aıqyndalǵan: memlekettik qyzmettiń kadr quramyn sapa jaǵynan jaqsartý, irikteý men kásibı daıyndyq ádistemelerin jetildirý; «A» korpýsynyń bilikti basqarýshylarynyń qaǵıdatty jańa býynyn qalyptastyrý; merıtokratııa prınsıpin engizý, sybaılas jemqorlyqqa qarsy sharalardy kúsheıtý. Elimizdiń Prezıdenti belgilegen ákimshilik reformanyń ekinshi kezeńindegi sońǵy maqsat halyqqa jáne memleketke qyzmet etýdi barlyǵynan joǵary qoıatyn kásibı memlekettik apparat qurý.
«Qazaqstan-2050» Strategııasynda qazaqstandyq memlekettik qyzmetti damytýdyń mynadaı mańyzdy basymdyqtary aıqyndalǵan: memlekettik qyzmettiń kadr quramyn sapa jaǵynan jaqsartý, irikteý men kásibı daıyndyq ádistemelerin jetildirý; «A» korpýsynyń bilikti basqarýshylarynyń qaǵıdatty jańa býynyn qalyptastyrý; merıtokratııa prınsıpin engizý, sybaılas jemqorlyqqa qarsy sharalardy kúsheıtý. Elimizdiń Prezıdenti belgilegen ákimshilik reformanyń ekinshi kezeńindegi sońǵy maqsat halyqqa jáne memleketke qyzmet etýdi barlyǵynan joǵary qoıatyn kásibı memlekettik apparat qurý.
Atalǵan maqsatty iske asyrýǵa baǵyttalǵan mindetter qatarynda memlekettik qyzmetshilerdiń mansaptyq ósýiniń qaǵıdatty jańa tetigin engizýge mańyzdy oryn belgilenip otyr. Memleket basshysynyń 2012 jylǵy 14 jeltoqsandaǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda: «Budan bylaı memlekettik qyzmetshi laýazymdyq satymen kezeń-kezeńmen, bılik ıerarhııasynyń bir satysynan kelesisine óziniń mashyǵyn jetildire jáne kásibı deńgeıin arttyra otyryp kóteriletin bolady», dep atap kórsetti.
Árbir memlekettik qyzmetshi óziniń qysqa merzimdi jáne uzaq merzimdi perspektıvalaryn ǵana bilip qoımaı, qyzmette tıisti túrde ilgerileý úshin óziniń qandaı kórsetkishterge qol jetkizýi kerek ekendigin uǵynýy tıis. О́ıtpegen jaǵdaıda maman tolyq yntamen jumys isteýge, óziniń biliktiligin arttyrýǵa umtylmaıtyn bolady. Bul rette, qyzmetshi ózi eńbek etetin uıymǵa eń aldymen edáýir perspektıvasy bar basqa jumysqa aýysýǵa arnalǵan tramplın retinde qaraıtyn bolady, mundaı jaǵdaı, ókinishke qaraı, tájirıbede jıi baıqalady.
Memlekettik qyzmet júıesindegi mansapty josparlaý mańyzdylyǵyn tıisti baǵalamaý basqarýshylyq apparattyń sapasyna keri áserin tıgizedi. Memlekettik qyzmetshilerdiń laýazymdyq ósýi úderisiniń beı-bereketsizdigi «óz komandasy» degen qubylysqa ákelip soǵady, atap aıtqanda, bul –memlekettik organǵa jańa basshyny taǵaıyndaǵan kezde onyń burynǵy jumys ornynan ózimen birge erip kelgen áriptesteri esebinen óziniń jeke qalaýyn basshylyqqa ala otyryp, apparatty túbegeıli túrde jańartýy.
Beı-bereket laýazymdyq aýysýlar memlekettik qyzmetshilerdiń eńbegi men onyń kásibı qaıtarymyn yntalandyrýǵa, memlekettik organdarda laıyqty moraldyq-psıhologııalyq ahýaldy saqtaýǵa múmkindik týǵyzbaıdy. Osyǵan oraı, memlekettik qyzmetshilerdiń mansabyn damytýdy basqarýdyń qazirgi zamanǵy tehnologııalary olardyń kásibı damýyn yntalandyrý, árbir mamannyń qabiletin tolyqqandy ashyp kórsetý júıesin qurýǵa negizdelýi tıis.
Atap ótý kerek, tájirıbede mansaptyq josparlaý qaǵıdalary ázirge laıyqty túrde taramaǵan. Zańdy túrde bekitilgen kóptegen kadr tehnologııalaryn qoldaný nátıjeleri (kadr rezervi, konkýrstyq irikteý, rotasııa, attestasııa jáne qyzmetkerlerdi baǵalaý) mansapty basqarý úderisterinde tolyq kólemde paıdalanylmaıdy. Memlekettik organdardyń kadr qyzmetteri shtat sanynyń azdyǵy, personaldy basqarý jónindegi qyzmetkerleri biliktiliginiń jetimsizdigi, tıisti normatıvtik bazanyń jetilmegendigi sekildi birqatar sebepterge baılanysty memlekettik qyzmetshilerdiń mansabyn basqarý máselelerimen maqsatty túrde aınalysa almaıdy, personaldy irikteý men baǵalaýǵa, onyń biliktiligin arttyrýǵa tıisti nazar aýdarmaıdy.
«Memlekettik qyzmetshilerdiń mansaptyq josparlaýy» uǵymy 2011 jylǵy 21 shildede elimizdiń Prezıdenti bekitken Memlekettik qyzmettiń jańa modeli tujyrymdamasynda alǵash resmı túrde aıqyndalyp, keıin «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik qyzmet máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańda normatıvti túrde bekitildi. Mansaptyq josparlaý laýazymdyq aýysýlardyń kezeńderin aıqyndaýǵa jáne «A» korpýsyndaǵy memlekettik ákimshilik qyzmetshini kásibı damytýǵa baǵyttalǵan. Qyzmettik ilgeriletýge yqpal etetin negizgi quraldar belgilendi.
Rotasııa osyndaı quraldardyń biri bolyp tabylady. Zańnamalyq deńgeıde «A» korpýsy memlekettik ákimshilik qyzmetshilerin rotasııalaýdy júzege asyrý mansaptyq josparlaý sheńberinde bekitilgen. Bul normany iske asyrý úshin Memlekettik qyzmet isteri agenttigi rotasııa ótkizý tártibi men jaǵdaılaryn reglamentteıtin qaǵıdalar jobasyn ázirledi.
Rotasııany Prezıdenttiń janyndaǵy Kadr saıasaty jónindegi ulttyq komıssııanyń sheshimi negizinde memlekettik qyzmetshiniń kelisimimen mynadaı shemalardyń biri boıynsha júzege asyrý josparlanyp otyr: deńgeıaralyq («ortalyq-óńir», «óńir-ortalyq») óńiraralyq («óńir-óńir»), sektoraralyq («ortalyq-ortalyq»).
Memlekettik ákimshilik qyzmetshilerdi rotasııalaý týraly usynystardy Memlekettik qyzmet isteri agenttigine eńbek sharty merzimi aıaqtalǵanǵa deıin keminde tórt aılyq merzimde laýazymǵa taǵaıyndaý jáne laýazymnan bosatý quqyǵy bar adamdar engizetin bolady. Bul oraıda, qyzmetshimen kelisilgen usynymda onyń sońǵy úsh jyldaǵy jyl saıynǵy baǵalaý nátıjeleri kórsetilýi tıis. Osy usynymdardyń negizinde Agenttik rotasııa ótkizetin kandıdattardyń tizimin túzip, tıisti memlekettik organdardyń qaraýyna jiberedi. Memlekettik organnyń ýákiletti adamy usynylǵan tizimnen rotasııa sheńberinde laýazymǵa taǵaıyndaý boljanyp otyrǵan bir úmitkerdi iriktep alady. Ýákiletti adam kandıdattardy tańdamaǵan jaǵdaıda ol Agenttikke dáleldengen negizdeme usynýǵa mindetti.
Memlekettik organdardyń usynystaryn eskere otyryp, túzilgen rotasııalaý josparynyń jobasyn Agenttik Ulttyq komıssııanyń qaraýyna jiberedi. Bul rette, jospardyń jobasyn Ulttyq komıssııanyń jumys organy qyzmetshilerdiń jyl saıynǵy baǵalaý, memlekettik organnyń qyzmeti tıimdiligin baǵalaý nátıjelerin, óńirdiń reıtıngin jáne ózge de aqparatty eskere otyryp, túzetip otyrady.
Laýazymdarǵa taǵaıyndaýlardy Ulttyq komıssııa maquldaǵan rotasııa josparyna sáıkes júzege asyrý boljanyp otyr.
Personalmen jumysta memlekettik ákimshilik qyzmetshilerdi attestattaý jáne olardyń qyzmetin jyl saıynǵy baǵalaý máseleleriniń orny erekshe, olardyń nátıjeleri mansaptyq ósý jónindegi sheshimder negizine jatqyzylǵan. Memlekettik ákimshilik qyzmetshilerdiń qyzmette joǵarylaýy onyń biliktiligimen, jeke basynyń qasıetterimen, óz mindetterin adal oryndaǵanymen, sondaı-aq, qyzmet nátıjelerimen tikeleı baılanystyrylady.
Memlekettik ákimshilik qyzmet personalyn damytý jónindegi jumys sheńberinde taǵylymdama ótkizý nysanyna erekshe mańyz beriledi. Qazirgi ýaqytta Memlekettik qyzmet isteri agenttigi memlekettik qyzmetshiler men memlekettik ákimshilik qyzmettiń kadr rezervine alynǵan adamdarǵa memlekettik organdarda, ulttyq holdıngterde, kompanııalarda, damý ınstıtýttarynda taǵylymdamadan ótýge múmkindik beretin tıisti qaǵıdalar ázirleýde.
Memlekettik qyzmetshilerdiń taǵylymdamadan tabysty ótýi olardyń odan ári mansaptyq ósý perspektıvalaryna jol ashady. Al memlekettik qyzmetshilerdi mansaptyq joǵarylatý júıesindegi pármendi elementteriniń biri – tálimgerlik ınstıtýty bolyp tabylady.
Memlekettik qyzmet týraly zańnamaǵa memlekettik qyzmetke kelgen azamattardyń beıimdelý úderisterin retteıtin normalar tuńǵysh ret engizildi. Osy maqsatta Memlekettik ákimshilik laýazymǵa alǵash ret qabyldanǵan adamdarǵa tálimgerlerdi bekitý qaǵıdalary ázirlendi.
Qyzmetshilerdiń memlekettik qyzmetke jaýapty jáne sanaly qatynasyn qalyptastyrý; olardyń memlekettik fýnksııalardy júzege asyrý jaǵdaılaryna beıimdelýine kómek kórsetý; kásibı daıyndaý úderisterin jedeldetý; qyzmetshilerdiń ózine júktelgen mindetterin óz betinshe, sapaly jáne jaýapty oryndaý qabiletterin damytý tálimgerliktiń negizgi mindetteri bolyp tabylady.
Sońǵy kezde memlekettik organdardyń kadr qyzmetteriniń personaldy damytý jónindegi jumysty jetildirý boıynsha rólin kúsheıtýge baǵyttalǵan belsendi sharalar qabyldanýda, sonyń ishinde eń aldymen qyzmetkerdiń mansapty josparlaý úderisterin uıymdastyrýǵa erekshe kóńil bólinip otyr.
Personaldy basqarý qyzmetterine kadrlardy irikteýden, memlekettik qyzmetti ótkerýge baılanysty qujattardy resimdeýden tys personaldy barlyq deńgeılerde tıimdi damytýdy qamtamasyz etetin kadrlyq menedjmentti uıymdastyrý jónindegi ókilettilik te júkteledi. Birinshi kezekte qyzmetkerlerdiń qyzmetin baǵalaý, olardyń eńbegin yntalandyrý júıesin jáne ony qoldaný tártibin ázirleý, rotasııa úderisterin iske asyrý, taǵylymdamadan ótkizý, tálimgerlik jónindegi mindetter usynylady.
Osylaısha, búgingi tańda memlekettik qyzmetshilerdiń qyzmet satysy boıynsha ádil túrde ósýin qamtamasyz etetin tolyqqandy tetiktiń jumys isteýi úshin normatıvtik quqyqtyq baza qurýǵa barlyq qajetti sharalar qabyldanǵan.
Marat DÁÝEShOV,
Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiliginiń
Memlekettik qyzmet jáne kadr saıasaty bóliminiń meńgerýshisi.
