Elimizde qoǵamdyq kólikterdegi keleńsizdikter saldarynan oryn alatyn oqıǵalar týraly aıtylyp ta, jazylyp ta jatyr. Biraq qolma-qol esep aıyrysý úshin qalaı da áleýetti jandardy kólikterine mingizýge talasatyn qoǵamdyq kólik tizginin ustaǵandar zańnamany belden basý, tártipsizdik sekildi ádepsizdikterin jalǵastyrýda. Bul másele jóninde halyq shaǵymdanýdan sharshaǵaly qashan. Mine, sondyqtan prokýratýra, polısııa organdary qyzmetkerlerimen birlese Taldyqorǵan qalasyndaǵy qoǵamdyq kólikterdiń jumysyn tekserý úshin arnaıy reıd uıymdastyrýǵa uıytqy bolǵan edik.
Elimizde qoǵamdyq kólikterdegi keleńsizdikter saldarynan oryn alatyn oqıǵalar týraly aıtylyp ta, jazylyp ta jatyr. Biraq qolma-qol esep aıyrysý úshin qalaı da áleýetti jandardy kólikterine mingizýge talasatyn qoǵamdyq kólik tizginin ustaǵandar zańnamany belden basý, tártipsizdik sekildi ádepsizdikterin jalǵastyrýda. Bul másele jóninde halyq shaǵymdanýdan sharshaǵaly qashan. Mine, sondyqtan prokýratýra, polısııa organdary qyzmetkerlerimen birlese Taldyqorǵan qalasyndaǵy qoǵamdyq kólikterdiń jumysyn tekserý úshin arnaıy reıd uıymdastyrýǵa uıytqy bolǵan edik.
Negizi, Taldyqorǵan qalalyq ákimdigi memlekettik mekemesimen Almaty oblysynyń ortalyǵynda jolaýshylardy jáne olardyń júkterin kólikpen tasymaldaý jumysyn júrgizý úshin «TRANSTAL», «Ak Nar A», «Jıgýlı», «Jan-El», «Saıman» jáne «Taldykorgan-Taksopark» atty jaýapkershiligi shekteýli seriktestikteri kelisimshart jasasyp, búgingi kúni sol jumysty sapasyz bolsa da atqarýda. Quzyrly organdar ókilderimen júrgizgen reıd barysynda kelisimsharttyń zańdyq talaby jáne QR Úkimetiniń 2 shilde 2011 jylǵy №767 qaýlysynyń talaby kólikterimen jolaýshylardy tasymaldaý jumysyn mindettep alǵan tarap jaǵynan óreskel buzylǵandyǵy anyqtaldy. Aıtalyq, atalǵan qaýlynyń 2-bóligi, 18-tarmaǵynda avtobýs kabınasynda, ıaǵnı júrgizýshiniń janynda: jolaýshylardy tasymaldaýshy tulǵanyń tolyq ataýy, jolaýshylardy tasymaldaýdy uıymdastyrýshynyń, tasymaldaýshynyń baılanys telefondary, medısınalyq qyzmet kórsetý jáne kóliktik baqylaý, jol polısııasy aýmaqtyq organynyń telefondary, marshrýt syzbasynyń kóshirmesi, jolaqysy týraly málimet ilinip turýy kerek. Alaıda, reıd barysynda tizbelengen talaptyń oryndalmaǵany kórindi. Bul fakt. «TRANSTAL» JShS menshigindegi memlekettik nómiri KZ 476 ADA №25 marshrýtta, memlekettik nómiri V 908 YAN №23 marshrýtta, memlekettik nómiri KZ 819 DEA №5 marshrýtta, memlekettik nómiri V 426 VYO, memlekettik nómiri V 663 ENO «Gazel» markaly avtokólikterinde memlekettik nómiri V 372 DB «Yaxing JS» avtobýsynda aqparattyq keste múlde joq.
Munyń ústine memlekettik nómirleri V 472 SDM, V 933 ORM, KZ 880 ADA/05 «Gazel» kólikteri jáne taǵy basqa avtokólikterdiń júrgizýshileri eshqandaı kýáliksiz nemese kýálikteriniń merzimi ótip ketse de jolaýshylardy tasymaldaýda.
«Avtomobıl kóligi týraly» Zańynyń 2-tarmaǵynda «Halyqaralyq tasymaldaýlardy qospaǵanda, jolaýshylar men bagajdy avtomobılmen turaqty tasymaldaýdy jolaýshylar men bagajdyń atalǵan tasymaldaý marshrýttaryna qyzmet kórsetý quqyǵyn konkýrsta jeńip alǵan jáne tasymaldaýshylar men tıisti jergilikti atqarýshy organdar arasynda jasalatyn sharttar negizinde olarǵa qyzmet kórsetý quqyǵyna kýálik alǵan tasymaldaýshylar júzege asyrady. Shart Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti bekitken jolaýshylar men bagajdy avtomobılmen turaqty tasymaldaýdy uıymdastyrýdyń úlgi shartyna sáıkes jasalýǵa tıis. Tasymaldaýdyń atalǵan túrlerin kýáliksiz júzege asyrýǵa jol berilmeıdi» dep naqtylanǵan. Endi Taldyqorǵan qalalyq ákimdigi men jolaýshylardy tasymaldaýshy jaýapkershiligi shekteýli seriktestikter arasynda jasalyp, zańdyq kúshine engen kelisimsharttyń 2.1.8 tarmaqtaryna kelsek, onda jolaýshylardy tasymaldaý úshin merzimi 10 jyldan aspaǵan avtobýstar men shaǵyn avtobýstar paıdalanylady dep kórsetilgen. Biraq bul kelisimshart tek qaǵaz júzinde ǵana qalyp otyr. Mysaly, memlekettik nómirleri V 933 ORM, V 472 SDM, V 426 VYO «Gazel» avtokólikteriniń zaýyttan shyqqanyna 11-14 jyl bolǵany reıdtik tekserýde anyqtaldy.
Qoryta aıtqanda, aıaldamalarda balalardy bozartyp, zeınetkerlerdi zaryqtyratyn osynaý qoǵamdyq kólikter júrgizýshileriniń jol júrý erejesin óreskel buzyp, jolaqysyn tóleýge áleýetti-aý dep sanaıtyn jandar qaı jerde qolyn soza qalsa dereý tejeýishin basatynyn kópshilik jaqsy biledi. Taǵy bir basa aıtar jaıt – reıdtik shara barysynda ózderin tekserýshi-kassır dep tanystyrǵan azamatshalar «onsyz da qaryzymyz kóp edi, endi qaıttik?» dep ózara ashy shyndyqty aıtqanyn da estidik. Odan túıgen oı – erli-zaıyptylar qandaı da bir jolmen jalǵa «Gazel» kóligin alǵan soń, barlyq qaryzǵa alǵan qarajat pen ústeme aqyly nesıeni jabýǵa jol taptyq dep jantalasary haq. Áıtkenimen, belgilengen ýaqytta tirnektep jıǵan teńgeni «kókeleri» tıynyna deıin sanap otyryp ýystap sypyryp alatyny da sol jalgerlerdiń taǵy bir muńy. Biraq ony eshqaısysy ashyq aıta almaıdy. О́ıtkeni, qansha qınalsa da kúndelikti nápáqasyn taýyp, bala-shaǵasyn asyrap otyrǵan jumysynan kim aıyrylǵysy keledi? Sondyqtan bul máseleniń de bir túıini sol baıshykeshterdiń «kásibı qıturqylyǵynda» jatqanyn ańǵarǵan lazym.
El Konstıtýsııasynyń 83-babyn, «Prokýratýra týraly» Zańnyń 25-babyn negizge ala otyryp Taldyqorǵan qalalyq prokýrory Taldyqorǵan qalasynyń ákimine joǵaryda jazylǵan kemshilikterdi joıyp, tıisti orynǵa habarlama berý týraly usynym túsirdi. Bul zań talaby.
Nurbol ÁLDIBAEV,
«Egemen Qazaqstan».
Almaty oblysy.
