Shyǵyny kóp «Rosgeologııanyń» paıdasy bar ma?
Tıisti vedomstvonyń aqparatyna súıensek, osy kelisim eki eldiń geologııalyq barlaý salasyn damytýǵa jańa serpin beredi. Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Maǵzum Myrzaǵalıevtiń aıtýynsha, «Rosgeologııa» AQ-nyń damyǵan óndiristik ári jınaqtalǵan geologııalyq aqparattar bazasy, joǵary kásibı quzyreti bar.
«Geologııalyq barlaý sekildi saladaǵy áriptestik týraly memorandým strategııalyq turǵyda óte mańyzdy. Bul eki eldiń atalǵan saladaǵy áleýetin asha túsýge septigin tıgizedi. Jańa ozyq tehnologııalardy engizý arqyly geologııalyq barlaýdyń tereńdigin ulǵaıta túsý qajet dep esepteımin. Bul baǵytta Astana halyqaralyq qarjy ortalyǵymen áriptestik baılanys ornatý elderimizdiń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyrady», dedi M.Myrzaǵalıev.
Memorandým aıasynda taraptar geologııa baǵytynda qarjylandyrýdyń banktik emes balama ádisterin qoldaný arqyly birlesip jumys isteýge, atap aıtqanda qarjylandyrýdyń bırjalyq quraldary men jasyl qarjylandyrý tetikterine júginýge kelisti.
«Bul qujat geologııalyq barlaý salasynda Reseı men Qazaqstan arasyndaǵy tıimdi yntymaqtastyqty damytýǵa jol ashady. Birlesip jumys isteý arqyly salanyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn, tutastaı alǵanda elderimizdiń ekonomıkasyn kórkeıtýde aıtarlyqtaı nátıjege qol jetkizemiz dep senemin», dedi «Rosgeologııa» AQ basqarma tóraǵasy Sergeı Gorkov.
Osylaısha, reseılik kompanııa jáne elimizdiń quzyrly organy jer qoınaýyna barlaýdy retteý men damytýda ozyq tehnologııalardy engizý boıynsha tájirıbe almasyp, áriptestikti kúsheıtpek nıette. Atalǵan yntymaqtastyqtyń nátıjesinde ınvestorlardyń geologııalyq jobalarǵa qyzyǵýshylyǵy arta túsedi dep josparlanyp otyr.
Bul oraıda «Rosgeologııa» – geologııalyq barlaýǵa qatysty qyzmetterdiń tolyq spektrin júzege asyratyn reseılik kópsalaly holdıng ekenin aıta ketken oryndy. Onyń qyzmeti aımaqtyq zertteýlerden bastap, deńgeılik burǵylaý men jer qoınaýynyń jaı-kúıin baqylaýǵa deıin qamtıdy. Holdıng teńiz geologııasy baǵytynda jáne qaırańda jumys isteý múmkindigine ıe. Kompanııaǵa qarasty kásiporyndar myńnan astam ken ornyn ashty. Olardyń qatarynda kómirsýtegi shıkizaty men qatty paıdaly qazbalardyń iri kózderi bar, delingen uıymnyń ınternet resýrsynda. «Rosgeologııa» AQ aksııalarynyń 100% Reseı úkimetiniń menshiginde. Demek, onyń «Qazgeologııadan» esh aıyrmashylyǵy joq. Reseılik kvazımemlekettik uıymnyń byltyrǵy qarjylyq esebine sáıkes, 2018 jyly kiris kólemi 521 mln rýbldi qurasa, 2019 jyly shyǵyn mólsheri 4,5 mlrd rýblge jetken. Tutastaı 2019 jyl kompanııa úshin tabyssyz boldy.
Holdıngke qatysty sot isi qozǵaldy
Newstracker aqparattyq portalynyń málimetine sensek, jýyrda Soltústik-Kavkaz federaldyq óńiri boıynsha jer qoınaýyn paıdalaný departamenti «Rosgeologııa» AQ-yn sotqa bergen.
Naqty aıtqanda, SKFО́-niń (Kavkaznedra) jer qoınaýyn paıdalaný departamenti «Rosgeologııadan» 2017 jyly jasalǵan memlekettik kelisimshart aıasynda 35 mln rýblden astam ósimpuldy óndirip almaq. Kelisimshartqa sáıkes, holdıng Ortalyq jáne Shyǵys Kavkaz aýmaǵynda keshendi geologııalyq jáne geofızıkalyq jumystar júrgizdi. Onyń maqsaty Stavropol ólkesi men Soltústik Kavkaz respýblıkalarynyń aýmaǵynda kómirsýtekti shıkizattarynyń yqtımal kózderin tabý. Bul kelisimsharttyń quny 607 mln rýblden astam qarajatty quraǵan edi. Joba 2017 jyldan bastap, 2019 jylǵa deıin júrgizildi. Byltyr mamyrda «Rosgeologııanyń» baspasóz qyzmeti kompanııa mamandary Soltústik Kavkazda munaı men gazdyń jańa ken oryndarynyń perspektıvaly kózderin tapqanyn habarlaǵan bolatyn.
«Kásiporyn mamandary Tersk-Sýnjen aımaǵynda taý jynystary qabattarynyń úzilmeli jyljýyn qalyptastyrýdyń irgeli modelin jasady. «Dýpleksterdiń» damý aýmaǵy Irannyń Gechsaran ken orny ornalasqan Zagros aımaǵyna uqsas keledi. Bul uqsastyq Kavkazdaǵy ýchaskeniń bolashaǵy týraly qorytyndy jasaýǵa múmkindik berdi», delingen edi kompanııa taratqan aqparatta.
Alaıda 2019 jyly tapsyrys berýshi (SKFО́ jer qoınaýyn paıdalaný departamenti) merdigerge kelisimsharttaǵy mindetti merziminen keshiktirgeni úshin 6,7 mln rýbl kóleminde aıyppul belgiledi. Qarashanyń sońynda vedomstvo sotqa júginip, «Rosgeologııadan» aıyppuldy óndirip alýdy talap etti.
«Talap aryz qabyldanyp, óndiristik is bastaý týraly qaýly shyǵaryldy. Arbıtrajdy sottyń aldyn ala otyrysy 2021 jyldyń 12 qańtarynda saǵat 10-nan 30 mınýt ketkende taǵaıyndalsyn», delingen Stavropol ólkesiniń arbıtrajdy sotynyń habarlamasynda.
«Qazgeologııa» ádil básekelestikti saqtamaıdy
Túıindeı kelgende, mundaı kompanııanyń elimizde jarytyp jumys isteýi ekitalaı. Sebebi óz memleketinde belgilengen merzimnen keshigip jatqan uıym basqa elde júktelgen mindetti qalaı atqarmaq degen zańdy saýal týyndaıdy. Onsyz da otandyq «Qazgeologııanyń» jumysyna syn taǵyp otyrǵandar az emes. Aıtalyq, «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy janyndaǵy Geologııa, taý-ken, kómir óndirý jáne metallýrgııa ónerkásibi komıtetiniń geologııa salasy jónindegi qosymsha komıtettiń otyrysynda «Qazgeologııa» UGK» AQ men elimizdiń jekelegen kompanııalary arasynda jer qoınaýyna memlekettik geologııalyq zertteý jumystaryn oryndaýda teń jaǵdaılardyń saqtalmaıtyndyǵy aıtyldy. Kásipkerlik sýbektilerimen birge Ulttyq geologııalyq barlaý kompanııasy naryqtyń basqa qatysýshylary syndy servıstik kompanııa bolsa da, quzyrly organnyń qoldaýymen tikeleı memlekettik tapsyrysty alý arqyly ádil básekelestiktiń talabyn buzyp otyr. Osyndaı teńsizdiktiń nátıjesinde jekemenshik geologııalyq kompanııalar qyzmet kórsetý naryǵynan eriksiz ketýge májbúr. Osyǵan baılanysty komıtet tóraǵasy, Májilis depýtaty Galına Baımahanova Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi, «Atameken» UKP-men birge basqa da múddeli taraptardy tartyp, «Qazgeologııanyń» qyzmetin qaıta qaraýǵa, sol sekildi jer qoınaýyna memlekettik geologııalyq zertteý júrgizýde ulttyq kompanııaǵa memlekettik tapsyrysty oryndaýǵa zańnamalyq turǵyda shekteý qoıýdy usyndy. Buǵan qosa sala mamandary jer qoınaýyna júrgiziletin geologııalyq zertteý jumystaryn qosylǵan qun salyǵynan bosatýdy surap otyr. О́ıtkeni atalǵan jumystardyń ǵylymı boljamy basym bolǵandyqtan onyń naqty resmı naryqtyq quny joq. Joǵarydaǵy usynystarǵa qanyqqan Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar vıse-mınıstri Serikqalı Brekeshev zańdy tulǵalardy akkredıtteý tetigi boıynsha pikirin jetkizdi.
«Akkredıtteý tetiginiń bolýy, ıaǵnı sodan ótken adam quzyretine sáıkes, belgilengen talaptar boıynsha júktelgen mindetterdiń oryndalýyna kepildik beredi. Bul rette akkredıtteý júıesi táýelsiz bolýy tıis, sonymen qosa akkredıttelýshi tulǵa Geologııa komıteti men JQMGZ oryndaıtyn qyzmet usynýshy arasyndaǵy qarym-qatynasqa yqpal etpeýi tıis. Sondaı-aq JQMGZ oryndaıtyn zańdy tulǵany akkredıtteý úshin naqty standarttar men talaptardy anyqtaý qajet», dedi S.Brekeshev.
Iýnıorlyq kompanııalarǵa basymdyq berildi
«Taý-Ken Samuryq» UTK» AQ bul baǵytta ulttyq operatordyń qyzmetine júgingennen góri ıýnıorlyq kompanııanyń qyzmetin tańdaýdy qup kórdi. Máselen «Taý-Ken Samuryq» Discovery Ventures Kazakhstan-men birlesip Jambyl, Qaraǵandy jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynyń aýmaǵynda geologııalyq barlaýdy bastaǵanyn habarlady. Osy jobany iske asyrýdyń boljamdy merzimi – 6 jyl. Alǵashqy kezeńde geologııalyq barlaýdy Discovery Ventures Kazakhstan qarjylandyrady. Kelisimsharttyq ýchaskelerdiń jalpy aýdany shamamen 1500 sharshy shaqyrymdy quraıdy. Operatorlyq kelisimde altyn, mys, myrysh jáne ilespe metaldardy barlaý qarastyrylǵan.
«Qazir otandyq mıneraldyq-shıkizat bazasynyń aıtarlyqtaı tómendeýi ózekti máselege aınalyp otyr. Taıaý bolashaqta Qazaqstanda jańa ken oryndary ashylmasa, taý-ken salasynyń quldyraýy múmkin. Joǵary táýekelge qaramastan geologııalyq barlaý jobalaryn qolǵa alý týraly sheshim qabyldadyq. Bul álemdik úrdis. Qazir iri kompanııalar osy jolmen damýda», dedi «Taý-Ken Samuryq» UTK» AQ basqarma tóraǵasy Qanat Qudaıbergen.
«Taý-Ken Samuryq» AQ ıýnıorlardy qoldaý baǵdarlamasyn júzege asyryp keledi. Geologııalyq barlaýǵa baǵdarlanǵan ıýnıorlyq kompanııalarǵa holdıng bir tereze qaǵıdaty boıynsha jan-jaqty járdem usynady. Osy arqyly taý-ken sektoryn damytýdy yntalandyryp, mıneraldyq-shıkizat bazasyn molaıtý jónindegi bastamalardy qoldaý kózdelip otyr.
