Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
О́ńir turǵyndary jańa jyldy jaǵymdy jańalyqpen qarsy aldy. Túrkistan óńirinde taǵy bir aýdan qurylady. Oblys ákimi О́mirzaq Shókeev Kentaý qalasynyń turǵyndarmen kezdesýinde qalaǵa qarasty 12 aýyldyq okrýgi aýmaǵynan jańa Saýran aýdanyn qurý jónindegi usynysy Prezıdent tarapynan qoldaý tapqanyn málim etti. «Kentaý qalasyndaǵy eldi mekenderdiń damýyna qansha kóńil bólingenimen ári qaraı damytý baǵyttary kópten beri tolǵandyryp júrgen máselelerdiń biri bolatyn. Bulaı deıtin sebebim, qala shekarasynyń keńeıýi, turǵyndar sanynyń eki esege artýy, 12 aýyldyq okrýgtiń ornalasýy qalanyń aýdandyq deńgeıge kóshkenin kórsetip otyr. Qala ortalyǵynyń aýyldardan shalǵaıda ornalasýy turǵyndar úshin kórsetiletin memlekettik qyzmet sapasynyń tómendeýine, eldi mekenderdegi ınfraqurylym júıelerimen az qamtylýyna, sondaı-aq óz tarıhynda polımetall rýdasyn óndiretin ónerkásiptik qala retinde damyǵandyǵyn eskersek, Kentaýdyń aýdandyq ortalyqqa aınalýy is júzinde damýynyń baıaýlaýyna jáne aýyldarǵa jetkiliksiz kóńil bólinýine ákelýi múmkin. Joǵaryda aıtylǵan máselelerdi oı eleginen ótkizip, saralaı kele, qazirgi qalyptasqan ahýaldy nazarǵa ala otyryp, jańa aýdandy qurý jóninde Memleket basshysyna usynys jasadym. Meniń usynysym Memleket basshysy tarapynan qoldaý tapty. Osy usynystyń negizinde jańadan qurylatyn aýdanǵa «Saýran» ataýyn berip, ortalyǵy etip Shornaq eldi mekenin bekitý oryndy dep sanaımyn», dedi oblys ákimi.
Jańa qurylatyn aýdanǵa «Saýran» ataýy beriledi. О́ıtkeni ortaǵasyrlyq tarıhı Saýran qalasy Uly Jibek jolynyń boıynda ornalasqan jáne ejelgi Túrkistan uǵymymen baılanysty. Al Shornaq eldi mekeni jańa aýdannyń ákimshilik ortalyǵy bolyp qalyptaspaq. Mańyzdy bastamany zııaly qaýym men ardagerler biraýyzdan qoldady. Orazkeldi Egizbaev qarııa ilgeride Shornaq Frýnze aýdanynyń ortalyǵy bolǵanyn, keıinnen Túrkistan qalasyna biriktirilgenin aıtty. «Al Túrkistan oblys ortalyǵy bolǵan tusta qalaǵa qarasty 12 aýyldyq okrýg Kentaýǵa berildi. Búgin taǵy bir jaqsy jańalyq estip otyrmyz. Jalpy, bul burynnan halyqtyń oıynda júrgen másele edi. О́z bastamańyzben qolǵa alypsyz, oǵan rahmet», dedi qarııa. Jańa aýdanda memlekettik organdardyń, quqyq qorǵaý jáne basqa qurylymdyq organdardyń qurylýy, memlekettik qyzmetterdiń qoljetimdiligin jáne aýyldyq jerlerdiń damýyn qamtamasyz etedi. Sonymen birge Kentaý qalasy ónerkásipti jáne ındýstrıaldy ortalyq retinde damýǵa jańa serpilis almaq. Saýran aýdany Naýryz merekesi qarsańynda ashylady. Shornaq aýyly oblys ortalyǵy Túrkistan qalasynan soltústik-batysqa qaraı 20 shaqyrym jerde ornalasqan. Munda búginde 12 myń halyq turyp jatyr. Quramyna enetin aýyldyq okrýgterdi qosqanda jańa aýdan halqynyń sany 100 myńnan asatyn bolady.
Halqy eńbekqor óńirde byltyr kásiporyndar 481,3 mlrd teńge somasynda ónerkásip ónimin óndirdi. Búginde ońtústik aýdandardyń damýyna oń serpin beretin 67 joba iske asyrylýda. Bul jobalar eń aldymen áleýmettik ınfraqurylym qurýǵa baǵyttalǵan. Aýyldyq jerlerde mektepter men aýrýhanalar, jol salý jáne gaz qubyrlaryn tartý josparlanyp otyr. Oblys ákiminiń dereginshe, mańyzdy jobalardyń ishinde – Túrkistan qalasynyń aýmaǵynda azyq-túlik beldeýin qurý, bir alqaptan 2-3 ret ónim alý, Túrkistandaǵy ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartýǵa baǵyttalǵan sý arnalaryn rekonstrýksııalaý jobasy bar. Sondaı-aq Maqtaaral aýdanynda PÝID-2 jobasy boıynsha 40 myń gektar aýmaqty qamtıtyn 223 kanal, 208 sý qashyrtqysy, 149 tik drenaj kúrdeli jóndeýden ótip, qaıta qalpyna keltiriledi. Jobanyń I baǵyty boıynsha jalpy uzyndyǵy 70 myń shaqyrym 44 kanaldyń, 2 tik drenajdy uńǵymanyń, 37 myń shaqyrym 16 qashyrtqynyń qurylys jumystary aıaqtalǵan. Al II baǵyt boıynsha uzyndyǵy 337 035 shaqyrym 3 kanaldy tarmaqtarymen birge, 100 tik drenaj jáne 262 shaqyrymdy quraıtyn sý qashyrtqylary kúrdeli jóndeýden ótýde. PÝID-2 jobasynyń III baǵyty boıynsha ızraıldik «Tahal Konsaltıng Injınırıng» kompanııasy uzyndyǵy 307 928 shaqyrym kanaldy, 130 391 shaqyrym sý qashyrtqylaryn kúrdeli jóndeýden ótkizýde. Búginde 27 myń shaqyrymdy quraıtyn 8 kanaldyń 9 myń shaqyrymynda beton quıý jumystary júrgizilgen. Sonymen qatar jalpy uzyndyǵy 56 myń shaqyrym 8 qashyrtqynyń 50 583 shaqyrymynda tazalaý jumystary atqaryldy.
О́tken jyldyń qańtar-qazan aıynda oblystyń syrtqy saýda aınalym kólemi 324,3 mln AQSh dollaryn, onyń ishinde eksport – 257,8 mln, ımport 66,5 mln AQSh dollaryn qurady. Baılanys qyzmetteriniń kólemi 5 674,3 mln teńge boldy, onyń 48,7%-y ınternet jelisi qyzmetine tıesili. Memlekettik bıýdjetke túsken salyqtar men basqa túsimderdiń kólemi 205,3 mlrd teńge boldy. Densaýlyq salasyna byltyr bıýdjet esebinen 14,1 mlrd teńge, medısınalyq mekemelerdiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jaqsartýǵa 2,5 mlrd teńge qarastyryldy. Aýyl sharýashylyǵynyń jalpy ónim kólemi 688 mlrd teńgeni qurap, elimizde jetekshi orynǵa ıe boldy. Sonymen qatar oblysqa tartylǵan ınvestısııa kólemi 66,7 paıyzǵa ósti, bul kórsetkish boıynsha óńir respýblıkada birinshi orynda. Oblys ekonomıkasyn damytýǵa 11 aıda 551,8 mlrd teńge ınvestısııa baǵyttaldy. «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasyn iske asyrýda da óńir jetekshi orynǵa ıe. Maquldanǵan jobalar sany ótken jylmen salystyrǵanda eki esege artyp, 287 jobaǵa jetti. О́ńirde qurylys jumystarynyń kólemi 236,7 mlrd teńge bolyp, aldyńǵy jyldyń tıisti kezeńine 183,6%-ǵa artqan. Turǵyn úı qurylysyn damytýǵa 76,3 mlrd teńge ınvestısııa baǵyttalǵan. Iаǵnı respýblıka boıynsha halyqty turǵyn úımen qamtamasyz etýdiń eń joǵary kórsetkishi Túrkistan oblysyna tıesili. О́tken jyly 548,4 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bul baǵytta jyldyq jospar oryndalyp, «Nurly jer» memlekettik turǵyn úı baǵdarlamasy tolyǵymen iske asyryldy.
Túrkistan oblysy
