Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
О́simdik sharýashylyǵynda ósim mol
Tıisti mınıstrlikten alynǵan málimetke súıensek, ótken jyly aýyl sharýashylyǵynda aıtarlyqtaı ósim baıqaldy. 11 aıdyń qorytyndysy boıynsha jalpy ónim kólemi 5,9 trln teńgege jetip, ótken jylǵy kórsetkishten 5,3 paıyzǵa asyp tústi. 11 óńirde ónim kólemi ulǵaıdy, ásirese Aqmola, Qostanaı, Pavlodar oblystary aldyńǵy qatarda.
Jalpy, ótken jyldy ósimdik sharýashylyǵy úshin qolaıly boldy deý qıyn. Jazdaǵy qýańshylyq pen kúzgi jaýyn-shashyndy aıtpaǵanda, pandemııaǵa baılanysty týyndaǵan problemalar da sharýalarǵa biraz qolbaılaý bolǵan-dy. Soǵan qaramastan ósimdik sharýashylyǵynda aıtarlyqtaı joǵary kórsetkishterge qol jetkizildi.
Dıqandar jalpy kólemi 20,8 mln tonna astyq óndirdi. Bul ishki suranysty tolyq ótedi, sondaı-aq syrtqy naryqqa shyǵarý arqyly Qazaqstannyń astyq derjavasy degen mártebesin saqtap qalýǵa yqpal etkeni anyq.
– Astyq sapasy joǵary boldy. О́ndirilgen bıdaıdyń 80 paıyzy 1-3-sanatqa jatady, – dep habarlady Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi. Aldyńǵy jyly alynǵan bıdaıdyń 53 paıyzy osyndaı joǵary sanatqa jatqyzylǵan bolatyn. Jalpy, elimizdiń dıqandary ótken jyly barlyǵy 4 mln tonna kartop, 4,3 mln tonna kókónis, 2,5 mln tonna baqsha daqyldaryn, 297,2 mln tonna maqta jınady.
Kóktemgi dala jumystary, tuqym sebý naýqany tótenshe jaǵdaımen tuspa-tus kelgeni belgili. Sóıtip, agrarshylardyń arasynda alańdaýshylyq týǵan edi. Alaıda Memleket basshysynyń tikeleı tapsyrmasy boıynsha Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi naýqandy oıdaǵydaı ótkizýge baǵyttalǵan sharalardy ýaqtyly qabyldady. Atap aıtqanda, arzandatylǵan janar-jaǵarmaı, tıisti tehnıkalyq saımandar fermerlerge der ýaqytynda jetkizildi, sharýalardyń karantın kezinde de kedergisiz qozǵalýyna jaǵdaı jasaldy.
Prezıdent Q.Toqaev halyqqa arnaǵan Joldaýynda aýyl sharýashylyǵyn keńinen qoldaý qajettigin atap kórsetip, Úkimetke salany sıfrlandyrýdy jolǵa qoıýdy, jerdi kádege jaratýdy retteýdi tapsyrǵany málim. Byltyr Memleket basshysynyń tikeleı tapsyrmasy boıynsha «Agrarlyq nesıe korporasııasy» arqyly agroónerkásip kesheni sýbektilerin qoldaý is-sharalaryna respýblıkalyq bıýdjetten 70 mlrd teńge nesıe bólindi. Qarajat 2,4 myń aýyl sharýashylyǵy óndirýshisine berildi. Sonymen qatar «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasy aıasynda kóktemgi egis jumystaryn júrgizýge 100 mlrd teńge baǵyttaldy.
О́tken jyly egistik alqaptaryn ártaraptandyrý baǵytynda da birtalaı jumys atqarylǵanyn aıta keteıik. Ulttyq statıstıka bıýrosynan alynǵan derekterge súıensek, tuqym sebilgen alqaptardyń aýmaǵy 2019 jylmen salystyrǵanda 439 myń gektarǵa ulǵaıyp, 22,7 mln gektarǵa jetipti.
– Zyǵyr alqaby – 239,8 myń gektarǵa nemese 18,6 paıyzǵa, maqsary alqaby – 61,6 myń gektarǵa, ıaǵnı, 23 paıyzǵa, bıdaı alqaby 748 myń gektarǵa nemese 6,8 paıyzǵa, júgeri alqaby – 7,4 myń gektarǵa, ıaǵnı 5 paıyzǵa ulǵaıdy. Baý-baqsha daqyldary egilgen jerdiń kólemi de aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 6,3 myń gektarǵa, ıaǵnı 1,3 paıyzǵa artty, – dep habarlady Ulttyq statıstıka bıýrosy.
О́simdik sharýashylyǵyn qoldaý baǵytynda atqarylǵan jumystardyń qatarynda fermerlerden ónimdi forvardtyq satyp alý tásili engizilgenin erekshe atap ótken lázim. Mınıstrlik erte kóktemde sharýalar tuqym sebý naýqanyn oıdaǵydaı júrgizýi úshin olardyń kúzde alatyn óniminiń esebinen forvardtyq kelisimshart jasasty. Nátıjesinde 369 aýyl sharýashylyq taýaryn óndirýshiden osyndaı jolmen 24,55 mlrd teńgeniń ónimi satyp alyndy. Atap aıtqanda, Úkimet 453 myń tonnadan astam bıdaı, 53,2 myń tonna arpa, 10 myń tonnadan astam kúnbaǵys pen 300 tonnadan artyq qaraqumyqty kóktemde tuqym sebilip jatqan kezdiń ózinde satyp alyp qoıdy.
Agroónerkásip kesheniniń ilgerileýine mal sharýashylyǵy men qus sharýashylyǵynyń da qosqan úlesi qomaqty. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi et baǵytyndaǵy qus sharýashylyǵyn damytýda tolaıym tabysqa jetti. Qus etiniń otandyq óndirisin ulǵaıtý jáne qus sharýashylyǵy óniminiń ımporttyq úlesin azaıtý úshin mınıstrlik pen óńirlik ákimdikter qazirgi zamanǵy jańa óndiris oryndaryn qurý, jumys istep turǵan qus fabrıkalaryn keńeıtý jáne jańǵyrtý jobalaryna barynsha qoldaý kórsetýde.