Pikir • 14 Qańtar, 2021

Táýelsizdigimizdi tuǵyrly etýdiń qamy

310 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Elimiz aman, jurtymyz tynysh bolsa, bıylǵy jeltoqsanda Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdik alǵanyna 30 jyl tolady. Shyn máninde bul – tarıh úshin uzaq ýaqyt emes, qamshynyń sabyndaı qysqa ǵana merzim. Soǵan qaramaı, osy 30 jylda Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasy N..Nazarbaevtyń sara basshylyǵymen elimizde ǵasyrǵa tatıtyn aýqymdy ister júzege asyryldy.
Shekaramyzdy shegendep, irgemizdi qymtap, dúnıe júziniń saıası kartasynan oıyp turyp oryn aldyq. Búkil álem Qazaqstan degen jas memleketti tanyp, onymen sanasatyn boldy. Qazirgi kezde 140-tan astam memleketpen dıplomatııalyq baılanystamyz.

Táýelsizdigimizdi tuǵyrly etýdiń qamy

Táýelsizdik jyldary jańa elordamyz – Nur-Sultan qalasy salyndy. Tarıhı Túrkistan qaıta túledi. Uly dalada júzdegen jańa kásiporyn ashylyp, ken oryndary ıgerilip, ekonomıkamyz damýdyń jańa arnasyna tústi. Halyqtyń ál-aýqaty jaqsaryp, áleýmettik salalarda da túbegeıli ózgerister júzege asyryldy. Bilim berý, densaýlyq saqtaý salalary álemdik úrdisterge qaraı jedel damyp keledi.

Alaıda keıbir reseılik saıasatker-symaqtar «qazaqta buryn jer bolmaǵan, jerdi oǵan Reseı syıǵa tartqan» dep bizdiń eldigimizge, memlekettigimizge basqa­lardyń kúmán-kúdigin týǵyzyp, jeri­mizdiń tutastyǵyna qaýip tóndirýde. Bul bizdiń Táýelsizdigimizdiń 30 jyldyq mereı­toıyna qaraı ádeıi jasalyp otyrǵan aran­da­týshylyq ekenin jer-jahannyń kózi ashyq, kóńili sara adamdary túsinip otyr.

Mine, mereıtoılyq jyldyń basynda Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev «Egemen Qazaqstan» gazetinde «Táýelsizdik bárinen qymbat» dep atalatyn salmaqty da salıqaly maqala jarııalap, halqymyzdyń sanasyndaǵy aýyr oıdy serpiltkendeı boldy. Ol birinshi kezekte «biz ulttyq múddeni aspen de, taspen de qorǵaýǵa daıyn bolýymyz qajet», dep ulttyq múddeni aldyńǵy kezekke qoıa otyryp, qazaq jeriniń tutastyǵyna kóz alartýshy aram pıǵyldy saıasatkerlerdiń sózine toıtarys berýge shaqyrady. «Qazaqqa osynaý ulan-ǵaıyr aýmaqty syrttan eshkim syıǵa tartqan joq... Aýmaqtyq tutastyǵymyzǵa kúmán keltirip, tatý kórshilik qatynastarǵa syna qaqqysy keletin keıbir shetel azamattarynyń arandatýshylyq is-áreketterine resmı jáne qoǵamdyq deńgeıde toıtarys bere otyryp, aǵartýshylyq  jumystaryn ustamdylyqpen júrgizgen jón», degen Q.Toqaev osy arada qazaq tarıhyn qaıta zerdelep, elimizdiń akademııalyq jańa tarıhyn jazýdy dereý qolǵa alýdy tarıhshy ǵalymdarymyzǵa tapsyrdy. Sondaı-aq Prezıdent shetel aýdıtorııasyna arnalǵan Qazaqstannyń qysqasha tarıhyn jazyp, álemniń negizgi tilderine aýdarýdy usyndy. Shyn máninde Uly dalada qaı zamanda qandaı memleket ornap, ol qansha aýmaqty bılegenin, sol jerlerde nendeı oqıǵalar bolǵanyn bultartpas dáleldermen dáleldep bersek eshkimge esemiz ketpes edi. Prezıdenttiń, sondaı-aq Altyn Orda, Ulyq Ulys, bizdiń qazirgi tól tarıhymyz ekenin aıta kelip, olar týraly fılmder shyǵarýdy nazarǵa salýy óte oryndy. О́ıtkeni Reseıdi 300 jyl bılegen Altyn Ordanyń negizi bizde jatqanyn búgingi jáne keıingi urpaq jaqsy bilýge tıis.

Memleket basshysynyń bıyl 100 jyl tolǵaly otyrǵan 1921 jylǵy ashar­shylyq tarıhyn tereń zertteý, Jeltoqsan kóte­ri­lisiniń 35 jyldyǵyna oraı jeltoqsan­shylardyń erligin laıyqty baǵalaý, ana tilimizdiń abyroı-bedelin kóterý, talantty jastardy qoldaý týraly usynystarynyń bári táýelsizdigimizdi tuǵyrly etýdiń qamy.

Qoryta aıtqanda, Memleket basshy­synyń bul maqalasy halqymyzdyń sanasyn oıatyp, oıyna oı qosqan, rýhyn qaıta jandandyryp, jigerin janı túsken parasatty oı-tolǵamǵa toly óte qundy dúnıe boldy. Onyń úlkenge de, kishige de berer taǵylymy mol. Sondyqtan biz, Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń basshylyǵy, Prezıdent maqalasyn qyzmetkerler men stýdentter arasynda keńinen nasıhattaý úshin is-sharalar josparyn jasap otyrmyz. Bul jóninde ashyq dárister, ǵylymı konferensııalar, dóńgelek ústelder ótkiziletin bolady. Tarıhshy ǵalymdarymyz Qazaqstannyń jańa akademııalyq tarıhyn jazýǵa belsene atsalysýǵa qulshynyp otyr.

 

Takır BALYQBAEV,

Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń rektory