Táýelsizdik kúnine oraı elordadaǵy Ulttyq akademııalyq kitaphanada qazaqtyń tuńǵysh merzimdi basylymdarynyń biri, 1911-1913 jyldary jaryq kórgen «Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan tushymdy maqalalardy qamtyǵan «Qazaqstan» kitabynyń tanystyrylymy bolyp ótti.
Táýelsizdik kúnine oraı elordadaǵy Ulttyq akademııalyq kitaphanada qazaqtyń tuńǵysh merzimdi basylymdarynyń biri, 1911-1913 jyldary jaryq kórgen «Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan tushymdy maqalalardy qamtyǵan «Qazaqstan» kitabynyń tanystyrylymy bolyp ótti.
«Qazaqstan» gazeti – 1911 jylǵy 10 naýryzdan 1913 jylǵy qarashaǵa deıin elimizdiń batys óńirinde jaryq kórgen alǵashqy qazaq basylymdarynyń biri. Gazet sol kezeńdegi ult taǵdyryna qatysty máselelerdi kótere bilip, halyqqa óner-bilim jolyn usynǵan, otyryqshylyqqa shaqyrǵan, naqty kásibı keńes bergen ozyq oıly basylym boldy. Gazet maqalalarynda kóterilgen máselelerdiń arada bir ǵasyr ótkende de óte ózekti ekendigi anyq kórinedi.
Az ýaqyt ishinde sol kezdegi zaman tynysyna oraı oqyrmandaryna kóp jaıttardy aıta bilgen basylym 1913 jyly patsha ókimetiniń qysymymen jabylyp qalady. Basylym Keńes ókimeti jyldary ekinshi márte repressııaǵa ushyrasa da, tigindisi Sankt-Peterbýrg pen Máskeý qalalarynda ǵana saqtalǵan eken. Gazetti shyǵarýshy Ǵumar Qarash 1921 jyly qastandyqpen óltirilse, redaktory Eleýsin Buırın qýdalanyp, 1932 jyly Tájikstanda ashtyqtan qaza tapty. Al óz zamanynda progressshil ıdeıalardyń jarshysy bolǵan «Qazaqstan» gazeti týraly aıtýǵa, jazýǵa ruqsat bolmaı, 1947 jyly arnaıy qaýly shyǵyp, aqyn-aǵartýshy Ǵumar Qarashtyń shyǵarmalaryn oqýǵa, nasıhattaýǵa tyıym salynady.
Gazet tarıhta «Qazaqstan» ataýyn tuńǵysh qoldanyp, aınalysqa engizýimen de erekshe este qalady. Buǵan deıin barlyq resmı qujatta qazaq ataýy «kırgız», «kırgız-kaısakı» dep burmalanyp kelse, gazet shyǵarýshylary «Qazaq» atyn ulttyń ǵana emes, memlekettiń ataýy etip kórsete bildi.
«Qazaqstan» gazetiniń resmı redaktory Eleýsin Buırın bolsa, al basylymdy uıymdastyrýǵa, shyǵarýǵa Sháńgereı Bókeev, Ǵumar Qarash, Baqytjan Qarataev, Ǵabdolǵazız Musaǵalıev, Sálimgereı Nuralyhanov, Mustafa Kókebaev, Batyrhaıyr Nııazov, Baqtygereı Qulmanov, Maǵjan Jumabaev, Ahmet Mámetov, Ǵubaıdolla Berdıev, t.b. úles qosqan.
2012 jyly tuńǵysh ret «Qazaqstan» gazetiniń orys muraǵattaryndaǵy barlyq sany Qazaqstanǵa ákelinedi de, arab árpindegi maqalalar kırıllısaǵa túgel kóshirilip, tupnusqamen birge kitap bolyp jaryq kórdi. Bul jınaqta «Qazaqstan» gazeti jáne ony shyǵarýshylar týraly derekter toptastyrylǵan.
Batys Qazaqstan óńiriniń azamattary shyǵarǵan «Qazaqstan» kitabynyń tusaýkeser-tanystyrylymynda Parlament Májilisiniń depýtattary Shavhat О́temisov pen Samıǵolla Orazov, jazýshy, ǵalym, jýrnalıster Tabyl Qulııas, Álibek Asqar, Ahmet Alıaz, Jambyl Artyqbaev, Qaırat Saq, Erlan Saılaýbaı, Perızat Seıitqazy, Jantas Safýllın, Meıramhan Jápekter bul ıgilikti sharaǵa rızashylyqtaryn bildirip, óz oı-pikirlerin ortaǵa saldy.
Berik SADYR,
«Egemen Qazaqstan».
