Q.Toqaev maqalasynda bıyl táý eter táýelsizdigimizdi alǵanymyzǵa 30 jyl tolatynyn aıta kele: «Tarıh turǵysynan alǵanda, otyz jyl – kózdi ashyp jumǵandaı qas-qaǵym sát. Degenmen bul kóptegen halyqtar úshin qıyndyǵy men qýanyshy, daǵdarysy men damýy almasqan tutas dáýir deýge bolady. Biz de osyndaı joldan ótip kelemiz», dep atap ótken.
Osy tutastaı dáýirdi qamtyǵan barlyq mańyzdy qujat Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq arhıviniń sórelerinde saqtalyp tur. Ondaǵy árbir paraq qaǵazdyń ózi osy 30 jylda qabyldanǵan árbir sheshimniń, árbir qaýlynyń el erteńin nyǵaıtýda qanshalyqty aýyr júk arqalap jatqanynyń aınymas dáleli.
Prezıdent Q.Toqaev elimizdiń úsh onjyldyqta jetken jetistikterin aıta kelip, osynaý tolaǵaı tabystardyń bárine Elbasynyń dara kóshbasshylyǵynyń hám halqymyzdyń danalyǵy men parasatynyń, birligi men yntymaǵynyń, otandastarymyzdyń qajyrly eńbeginiń arqasynda qol jetkizgenimizdi basa aıtty. Sondaı-aq Prezıdent tarıhqa kóz júgirtip, halqymyzdyń basynan ótkergen qıly-qıly taǵdyryn da sóz etti. «Bizdiń babalarymyz «Aqtaban shubyryndy», «Alqakól sulamany», atalarymyz alapat asharshylyqty, qýǵyn-súrgindi, dúnıejúzilik soǵysty kórdi. Totalıtarlyq kezeńde ulttyq qundylyqtarymyzdan, tilimizden, dilimiz ben dinimizden aıyrylyp qala jazdadyq. Onyń bári Táýelsizdiktiń arqasynda halqymyzǵa qaıta oraldy. Biraq ult pen el retinde saqtalyp qalý úshin búgingi jáne bolashaq urpaq jańa syn-qaterlerge daıyn bolýy kerek», degen oıyn bildirdi.
Táýelsizdik jyldarynda dúnıege kelgen jastardyń aldy «otyzynda orda buzyp», el tizginin qolǵa alar azamatqa aınalyp kele jatqanyn erekshe maqtanyshpen aıta kelip, Memleket basshysy búgingi jastardyń boıyna táýelsizdiktiń qadirin myqtap sińirýdiń de kezek kúttirmes kúrdeli paryz ekenin shegeleı tústi.
Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Osy oraıda Ulttyq arhıv qyzmetkerleri kóp jyldan beri «Mádenı mura» baǵdarlamasy aıasynda Túrkııa, Mysyr, Japonııa, Reseı elderiniń arhıvterine issaparlarmen baryp, elimizdiń tarıhyna qatysty qundy qujattar men baǵaly jádigerlerdi elge alyp kelgenin atap ótý kerek.
Q.Toqaev maqalasynda Alashorda arystarynan bastap, asharshylyq, totalıtarlyq júıeniń qurbandary, 86-nyń jeltoqsanynda jazyqsyz zardap shekken bozdaqtardyń taǵdyryn jan-jaqty zerttep-zerdelep, derekti jáne kórkem fılmderge arqaý etý qajettigin basa aıtty. Bul – elimizdiń barlyq arhıvteriniń qyzmetkerleri de beıjaı qaramaıtyn másele. Arhıv salasynyń bilikti mamandary tarıhshy-zertteýshilermen birlese jumys atqarsa, áli de talaı qundy qujattardyń betin ashyp, jaryqqa shyǵarýǵa bolady dep oılaımyn.
Sonymen qatar Memleket basshysy Qazaqstannyń jańa tarıhyn da jańa ǵylymı ustanymdar men jańalyqtardyń negizinde tyńnan jazatyn ýaqyt áldeqashan kelgenin basa aıtty. Bul rette osy taqyrypty qaýzap, tereńnen zerttep jazamyn degen tarıhshy-zertteýshilermen bizdiń ujym da birlese jumys atqarýǵa ázir ekendigin jetkizgim keledi. Sebebi elimiz egemen bolǵannan bergi mańyzdy qujattardyń kópshiligi dál osy Ulttyq arhıvte saqtalǵan. Osy turǵydan alǵan kezde, jańa Qazaqstannyń jańa tarıhyn jazý jolynda bizdiń arhıvtiń zamanaýı qoımalary men sórelerinde saqtalǵan qujattar altyn kenish bolatyny aıdan anyq.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Táýelsizdik bárinen qymbat» maqalasynda jazǵandaı, biz táýelsizdigimizdi saqtap, keler urpaqqa jetkizý úshin árkim óz salasynda kúndelikti aıanbaı eńbek etip, ter tógýimiz kerek. Tek sonda ǵana eldigimiz – máńgilik, Táýelsizdigimiz – bárinen qymbat bolady!
Saǵıla NURLANOVA,
Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq arhıviniń dırektory
