TUǴYRLY TÁRTIP BASTAÝY

Jemqorlyqpen kúres belgili bir merzimde nemese naýqandyq shara retinde ǵana emes, úzilissiz júr­gi­zilýi qajet. Muny Elba­sy­myz Nursultan Nazarbaev únemi qadap aıtady. Búgingi qoǵamymyzdyń dertine aınalǵan keselmen  bizdiń ujym da barynsha kúresip jatyr. Korrýpsııamen us­talǵan azamattar týraly aqparattar kúndelikti sapta búkil qyzmet­ker­ler­ge jetkizilip otyrady. Osy ar­qyly biz tárbıeniń jańa úlgisin oılap taptyq. Sybaılastyqpen us­tal­ǵandardy qandaı jaza kútip tur­ǵandyǵy týraly habarlamalar kez kelgen adamdy tolǵandyratyny anyq. Artynda otbasy, týǵan-týy­sy turǵan azamattar mundaı qadam­nyń opyq jegizetinin oı eleginen ótkizip, aıylyn tarta bastaıdy. Budan bólek, kadr basqarmasy árbir qyzmetkerden jemqorlyqqa jol bermeıtini týraly qolhat jazdyryp alady. Eger ondaı oqıǵa shyǵa qalsa, eń aldymen, basshylar jaýap beredi. Iаǵnı, bul – óz qyz­met­keriniń nemen aınalysyp, qaı­da júrip-turatynyn basshylar da qatań qadaǵalaıdy degen sóz. Son­dyqtan quqyq qor­ǵaý­shy­lar jalpy zańsyzdyqtyń aldyn alýmen nemese qylmysty ashýmen, jem­qorlardy tusaýmen aı­nalysatyn bolsa, soǵan oraı óz ishimizde de teris áreketke barǵan tártip saqshylarymen kúresetin arnaıy basqarma jumys isteıdi. Bul ózindik qaýipsizdik basqarmasy zańdy belinen basqan nemese paraqorlyqty kásip etken polısııa qyzmetkerin anyqtap, olardyń ústinen qylmystyq is qozǵaıdy. Buǵan qosa, bizdiń ujymymyzda departament bastyǵynyń oryn­ba­sar­lary men derbes bólim bastyq­tarynyń qatysýymen udaıy tár­tip­tik keńes shaqyrylyp turady. Tártiptik keńeste pogon taqqan aza­mattardyń qyzmet etıkasy men jem­­qorlyqqa baılanys­ty áreketi qaralyp, naq­ty sheshimder qabyl­danady. Úsh jyl buryn IIM basta­ma­sy­men ishki ister organdarynyń ja­ny­nan qoǵamdyq keńes jumys isteı bastady. Astana qalalyq ishki ister departamenti de bul bastamany qol­ǵa aldy. Qoǵamnyń, halyqtyń ókili retinde bizdiń departament ja­ny­nan qurylǵan qoǵamdyq keńeske bel­gili depýtattar, saıasat­taný­shy­lar, jýrnalıster, qoǵam qaırat­kerleri endi. Ereje boıynsha 1 jylda eki ret bas qosý qajet bolsa da, biz ótken jyly 4 ret jınalyp, qoǵamdaǵy osy qalaı degen máselelerge jaýap izdedik. Árbir keńes múshesi óz pikirlerin ortaǵa saldy. Biri quqyq qorǵaýshylardyń jumysyna oń baǵa berse, biri synǵa aldy. Keıbir kezde kórinip turǵan kemshilikterge mán bermeı qalamyz. Mine, osyndaı ýaqytta syrt kóz –synshy degendeı, ózge adamdardyń pikiri, syn-eskertpeleri bizdiń jumysymyzdyń alǵa basýyna aıtarlyqtaı kómegin tıgizedi. Elbasy Nursultan Nazarbaev bıylǵy halyqqa Joldaýynda sáýir aıynan bastap memlekettik qyz­metkerlerdiń jalaqysy 25 paıyzǵa kóteriletinin aıtty. Bul quqyq qorǵaýshylardyń arasyndaǵy arakidik kezdesetin barmaq basty, kóz qysty áreketterdi tyıýǵa sep­ti­gin tıgizedi ǵoı dep oılaımyn. Jemqorlyqqa jol beretin, ıyǵyn­daǵy pogonynyń parqyn túsin­beı­tin azamattar alysta emes, jany­myzda júr. Ony jasyra almaımyz. Elbasy Joldaýynda sandyq kór­set­kishten góri sapaǵa aýysý qa­jettigin, quqyq qorǵaýshylardyń jumysy halyqaralyq talaptarǵa saı bolýy kerektigin  qadap aıtty. Osy tapsyrmalardy júzege asyrý úshin biz eń aldymen udaıy halyq­tyń arasynda júretin, oqıǵa bol­ǵan jerge alǵash jetetin ýchaskelik polısııa jumysyn qaıta qaras­tyrdyq. Almaty aýdandyq ishki ister basqarmasynda ýchaskelik ınspek­tor­lardy halyq atynan saılaý júıesin iske qostyq. Onda quqyq qorǵaý organdarynda birneshe jyl ju­mys ótili bar kez kelgen bas­qar­ma qyzmetkeriniń óz baǵdarlamasyn daıyndap, halyqtyń aldynda baıan­dama jasap, saılanýǵa múmkindigi bar. Bul, birinshiden, turǵyndardyń polısııaǵa degen senimin arttyrsa, ekinshiden, bilikti qyzmetkerdiń jumysy arqyly qylmystyń der kezinde aldyn alýǵa jaǵdaı tý­ǵy­zady. Osy jáne basqa da sharalar nátıjesinde jyl basynan beri qo­ǵamdyq oryndarda, kóshede jasa­la­tyn qylmystar sany edáýir azaı­dy. Ádette qylmystyń basym bóli­gine jasóspirimderdiń qatysy bo­latyn. Bizdiń mektep ınspektor­larymyzdyń qarqyndy jumysy kámelettik jasqa tolmaǵandardyń qatysýymen bolatyn qylmys sanyn 54,5 paıyzǵa kemitti. Mas kúıinde qylmys jasaıtyndar 36,8 paıyzǵa azaıdy. Ishki ister mınıstri Serik Baı­ma­ǵambetov, eń aldymen, qoǵamdyq tynyshtyqty qamtamasyz etý qa­jet­tigin, kez kelgen azamat alańsyz, ýaıymsyz ómir súrýi kerektigin aı­typ, quqyq qorǵaýshylardyń ıyǵyna zor jaýapkershilik júktedi. Joǵaryda keltirilgen faktiler – osy tapsyrmanyń tıisinshe oryn­da­lyp jatqanynyń aıǵaǵy. Qazir biz órship ketken páter urlyǵymen kúreske bar kúsh-jigerimizdi jumsap jatyrmyz. Budan bólek tergeýdi, qylmysty  jedel ashý úshin sońǵy ınnovasııalyq tehnologııalar engizilgeni qýantady. Sol sııaqty jedel basqarý ortalyqtary iske qosyldy. Kóshe qıylystarynda ornatylǵan beınekameralardyń arqasynda ondaǵan qylmys der kezinde ashylyp, júzdegen zańbuzý­shy­lyq tirkeledi. Osynyń nátıje­sin­de qoǵamdyq jerler men kóshe­lerde jasalatyn tártip buzýshy­lyq­tardyń sany kemip otyr. Polısııa jumysyna senimdilik kóptegen faktorlar arqyly jı­naq­talady. Bul – azamattardan tús­ken aryz-shaǵymdardy ýaqy­tyn­da qarap, qylmys boıynsha tyń­ǵylyqty, sapaly  tergeý jumys­ta­ryn júrgizý jáne ýaqyt sozbaı sot­qa jiberý, der kezinde proses­sýaldy sheshimder qabyldaý, aza­mat­tardyń konstıtýsııalyq quqyq­ta­ryn talapqa saı qamtamasyz etý, t.b. degen sóz. Osy baǵyttar boı­yn­sha aýqymdy jumystar atqary­lý­da jáne mundaı jumystar jal­ǵasa beredi. Bizde azamattardyń aryz-sha­ǵy­myna, ótinishine der kezinde jaýap beretin, quqyq qorǵaýshylardyń jumysyn jandandyratyn jańa tetik iske qosyldy. Joǵaryda aı­typ ótkenimdeı, Astana qalalyq IID janynan qoǵamdyq keńes jumys istep jatyr. Qoǵamdyq keńes­te árbir shaǵym, árbir aryz tyńǵylyqty tekseriledi, pikirler aıtylady, qylmyspen kúresýdiń tıimdi tásilderi oılap tabylady. Máselen, “qoǵamdyq kómekshiler” ınstıtýty óz jemisin berýde. Biz jappaı birigip qylmyspen kúres­kende ǵana qaýipsizdiktiń irgetasyn myqtap qalaı alamyz. Qazir qala aýmaǵynda 500-den astam konserj jumys isteıdi. О́tken jyly olar­dyń kómegimen 158 qylmystyń beti ashyldy. Merekeler kezinde búkil asta­na­lyqtar men syrttan keletin qo­naqtar úshin barynsha qaýipsizdik sharalary uıymdastyrylady. Buǵan bizdiń ujymnyń áleýeti de, kúsh-jigeri de jetkilikti. Ondaı sharalar kezinde Astana qalalyq ishki ister departamenti kúsheıtilgen rejimge kóshedi. Bul ýaqyt araly­ǵyn­da polısııa qyzmetkerleri qala­daǵy jaǵdaıdy turaqty kúıinde saqtaý úshin túrli jedel-profı­lak­tıkalyq sharalar uıymdastyrady. Kelip-ketýshiler qatań qadaǵalaýǵa alynady. Bir sózben aıtqanda, biz turǵyndar men qala qonaqtarynyń qaýipsizdigi men únemi erkin júrip-turýy úshin bar jaǵdaıdy jasaıtyn bolamyz. Marat DEMEÝOV, Astana qalalyq IID bastyǵy.