Ádette, oblys ákimi aýdan ákimderiniń ǵana esebin tyńdaıtyn. Sol jerde tıisti tapsyrmasyn berip, kezegin kútken máselelerdi sheshýdi júkteıtin. Biraq, bıyl aýyldarǵa oblys ákiminiń ózi baryp júr. Mundaǵy maqsat – eldiń jaǵdaıyn kózben kórý, sheshimin kútken máselelerdiń sheshý joldaryn qarastyrý. Sondaı-aq, Berdibek Saparbaev ózi barǵan aýdanda ornalasqan iri kásiporyndardyń jumysshylarymen de kezdesýde. Ol óńirdegi aýyl ákimderiniń esebine qatysýdy Merki aýdany, Aspara aýyldyq okrýginen bastady. Ákim áýeli aýyl turǵyndarymen kezdesip, okrýg ákimi Gaýhar Ospanbekovanyń ótken jylǵy jumys qorytyndylary men aǵymdaǵy jylǵa arnalǵan mindetteri qamtylǵan esebin tyńdady.
Aspara aýyldyq okrýginiń quramyna kiretin Aspara, Qaıyńdysaı jáne Qumaryq eldimekenderinde 1,6 myń adam turady. Okrýg bıýdjeti 50 mıllıon teńge kóleminde. Ol 99,9 paıyzǵa ıgerilgen. Mundaǵy 37 sharýa qojalyǵyndaǵy jalpy egistik jer kólemi 11,2 myń gektardy quraıdy. Olar dástúrli túrde bıdaı, arpa jáne bede ósirýmen aınalysady. Mal basy da artyp keledi. Mal sharýashylyǵyn damytý úshin «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamasy aıasynda 3 sharýa qojalyǵy 29,6 mıllıon teńge nesıege qol jetkizse, taǵy 9 asparalyq «Eńbek» baǵdarlamasy boıynsha granttar alǵan. Aspara aýylynda fýtbol alańy salynyp, Aqqaınar kóshesine aǵymdaǵy jóndeý jumystary júrgizilgen. Qaıyńdysaı aýylyndaǵy kóshe de jańaryp, taǵy bir kósheni jóndeýge jobalyq-smetalyq qujattama daıyndalǵan. Budan bólek aýylda balalar alańy ashylypty. Osyndaǵy Núsipbek Raqysh atyndaǵy jáne Qumaryq aýylyndaǵy Sádýaqas Rysbaev atyndaǵy kósheler de jaryqtandyrylǵan. Úsh aýylda da gaz bar bolǵanymen, ekeýinde sý qubyry joq eken. Ol boıynsha búginde tıisti smetalar daıyndalǵan, endi bıýdjettik qarjylandyrý máselesi sheshilýde. Sondaı-aq, aýylda koronavırýstyq ınfeksııanyń birde-bir jaǵdaıy tirkelmegen. Sonymen qatar, aǵymdaǵy jylǵa arnalǵan aýyl josparynda eń áýeli aýyzsý máselesin sheshý jaıy qarastyrylǵan. Kóshelerdi jóndeý, Qaıyńdysaı aýylynda fýtbol alańyn salý, Aspara aýylynda 150 oryndyq jańa mekteptiń qurylysyna jobalyq-smetalyq qujattama daıyndaý, abattandyrý jumystary da josparlanǵan. Berdibek Saparbaev aýyl ákiminen aýyl turǵyndary mal sharýashylyǵyn damytýǵa baǵyttalǵan «Sybaǵa», «Qulan», «Altyn asyq» baǵdarlamalarynyń múmkinshiligin qanshalyqty paıdalanyp otyrǵanyn surady. Degenmen, munda máseleler de bar bolyp shyqty. Halyqaralyq avtojol boıynda ornalasqan aýylda birde-bir shaǵyn jáne orta bıznes nysany joq. Alynǵan granttar usaq mal satyp alýǵa jumsalǵan. Okrýgte 11 jumyssyz adam tirkelgen. Kezdesýde «Aspara» óndiristik kooperatıviniń basshysy Qaldybaı Almabaev Berdibek Saparbaevtan ótken jylǵy sýbsıdııa máselesin sheship berýdi surady. Sondaı-aq, qoı júnin ótkizetin orynnyń joqtyǵyn, buryn sharýalar ony ótkizip, jyl saıyn 20 mıllıon teńgege deıin tabys tapqanyn jetkizdi. Al, jergilikti mekteptiń qamqorshylyq keńesiniń múshesi Nurjan Baıjumanov qoldanystaǵy bilim berý mekemesi 34 jyl buryn jataqhana jobasy retinde salynǵanyn, sondyqtan onda akt jáne sport zaldarynyń joqtyǵyn, dálizderi tar ekenin atap ótti. Berdibek Saparbaev aldaǵy aqpan aıynda bıýdjetti naqtylaý kezinde bul másele egjeı-tegjeıli qaralatynyn jetkizdi.
Sonymen qatar, oblys ákimi Jambyl óńiri barlyq salada jaqsy kórsetkish kórsetip otyrǵanyn, alaıda, ákimderdiń basty mindeti – turǵyndarǵa memlekettik baǵdarlamalardyń artyqshylyqtaryn jáne sharýa qojalyqtaryn irilendirýdiń mańyzdylyǵyn túsindirý ekendigin aıtty. Eń bastysy, qoǵamdaǵy beıbitshilik pen tynyshtyq saqtalýy tıis ekenin jetkizdi. Jıynnan keıin oblys ákimi turǵyndar nazar aýdarýdy suraǵan mektep ǵımaratyn aralap kórdi. Budan keıin Oıtal aýylynda ornalasqan «Merki irimshik zaýyty» kásipornynda boldy. Sondaı-aq, oblys ákimdigi men atalǵan kásiporyn basshylyǵy arasynda eńbek zańnamasy salasyndaǵy ózara yntymaqtastyq týraly memorandým jasaldy.
Budan keıin Berdibek Saparbaev Sarysý aýdanyna kelip, Jańaaryq aýyldyq okrýginiń ákimi Ońlasyn Muqashevtyń esebin tyńdady. Jıynǵa okrýg quramyna kiretin Aqtoǵaı, U.Syzdyqbaıuly aýylynyń turǵyndary da qatysty. Okrýg aýmaǵynda 1652 adam turady. Munda 45 sharýa qojalyǵy jumys isteıdi jáne 131 jeke kásipker tirkelgen. Aýyldyqtar jyl saıyn mal basynyń ósip kele jatqanyn aıtady. «Aýyl sharýashylyǵyn qoldaý qory» AQ arqyly on sharýa qojalyǵy 57,4 mıllıon teńge kóleminde qoldaýǵa ıe bolǵan. Barlyǵy 1107 gektar egistik alqapta dástúrli túrde bıdaı, arpa jáne bede ósirilýde. Aqtoǵaı aýylynda 117 aýla, U.Syzdyqbaıuly aýylynda 97 aýla óz jeke qosalqy sharýashylyqtaryndaǵy jer ýchaskelerin tıimdi paıdalanýda. Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń «Eńbek» baǵdarlamasy boıynsha 32 aýyl turǵyny qaıtarymsyz granttarǵa ıe bolǵan. Tórt jumyssyz qoǵamdyq jumystarǵa tartylyp, eki maman jastar tájirıbesi boıynsha jumysqa ornalasqan. Aqtoǵaı aýylynda 8,3 mıllıon teńgege shaǵyn sport alańy salynyp, 3 kóshege jaryqtandyrý júrgizilgen. Bir jaqsysy, ótken jyly okrýgte birde-bir qylmys tirkelmepti. Okrýg quramyndaǵy eki aýylda da qaıyrymdylyq jumystary belsendi júrgizilýde. Jalǵyzbasty qarttar, az qamtylǵan jáne kópbalaly otbasylar azyq-túlikpen, dári-dármekter men gıgıena quraldarymen qamtamasyz etilýde. Kezdesýde Aqtoǵaı aýyly ardagerler keńesiniń tóraǵasy Serik Appazov turǵyndar sportpen qysta da shuǵyldanýy úshin jabyq sport keshenin salý qajettigin aıtsa, zeınetker Rymbala Turǵynbekova jergilikti sý arnasynyń aınalasyna qoqys konteınerlerin ornatýdy surady. Al, «Birlik» sharýa qojalyǵynyń basshysy Júrgen Aıtbekov mal sharýashylyǵyn damytý úshin sýbsıdııaǵa muqtaj ekenin aıtty. Berdibek Saparbaev atalǵan aýyldyq okrýg ákimine turǵyndar kótergen máselelerdi sheshýdi tapsyrdy. «Memlekettik baǵdarlamalar aıasynda Sarysý aýdanyna 7 mıllıard teńge bólindi. Aýqymdy jumys atqaryldy. Bizdiń endigi ortaq maqsatymyz – osy oń nátıjeni saqtaý. Buǵan tek berik birligimizdiń arqasynda qol jetkize alamyz», dedi oblys ákimi. Sondaı-aq, Berdibek Saparbaev Sarysý aýdanynyń ákimi Baqytjan Jaqsylyqovqa jáne Jańaaryq aýyldyq okrýginiń ákimi Ońlasyn Muqashevke aýyl turǵyndarynyń tabysyn arttyrý boıynsha pılottyq jobany iske asyrý, paıdalanýsyz jatqan aýyl sharýashylyǵy jerlerin qaıtarý, usaq sharýa qojalyqtaryn biriktirý, qaıta óńdeý boıynsha sút jáne et sehtaryn ashý, barlyq qaýipsizdik sharalaryn saqtaýdy túsindirýge qatysty júıeli jumystar júrgizýdi tapsyrdy. Kezdesýden soń Berdibek Saparbaev ótken jyly kúrdeli jóndeýden ótken mektep ǵımaratyn aralap kórdi. Dırektor Ámına Shegirova «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamasy boıynsha 157 mıllıon teńge bólingenin aıtty. 2003 jyly irgesi qalanǵan mektep ǵımaratynyń edenderi, esikteri, terezeleri, jylytý júıesi tolyǵymen aýystyrylyp, sanıtarlyq torap jabdyqtalǵan. Sondaı-aq, jańa jıhazdar satyp alynǵan. Robototehnıka kabıneti ashylyp, 22 beınekamera ornatylypty. Qazir 178 bala shtattyq rejımde bilim alýda. Budan keıin oblys ákimi aýdan ortalyǵy Jańatas qalasynyń mańyndaǵy «Evrohım-Tyńaıtqysh» kásipornyna arnaıy baryp, seriktestiktiń bas dırektory Igor Georgıadımen ótken jyldyń qorytyndysyn saralady. О́tken jylmen salystyrǵanda ken óndirý 26,6 paıyzǵa ulǵaısa, fosforıt untaǵynyń óndirisi 622 100 tonnaǵa jetken. Basqosýda epıdemııaǵa qarsy is-sharalardy uıymdastyrý, óndiristik keshenniń turaqty jumysyn qamtamasyz etý, jumys oryndaryn saqtaý, sondaı-aq, Sarysý aýdanynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý máselelerine aıryqsha nazar aýdaryldy. Kompanııanyń áleýmettik aýdarymdary 24 mıllıon dollardy quraǵan. Kezdesý barysynda taraptar ózara túsinistik týraly Memorandýmǵa qol qoıdy.
Sonymen qatar, Berdibek Saparbaev Talas aýdany, Qarataý aýyldyq okrýginiń ákimi Ashat Maltashovtyń turǵyndar aldynda ótken esep berý jıynyna qatysty. Jıyn okrýg quramyna kiretin Qaraoı aýylynda ótti. Al, okrýgtiń ákimshilik ortalyǵy Eseıhan aýylyna ótken jyly kelgen oblys ákimi jergilikti aýyldyq klýbty kúrdeli jóndeýden ótkizip, uıaly baılanysty iske qosyp bergen bolatyn. Endi qaraoılyqtar balalar úıirmelerin ashý úshin klýb shtatyn ulǵaıtýdy surap otyr. Aýylda «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda Qaraoı aýylynda balalarǵa arnalǵan oıyn jáne fýtbol alańdary salynǵan. Eń bastysy – aýyldan oblystyq mańyzy bar Jańatas-Qarataý-Taraz trassasyna deıingi uzyndyǵy 8,3 shaqyrym jol ýchaskesi qaıta jańartylǵan. Qarataý aýyldyq okrýginiń atalǵan eki eldimekeninde barlyǵy 1,2 myń adam turady. Ekeýinde de jańa mektep bar, dárigerlik ambýlatorııa, medısınalyq jáne veterınarlyq pýnktter, poshta bólimshesi men kitaphanalar jumys isteıdi. Okrýgte 75 sharýa qojalyǵy tirkelgen. Okrýg aýmaǵy 75 myń gektar bolsa, onyń 2,3 myń gektaryn kúzdik bıdaı men jazdyq arpa alqaby quraıdy. Sharýa qojalyqtarynda 1,1 myń bas múıizdi iri-qara, 686 jylqy jáne 22,2 myńnan astam qoı bar. «Aq bulaq» baǵdarlamasy aıasynda quny 540,8 mıllıon teńgege Eseıhan aýylyn ortalyqtandyrylǵan aýyzsýmen jabdyqtaý jobasy júzege asyrylǵan. Okrýg bıýdjeti 74,4 mıllıon teńge desek, ol tolyq kólemde ıgerilgen. Aýylda ótken jyly birde-bir qylmys tirkelmegen. «Asarlatyp úı salý» jobasy aıasynda aýyl turǵyndary muqtaj otbasylarǵa arnap úsh páterli turǵyn úı salyp bergen. Endi ony aldaǵy Naýryz meıramyna oraı tapsyrý josparlanýda. Jergilikti demeýshiler esebinen 78 otbasyǵa kómek kórsetilgen. Sonymen qatar, kezdesýde jergilikti turǵyndar bógetti jáne jalpy Qaraoı aýyly arqyly ótetin Qarashat ózeniniń arnasyn tazartý, odan ótetin jaıaý júrginshiler kópirin salý máselesin kóterdi. Jedel járdem kóligin bólý týraly da aıtyldy. Jedel járdem kóligi boıynsha aýdandyq ortalyq aýrýhananyń bas dárigeri Imam Myrzaev qoldaý kórsetýge ýáde berdi. Sondaı-aq, aýyl turǵyndary oblys ákiminen Eseıhan aýylyndaǵy Mádenıet úıin kúrdeli jóndeýden ótkizip berýdi surady. «Bógetti jóndeýge kómektesemiz. Daqyldardy sýarýǵa arnalǵan ylǵal qory bolýy kerek. Sý máselesindegi bizdiń basty mindetimiz – kórshilerge táýeldilikti barynsha azaıtý, sý únemdeıtin tehnologııalardy belsendi engizý. Oblystyń sý balansy ázirlenýde. Shaǵyn sý qoımalaryn qurý qarastyrylyp, arnalardy tazartý boıynsha mehotrıadtar qarqyndy jumys isteýde. Biz sýdy jınap, muqııat paıdalanýdy úırenýimiz kerek. Sharýa qojalyqtaryn irilendirý máselesi kún tártibinen túspeıdi. Otyz jyldyq tarıh usaq sharýashylyqtardyń tıimsizdigi men álsizdigin kórsetip berdi. Tek kúsh biriktirý arqyly ǵana biz aıtarlyqtaı jetistikke jete alamyz. Jalpy, ár aýdanda 2-3 iri agroqurylymdar bolýy qajet», dedi Berdibek Saparbaev. Sondaı-aq, oblys ákimi Talas aýdanyndaǵy «Qarataý – PRO», «Talas Investment Company» sııaqty kásiporyndardy aralap, jumysymen tanysty. «Qarataý PRO» JShS basshysy Alekseı Podolskıı 2015 jyldan bastap zaýyt 110 myń tonnaǵa jýyq mármár untaǵyn shyǵaryp kele jatqanyn aıtty. Bul ónim qurǵaq qurylys qospalary, jýǵysh zattar, boıaýlar men basqa da taýarlar óndirisinde qoldanylady. О́ndiris kóleminiń ortasha ósimi shamamen 10 paıyzdy quraıdy. Aǵymdaǵy jyly jarty mıllıard teńgege deıin ınvestısııa tartý josparlanýda. Bul oraıda óndiris ósimi keminde 50 paıyzǵa jetpek. Jumys oryndarynyń sany 30 paıyzǵa artady dep kútilýde. Daıyn ónim avto jáne temir jol kólikterine tıelip, tıisti oryndarǵa jetkiziledi. Qazirgi tańda zaýytta josparly aldyn alý jóndeý jumystary júrgizilýde. Al, «Talas Investment Company» kásipornynyń dırektory Erlan Nurhanovtyń aıtýynsha, ótken jyly 12,5 myń tonna natrıı sıanıdi óndirilip, qýattylyqtyń 80 paıyzy júktelgen. Aǵymdaǵy jyly 14 myń tonna ónim shyǵarý josparlanyp, júkteme 95 paıyzǵa jetpek. Eger 2018 jyly bıýdjetke 420 mıllıon teńge salyq aýdarylsa, ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha bul kórsetkish 600 mıllıon teńgeni quraǵan. Zaýyttyń ekinshi kezeńi iske qosylǵannan keıin bul 1-1,2 mıllıard teńgeni quramaq. Búginde seriktestikte barlyǵy 552 adam jumys isteıdi. Olardyń 80 paıyzy jergilikti turǵyndar eken. Qazirgi ýaqytta atalǵan kompanııa quny 25,8 mıllıard teńge bolatyn natrıı sıanıdin 30 myń tonnaǵa deıin óndirýdi keńeıtý jónindegi ınvestısııalyq jobany iske asyrýda. Jabdyqtardy jetkizýge jáne montajdaýǵa kelisimshart jasalyp, bas jospar aıqyndalyp, negizgi qurylys jáne ınfraqurylym boıynsha smetalyq qujattar daıyndalǵan.
Jambyl oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaevtyń oblystyń on aýdanyndaǵy aýyl ákimderiniń de esebine qatysýy josparlanǵan.
