Buryn-sońdy tiri dúngen kórmegen teristiktegi aǵaıyndar olarǵa aldymen tańyrqap qaraýmen bolǵan. О́ıtkeni túrleri qazaqtan aýmaıdy, dini musylman, biraq bir aýyz qazaqsha bilmeıdi. Tek oryssha sóıleıdi.
Ońtústikte turatyn ulty ózbek, túrik, cheshen, ıngýsh, orys azamattardyń bári derlik qazaqsha bilgende keskinderi ózderinen aýmaıtyn dúngen aǵaıyndardyń memlekettik tildi múlde bilmeıtindigi mundaǵy qazaqtardy qaıran qaldyrǵan. Biraq Shámshiniń «Dúngen qyzy» ánin jaqsy biletin jastar qyzdarynyń qastaryna da qaraǵyshtaı bergen... О́nerdiń halyqtardy jaqyndastyra alatyn qudiretin sodan bil.
Ár otbasynda 5-6 bala bar kórinedi, solardyń arqasynda osy eki aýyldaǵy mektep jabylýdan aman qaldy. Arada úsh jyl ótkende dúngen balalarynyń qazaqsha saırap júrgenin estı bastadyq. О́nerge jaqyndary túrli konsertter men konkýrstarǵa da qatysyp qoıady.
Aldymen olar ózderi shoǵyrlana turatyn jáne oblys ortalyǵyna jaqyn, kommýnıkasııasy damyǵan eldi mekenderde turýdy qalaǵan. Ondaı aýyldarda jergilikti turǵyndar jetkilikti ekendigi eskerilip, qonys aýdarýshylarǵa tas joly, aýyz sýy bar, oblys ortalyǵynan 80-100 shaqyrym jerdegi Bıke men Bostandyq aýyldaryn usynǵanda bas tartpaǵan.
Dúngen aǵaıyndardyń basshysy otbasynyń úlken-kishiligine qaraı usynylǵan úılerdi aǵaıyndaryna ózi bólgen. Eshqaısysy qarsylyq bildirmeı, aıtqanǵa kóne ketkenin aıtyp, qazaqtar birshama qaıran qalyp júrdi. Qonys aýdarýshylar jańa mekenine kirmes buryn ony sylap, aǵartyp, jóndep, bir aptanyń ishinde jarqyratyp shyǵa kelgen.
Sonyń biri – Bostandyq aýylyndaǵy I.Chırdiń otbasy. Qyryqtan jańa asqan jigit pen áıeli 5 bala ósirip otyr. Keıingisi – 2018 jyly Bostandyqta ómirge kelgen Ahmadtan basqasynyń bári qazaq mektebinde oqıdy. Muǵalimder olardyń oqýǵa yntaly ekenin aıtady, qazaqshany da tez úırenip alypty. Otaǵasynyń ózi Bostandyq orta mektebinde kúzetshilikke ornalasypty. Qazaqtarmen tyǵyz aralasyp turady, túsinbegen qazaq sózderiniń maǵynasyn balalarynan surap alady. Biraq bizdegi keıbir qazaqtyń ózi shúldirlep, olarmen oryssha sóılesýge beıim turady eken.
Jergilikti turǵyndar yrǵalyp-jyrǵalyp júrgende dúngender sáýir týysymen esik aldyndaǵy sharbaqtaryn kartop egýge daıyn etetin kórinedi. Qunarly qara topyraqty qaıta-qaıta ıiskep, ábden tánti bolady eken. Jaz ortasynda osy aýyldaǵy sharbaǵy aramshópten eń taza úıler kimdiki deseń – olar dúngen aǵaıyndardiki bolyp shyǵady. «Eńbek etseń, qara jer de beredi, qur tastamaıdy» dep Abaı danyshpan aıtpaqshy, bulardyń kútip-baptaǵan kartoby kóship kelgen jyldarynan beri mol ónim berip keledi.
Dúngender qosymsha jer de surap alypty. Aýyl adamdary bulardan uıalyp, endi otyrǵyzǵan kartoptaryn kútýge jıi shyǵatyn bolypty. Qonys aýdarýshylardyń keıbiri tipti memleket beretin jeńildetilgen sýbsıdııany da almapty. «Qaryz alyp qaıtemiz», dep oılasa kerek.
Bostandyqta Chırlermen qanattasyp turyp jatqandardyń biri – Beker Aıvaevtyń otbasy. Onyń úsh balasy bar. О́zi osyndaǵy sharýa qojalyǵynyń maýsymdyq jumystaryna aralasyp, tabys tabady. Basqa ýaqytta aýyldyń malyn baǵady. Áıeli – mektepte tehnıkalyq qyzmetker. Bular jeńildikti sýbsıdııa alyp, tamyrlaryn tereń jiberýge bet burǵan.
Bostandyqta kóship kelgen
6 otbasynyń úsheýi ǵana qalǵan. Qalǵandary birshama qońdanyp alǵan soń túrli sebeptermen týǵan jerlerine at basyn túzepti. Úshinshi otbasynyń ıesi – Lıýva Sherba. Onyń áıeli Sofııa ekeýiniń bes balasy bar. Qazir Bostandyq mektebiniń jabylyp qalmaı turǵandyǵy – dúngen balalardyń arqasy. Sherba da mektepte kúzetshi, áıeli kıim ilgishte isteıdi.
Dúngender Bostandyqtyń turǵyndaryna rıza ekenderin aıtty. Bári de qonys aýlaýshylardy baýyrlaryna tartyp júredi eken. Bıkedegiler de solaı. Aýyldyq okrýgtyń ákimi men aýdan ákiminiń orynbasary Almagúl Ramazanova únemi halderin bilip otyrady.
Bıke aýylynda da qazir bes dúngen otbasy otyr. Kóship kelgenderdiń kóbi keıinirek ketip qalǵan. Turaqtap qalǵandarynyń turmys-tirshilikteri Bostandyqtaǵydan esh aıyrmashylyǵy joq. Dúngenderge jer bolsa boldy, eshkimge «jumys joq» dep muń shaqpaıdy. Soltústiktiń qatal qysyna da úırenip alypty.
Shynyn aıtsaq, dúngen aǵaıyndarǵa qaraǵanda, ońtústik óńirlerden qonys aýdarǵan keıbir qazaq aǵaıyndarymyz keıde túımedeıdi túıedeı etip kórsetip, problema týǵyzyp jatady. «Úıińdi qymtap jylyt» dep ákelip bergen jylytqysh materıaldardan bas tartqandar da bar. Árıne, olardyń arasynda da syltaý izdemeı, aıanbaı eńbek etip, tamasha úı bolyp ketken aǵaıyndar kóp.
Soltústik Qazaqstan oblysy
