MONOPOLISTER MINDETTEMELERIN QALAI ORYNDAÝDA?

Bıylǵy jyldyń I toqsanynda Qazaqstan boıynsha elektr energııasy 12,36 paıyzǵa qymbattady. Bul jóninde Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttiginde ótken baspasóz máslıhatynda Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Anatolıı Shkarýpa málimdedi. A.Shkarýpa bul jaǵdaıdyń negizgi sebebin elektr stansa­larynda óndiriletin energııa baǵa­sy­nyń artýymen baılanystyrdy. О́tken jyly elektr óndirýshi 13 kompanııa tobyna ár jyly tarıf­terdi kóterýge bolatyn mejeler belgilengen 2015 jylǵa deıingi jospar usynyldy. 2009 jyldyń naýryz aıynda qabyldanǵan qaýlyǵa sáıkes, baǵalardyń ótken jáne aǵymdaǵy jylǵy ózgerý shegi 30 paıyzdan aspaýy tıis. Sondaı-aq, birinshi toqsanda sýyq sý – 10,6, jylý – 2,99, ystyq sý 2,86 paıyzǵa qymbattady. Ústimizdegi jyldyń 22 qań­tarynda Elbasy N.Nazarbaev Báse­ke­lestikti qorǵaý, Tabıǵı monopo­lııalardy retteý agenttikteri men Qarjy, Energetıka jáne mıneral­dyq resýrstar mınıstrlikterine birqatar tapsyrma júktegen bola­tyn. Atap aıtsaq, tabıǵı monopo­lııalar sýbektileri men energııa óndiretin kásiporyndardy óndiristi jańǵyrtý jónindegi ınvestısııalyq mindettemelerdi oryndaýy boıyn­sha tekserý jáne ony baqylaý úshin jumys tobyn qurý, tabıǵı mono­polııalar sýbektileri men energııa generasııalaıtyn kásiporyndardy tekserýdiń qorytyndylary boıyn­sha zańnamalyq sıpattaǵy usynys­tar ázirleý mindetteldi. Memlekettik organdar ortalyq apparattarynyń jumys toptary­nyń jáne aýmaqtyq kishi toptar­dyń jumys sheńberinde 16 oblys­taǵy óńirlik elektr jelilik kompa­nııalarǵa jatatyn 19 tabıǵı mono­po­lııa sýbektileriniń jáne 46 elektr stansasyn qamtıtyn 35 ener­­gııa óndirýshi uıymnyń esep­teri tyńdaldy. Al 10 sáýirde 60 tabıǵı monopolııa sýbektilerine jáne energııa óndirýshi kásiporyn­darǵa tekserý júrgizildi. Jekeshe­­len­dirý talaptarynda kózdelgen ınvestısııalyq mindettemelerdiń oryndalý barysyna tekserý júrgizý nátıjesinde “AES” kompanııasy­nyń mindettemeni 459,52 mln. dollar somasynda oryndamaǵany belgili boldy. Onyń ishinde Shúlbi SES-ine 396,59 mln.dollar, О́ske­men SES-ine 32,97 mln.dollar, О́skemen JEO-ǵa 21 mln.dollar, Sogrın JEO boıynsha 8,96 mln.dollar tıesili. “Elektr energetıkasy týraly” zańnamada kózdelgen ınvestısııa­lyq mindettemelerdiń oryndalý barysyn tekserý nátıjeleri bo­ıyn­sha 10 energııa óndirýshi uıym­nyń ótken jylǵa jasasqan jalpy somasy 1 512, 32 teńgege kelisim­deri­niń oryndalmaǵany belgili boldy. Bul tizimniń kósh basynda Shardara sý elektr stansasy tur. Onyń moınynda 493,18 mln. teńge bar eken. Investısııalyq mindette­me­lerdi oryndamaý faktileri bo­ıyn­sha Indýstrııa jáne jańa tehno­logııalar mınıstrligi elektr stansalarymen sot arqyly retteýdi ótkizbek, al jekeshelendirý mindet­temelerin oryndamaý faktileri boıynsha Qarjy mınıstrliginiń janyndaǵy jumys toby “AES” kom­panııasymen jasalǵan shart talaptaryn qaıta qaraý boıynsha jumys júrgizýde. Qazirgi kezde agenttik barlyq tabıǵı monopolııa sýbektilerin tekserýdi júzege asyrý jónindegi jumystardy jalǵastyrýda. Venera TÚGELBAI.