Shyny zaýytynyń shyrǵalańy qashan bitedi?

Bıik minbelerden «Ortalyq Azııadaǵy teńdessiz joba arqyly biraz elge ónim ótkizip, planshet, smartfon jáne ózge de gadjetterge arnalǵan ýltrajińishke áınek shyǵaramyz» degendi estigende kóz aldymyzǵa shytyrlap shekara asyp bara jatqan shyny, shytyrlap qaltaǵa túsip jatqan teńge elestegeni de áli umytyla qoıǵan joq.

Biraq osynsha jalaýlatqan joba bastalmaı jatyp taǵy bir kedergige kezikti. «Báıterek» ult­­tyq kompanııasyn basqarǵan ýa­qytta qurylysqa bólingen qar­­jydan aqsha qymqyrdy degen kúdikpen Ulttyq ekono­mı­ka mı­nıstri Qýandyq Bıshim­baev ustal­dy. Kóp uzamaı In­ves­tısııa já­ne damý mınıstrligi kúdik­tige qatysty tergeý júrip jat­qanyn, biraq bul qury­lysty jal­­ǵas­tyrýǵa esh kedergi bolmaı­­tynyn málimdep, shyny zaýyty merziminde salynyp bitetin­digin habarlaǵan. Osy aralyq­ta jalaqy almaǵan ju­mys­­shy­lar­dyń ja­naıqaıy estilip, oblysta ótken ár jınalys saıyn bir aıtylmaı qal­maı­tyn zaýyt týraly eshkim aýyz­ǵa da almaıtyn boldy.

Daý basylǵannan keıin bolashaq óndiris orny jaıly qaıta estile bastaǵan áńgimege jergilikti jurt eleń etýdi de qoıdy. О́ıtetindeı de bar, 2017 jyldan beri qaraı óndiris ornynyń qoldanysqa beriletindigi jóninde ýáde berilgenimen, áli kúnge deıin jurt jyldarǵa sozylǵan jobanyń ıgiligin kóre almaı otyr.

Jýyrda oblystyq ındýstrııa jáne ınnovasııalyq damý basqarmasynyń basshysy Rınat Sultangereev BAQ ókilderi úshin brıfıng ótkizip, jýrnalıster saýalyna oraı shyrǵalańy bitpegen shyny zaýyty jaıly da aıtyp ótti. Jalpy, buryn reti kelse óndiris ornyn jarnamalaǵysy kelip turatyn­dardyń kóbi qazir bul týraly aıtýǵa qulyqsyz. Basqarma basshysy bergen sarań málimetke qaraǵanda, dál qazir qurylys 70 paıyzǵa bitken. Qajetti qondyrǵylardyń da birazy ákelinip qoıylǵan. Negizi zaýytty byltyr ashý josparlanǵan eken. Biraq pandemııa kesirinen qurylysqa qajetti sheteldik mamandar Qazaqstanǵa kire almaı qalǵan.

Quny 37 mlrd teńge bolatyn joba­nyń qazirgi bastamashysy qytaılyq China Triumph Interntional kompanııasy. Quryltaıshy joba qarjysynyń 20 paıyzyn shyǵaryp, qalǵanyn Qazaqstan damý bankinen nesıe retinde alady. О́ndiristik alańdaǵy kásiporynǵa kommýnıkasııa tartý úshin respýblıkalyq bıýdjetten 5,7 mlrd teńge qaralǵan. Bul qarjyǵa gaz ben sý, temir jol jelisi, káriz júıesi tartylyp, jol salyndy. Brıfıngte basqarma basshysy zaýyt jaıly, onyń ózge quryltaıshylary týraly budan artyq málimet bere almaı­tyndyǵyn aıtty.

– Zaýyt qurylysqa qatysty sot pro­se­si de júrdi. Quryltaıshylar da aýys­ty. Olardyń arasynda túsinbeýshilik te týyn­daǵan kezder boldy. Qazirgi joba jetekshilerimen jasalǵan kelisimge sáıkes zaýytqa qatysty kommersııalyq qupııa­ny saqtaý maqsatynda kóp máse­leni ashyp aıta almaımyz. Naýryz aıynda ózderi keledi, sol kezde bolashaq óndiris ornyndaǵy jumyspen tolyq tanysýǵa bolady. Qazir Qytaıdan 150-ge jýyq maman kútip otyrmyz. Olar pandemııaǵa baılanysty óz elderinde vaksına alyp, sodan keıin ǵana bizge keledi. Jyl aıaǵyna deıin jańa óndiris orny qoldanysqa beriledi degen oıdamyz. Oblysta osyǵan baılanysty Jol kartasy da ázirlendi, deıdi basqarma basshysy.

Sonymen qatar bolashaq zaýyttyń janynan ilespe 8 óndiris ornyn salý josparlanyp otyr. Negizgileriniń quryl­taıshylary anyqtalyp, olar jumys bastaýǵa ázir tur.

Osydan jyl buryn Pavlodar óńirin­de de dál osyndaı zaýyt salý jónin­de bastama kóterilip edi. Tipti jobaǵa ınvestorlar da izdestirile bas­taǵan. Brıfıngte «Qyzylordadaǵy zaýyt elimizdegi balamasyz óndiris orny bolady» degen basqarma basshysyna osy bastama jaıly da saýal qoıdyq. Bir qyzyǵy, Rınat Qaldybekuly óńir­degi zaýytqa básekeles kásiporyn salynýy múmkin ekendiginen habarsyz bolyp shyqty. Onyń aıtýynsha, taqtaısha shyny shyǵarýda qazir О́zbekstan men Qyrǵyzstan ozyp tur. Qyzylordadaǵy zaýyt arqyly elimizdegi suranystyń 50 paıyzyn óteýge bolady.

Elimizde shaǵyn shyny zaýyttary men sehtar kóp bolǵanymen tabaqsha áınek shyǵaratyn kásiporyn joqtyń qasy. Osydan 3 jyl buryn Qazaqstan shet memleketterden 12,9 mlrd teńgege áınek satyp alypty. Al qoldanysqa beriletin ýaqyty jyl saıyn keıinge syrǵyp kele jatqan Syrdaǵy zaýyt júzdegen jumys ornynan bólek kóp qarjynyń syrtqa ketýin toqtatar edi.

Jergilikti bılik ókilderi quryltaı­shylar bıyl zaýytty iske qosýǵa múd­deli ekendigin aıtty. Árıne buǵan báre­kel­diden basqa aıtarymyz joq, jyldarǵa sozylǵan jobanyń júzege asqany jurt úshin úlken qýanysh bolar edi. Áıteýir bıyl da «Bermestiń asy pispes, qazany ottan túspestiń» keri kelmese bolǵany...

Qyzylorda oblysy