Degdar aqyn

Kúni keshe elordadaǵy Ulttyq mýzeıde aqyn jarynyń bastaýymen, mýzeı qyzmetkerleriniń qosh­taýymen taǵy da bir kesh­tiń kýási boldyq. Keshte aqyn Mar­fýǵa Bektemirovanyń «Tań­da­maly shyǵarmalar» kitaby tanys­tyrylyp, aqyn jany­na jıyrma jyl serik bolǵan qasıetti qara dombyrasy men qol­­jazbalary mýzeı qoryna tapsyryldy.

Qazaqtyń birtýar daryndy perzenti Aqseleý Seıdimbek «Deg­dar aqyn» dep baǵa bergen Mar­fýǵa Bektemirova júreginen jyr quıylǵan aqyn ǵana emes, qarymdy jýrnalıst, daryndy aýdarmashy, sulý sazdy áýeletken sazger de bolǵan. Aqynnyń so­ńynda qalǵan muralary sonyń kýási. «Janary jáýdir dúnıe», «Aıdynym meniń», «Ǵashyq jú­rek», «Eńlikgúl», «Meniń Atlan­tıdam», «Aqqýym meniń, qaı­da­syń?», «Ozera dýshı», «Be­lyı pa­rýs mechty» jyr jınaq­tary ja­ryq kórgen. Orys poezııa­synyń shoq­tyǵy bıik tulǵasy Anna Ah­­ma­­tovany qazaqsha jyrlatqan Mar­­­fýǵa aýdarmalary «Jyr jaý­­­hary» serııasymen jaryq kórgen.

 Kesh barysynda marqumnyń kó­zin kórgen, shyǵarmashylyǵy­men etene tanys aǵa býyn qa­lamgerler men zamandastary jyly lebizderin bildirip, aqyn jyrynyń erekshelikterine toq­taldy. «Marfýǵanyń kez kelgen óleńinen ómirdiń lebin kóresiń. Týǵan jerine, týǵan halqyna degen shynaıy mahabbatyn sulý jyrlarmen órnektegen aqynnyń bolmysyn tanısyń. Aqynnyń bolmysyn, janyn uǵý úshin óleńderin oqý kerek. Onyń aqyndyqty, óleńdi qa­laı túsinetini jyrlarynda beı­nelengen. Marfýǵa jyrlaryn­da sózdiń sulý máıegi bar. Ol qy­zyldy qyzyl, jasyldy jasyl kúıinde kórmeıdi. Osy tús­terdiń arasyndaǵy túrli reńk­ter qubylyp, oınap turady óleń­derinde», dedi jýr­nalıst, jazýshy, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Ýálı­han Qalıjan kesh barysynda.

Aqyn zamandasynyń shyǵar­mashylyǵy jaıly jazýshy, «Da­ryn» memlekettik jastar syı­­lyǵynyń ıegeri Aıgúl Kemel­baeva da tushymdy oılar aıtty: «Ulbıke men Saraǵa deıin de qa­zaqtyń nebir aqyn qyzdary ót­ti tarıhta. Biz olardyń attaryn bilmeımiz. Olardyń attary ǵasyrdyń tereń qoınaýynda qalyp qalýy múmkin. Marfý­ǵa Bektemirovanyń eki tomdyq shy­­ǵarmalar jınaǵy jaryq kó­rip jatsa, ony avtordyń úlken baqyty dep bilemin. Erte kezdegi aqyn apalardyń óleńderi túgili, attary da tarıhta qalǵan joq. Marfýǵa aqynnyń týǵan jeri – sulý Kókshe. Ol Shoqannyń, Aqan seri men Birjan saldyń eli. Kókshe tabıǵaty qashan da shy­­ǵarmashylyqtyń qaınar kózi. Ol Ze­rendiniń sulý tabıǵatyn kóp jyrlady. Jazýshy qoǵamdy kó­birek jazsa, aqyn óziniń jan-dúnıesin kóbirek jazady. Negi­zi­nen aqynnyń «meni» óziniń ob­­razy. Aqynnyń óleńderinen ózi­­ne tán úni bolǵanyn, jan názik­­tigi men júrek tazalyǵyn kó­­re­miz. Men Marfýǵany tek lı­rı­kalyq jyrlardyń ǵana ıesi dep sanamaımyn. 2006 jy­ly «Qazaqmys» kompanııasy tá­ýel­sizdik merekesine arnap shy­ǵarmashylyq báıge ótkizdi. Báı­gede jeńimpaz shyǵarmalar jı­naqqa engen bolatyn. Sonda Mar­fýǵanyń «jer satylmasyn» dep azamattyq únin bildirgen bir poemasy sol jınaqqa kirdi. Aqyn qoǵamda bolyp jatqan qu­bylystardan qalys qalǵan emes. Bul jazýshynyń aqyn zamandasy jaıly kózqarasy.

Taǵylymy mol keshte tar­tym­­­­dy pikirler, estelikter kóp aıtyldy. Jazýshy, jýrna­lıst, qo­naevtanýshy Oraz Qaý­ǵa­­­­­baı, aqyn, Qazaqstannyń eń­­­­­­bek sińirgen mádenıet qaı­rat­­­­­keri Baqytjan Tobaıaq, áde­­bıet zertteýshisi, fılologııa ǵy­­­­lym­­darynyń doktory, pro­fes­­sor Sáýle Tapanova aqyn shy­­ǵar­mashylyǵy týraly jan-jaqty tolymdy oılaryn jet­kizdi. Kesh sońynda aqyn, jazý­shy Esen­gel­di Súıinov keshke jıyl­ǵan qo­naqtarǵa, jarynyń kóp jyldar kóz maıyn taýysyp jaz­ǵan eń­beginiń tańdamaly qos tom­dyq bop jaryq kórýine kómek be­rip, qol ushyn sozǵan Mádenıet jáne sport mınıstri Aqtoty Raıym­qu­lovaǵa alǵysyn aıtty.