Ol – músinshi hám sýretshi. Aty alysqa taramasa da, Kereký jurty erekshe qadirlep, ás kóteretin óner ıesi. Qatardaǵy muǵalim qazaqqa qadirli Abaı men Muhtardyń, Estaı men Sultanmahmuttyń bıýstin jasaǵan. Búginde Baıan Qaınyshevanyń qııalynan týǵan keýde músinder kenshiler shaharynyń kórkin ashyp tur. Baıanaýyldaǵy Júsipbek bıýstiniń, Ereımentaýdaǵy Úmbeteı jyraý músininiń avtory da osy jan.
Ekibastuzdyń tarıhı-ólketaný mýzeıinde Estaı Berkimbaıulyna arnalǵan zal bar. Osyndaǵy kózdiń jaýyn alar eki úlken týyndy – Baıan Qaınyshevanyń eńbegi. Áýlıekól jaǵasynda án salyp otyrǵan Estaı aqyndy aınytpaı músindegen ónerpazdyń ónerine súısinbegen adam kemde-kem. Al ekinshi týyndyda qysqa ǵumyrda qosyla almaǵan qos ǵashyq Estaı men Qorlan bir-birine qol sozǵan qalpy tas músinge aınalǵan. Ǵashyqtardyń arasyn qazaqtyń qara dombyrasy bólip tur. Bul – uly sezimniń «Qorlandaı» uly ánge aınalǵandyǵynyń belgisi.
Ol – týma talant. Olaı deıtinimiz, Baıan Qaınysheva dúıim elge áıgili daryn ıeleri sekildi irgeli oqý oryndarynda oqymaǵan. Bitirgeni – Ekibastuzdyń pedagogıkalyq ýchılıshesi. Bertin Pavlodardaǵy Innovasııalyq Eýrazııa ýnıversıtetin támamdaǵan. Boldy. Alaıda Baıan Qurmanqyzynyń qolynan shyqqan keremet týyndylar «Almatydaǵy ıa Máskeýdegi ataqty ustahanalarda ónerin ushtaǵan-aý» degen oıǵa jeteleıdi. Áste olaı emes. Kereký óńirinen qarys qadam shyqpaı-aq ónerdiń bıigine órlep keledi.
Baıan Qaınysheva uzaq jyldar boıy Ekibastuzdaǵy S.Toraıǵyrov atyndaǵy №22 mektep-gımnazııasynda beıneleý ónerinen sabaq beredi. Músinshilik – jan qalaýy. О́nerin ortaǵa salyp, kásipke aınaldyrǵan emes. Tapsyrys tússe, tartynbaıdy. Kóbinese júregi qalaǵan dúnıelerdi jasaıdy. Jeke sheberhanasy da joq. Sheberhanasy – óz shańyraǵy.
– Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary qıyn kezeń edi ǵoı. Baıan muǵalimdik jumysqa turdy da, oqýshylaryna bar bilgenin úıretýge kiristi. Alaıda ol kezde músin jasaýǵa qajetti materıaldar qasqaldaqtyń qanyndaı tapshy bolatyn. Áli esimde Ekibastuzdaǵy pravoslavtardyń shirkeýi salynyp jatqan jerden ájeptáýir aq saz alyp kelgenim bar. Baıan ony birazǵa deıin paıdalanyp, kádege jaratty. Osydan keıin ol músin jasaýǵa den qoıa bastady. Aıtpaqshy, myna bir qyzyq oqıǵany aıtpaı ketýge bolmas. Birde Baıannyń shańyraǵyna – Aqkól Jaıylmadaǵy «О́leńti» sovhozyna bardyq. Úıge kelgen qonaqtardyń ishinde kóripkeldigimen, áýlıeligimen jurtqa málim Jandarbek qoja da bar edi. О́zgeler sekildi biz de qoja atanyń batasyn aldyq. Jandarbek ata Baıannyń qolyn ustap «Seniń qolyńda úlken óner bar!» dedi. Árıne, áýelde oǵan mán bergen joqpyz. Tek keıin qoja atanyń aıtqany aıdaı kelgenin túsindik, – deıdi músinshiniń jubaıy Rashıd Japanov.
Baıan Qurmanqyzynyń alǵash jasaǵan músini – ákesiniń beınesi. Kishigirim sol músin úlken ónerge jol ashty.
– Alǵashqy eńbegimnen keıin erekshe shabyt aldym. Sheberligimdi shyńdaýǵa kiristim. Ekibastuzda Sergeı Pavlovıch Panteleev degen myqty sýretshi bar. Sol kisiden kóp dúnıeni úırendim. Kórmelerdiń birinen jumystarymdy tamashalaǵan Tımýr Kovalev te qoldaý kórsetti. Ýnıversıtet qabyrǵasynda Vladımır Efremovteı tamasha tulǵadan tálim aldym. Kereký óńirindegi Bota Mashrapov, Ǵalym Qarjasov, О́serbaı Shoranov, Ánýar Igembaev sekildi sýretshi, músinshi aǵalardyń bergen aqyl-keńesi de tynysymdy keńeıtti. Áriptesim, sýretshi Aqertis Soltanbaevtyń, jıenim Rızabek Jaqypovtyń ónerime úlken qolǵabys jasaǵanyn bóle-jara atap ótýge tıispin, – deıdi Baıan Qaınysheva.
Atap óterligi, Kereký óńirinde músinshilikti meńgergen burymdylar tym az. Sondyqtan bolar, Baıan Qurmanqyzyn oblystaǵy sýretshiler men músinshiler erekshe qadirleıdi. Ony osy ortanyń erkesi, gúli dese de jarasatyndaı. Aqyndar da jyr arnap, óner ıesiniń mártebesin odan ári bıiktetýde. Ekibastuzdyq músinshiniń ómiri men óneri kınonovellaǵa da ózek boldy. Ony «Habar» telearnasynan mıllıondaǵan adam tamashalap, tamsandy.
– О́tken jyldyń jazynda «Habar» telearnasy Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyna oraı «Men Qazaqstandy jáne qazaqstandyqtardy ne úshin jaqsy kóremin» degen jobanyń bastalǵanyn habarlady. Oǵan respýblıkaǵa asa tanymal emes, biraq óz óńirinde úlken qurmetke ıe adamdar týraly ssenarıı jazyp, usyný kerek eken. Baıanǵa eskertpeı, onyń shyǵarmashylyǵy týraly ssenarıı jazyp jiberdim. Uıymdastyrýshylarǵa unapty. Jarty saǵattyq kınonovellany Baqyt Qılybaevtyń ssenarlyq sheberhanasy túsirdi. Osy jyldyń 14 qańtarynda efırge shyqty. Kópshilik kórkem dúnıeni jyly qabyldaǵan sekildi. О́ıtkeni, habarlasyp, quttyqtaǵandar kóp. О́z basym Baıannyń shyǵarmashylyǵy mundaı týyndyǵa laıyq dep esepteımin. О́ıtkeni, ol bul salaǵa ómiriniń 25 jylyn arnady. 100-den astam óner týyndysyn jasady. Tiginshilikti, toqymashylyqty, sýretshilikti de bir kisideı meńgergen. Sazdan qýyrshaq jasaıtyn óneri jáne bar. Sondaı-aq elimizde músinshi áıelder óte az. Osy salanyń ókilin kópshilikke tanytqym keldi. Ssenarıı jazýyma túrtki bolǵan jaıttyń biri osy, – deıdi Rashıd Japanov.
Jobanyń bas prodıýseri Baqyt Qılybaevtyń aıtýynsha, ekibastuzdyq qarapaıym muǵalimniń ómir joly qazylar alqasyn erekshe tańǵaldyrypty.
– Biz kórermenge bas keıipker arqyly ómirdi qalaı ózgertýge bolatynyn kórsetkimiz keldi. Alǵa maqsat qoıyp, soǵan umtylý kerektigin jetkizdik dep oılaımyn. Bul týyndyda ekshen, kútpegen oqıǵalar joq. Esesine, «Bóbek» qorynyń sımvolyna aınalǵan músinniń – ananyń aıaly alaqanyndaǵy sábı úlgisindegi týyndynyń dúnıege qalaı kelgenin kórýge bolady, – deıdi Baqyt Qılybaev.
Baıan Qurmanqyzymen bir shańyraq astynda 35 jylǵa jýyq baqytty ǵumyr keship kele jatqan Rashıd Japanov jubaıyna únemi qoldaý kórsetýmen keledi. Uldary da ónerden alys emes. Tuńǵyshy Qasymhan – respýblıkaǵa tanymal dızaıner. Qasymhan Japanov – Pavlodar oblysy emblemasynyń, aýyr atletıkadan Almatyda ótken álem chempıonatynyń, kúres túrlerinen astanada uıymdastyrylǵan álem birinshiliginiń logotıpi men medaldar jıyntyǵynyń avtory. Ortanshy uly Islam – kásipker, al kenjesi Dımash – stýdent. Olar da ónerden qara jaıaý emes.
Baıan Qaınyshevanyń qarapaıymdylyǵyna qaıran qalmaıtyn adam joq. Tór meniki dep tóske órlemeıdi. Keıbir óner adamdary sekildi ózin oryndy-orynsyz jarnamalaýǵa jany qas. Artyq maqtaýdy da súımeıdi. Suhbat bergende ashylyp áńgime de aıtpaıdy. Sondyqtan shyǵar onyń olqy tustaryn únemi jubaıy Rashıdtyń toltyryp júrgeni.
Osyndaı erekshe talanttyń Almaty men astanadaǵy ónerdiń qyz-qyz qaınaǵan ortasynan jyraqta júrgeni qynjyltady. Onyń bir mini de, bar mini de – osy.
