Dúbirge toly Dúnıejúzilik Ýnıversıada

Dúnıejúzilik Ýnıver­sıa­danyń Al­matyda uıym­dastyrylýy táýelsiz Qazaq­stannyń tarıhyndaǵy eleýli oqıǵalardyń biri ekeni esh kúmán týǵyz­basa kerek. Olaı deýge negiz, tórtkúl dúnıeniń eń tań­daýly stýdentteriniń basyn qosqan qysqy ǵalamdyq dodany buǵan deıin kezinde KSRO-nyń quramynda bolǵan birde-bir memleket qabyldaǵan emes. Sol kóshti Qazaq eli bastady. Jáne de jer-ja­han­nyń ár qıyrynan jı­nalǵan jalyn­dy jastardyń jarysyna kúlli álem jurtshylyǵy kóz tigetini anyq. Sol sebepti de Qazaqstan jaǵy osy baıraqty básekeni asa joǵary deńgeıde uıymdastyryp, myńdaǵan she­teldik meıman men jergilikti jankúıerlerdiń kóńilinen shyǵý úshin barynsha kúsh saldy.

Dúbirli dodany ótkizýge al­ǵashynda Almatydan bólek, Italııanyń Tren­tınosy da erekshe qulshynys bildirdi. Árıne, olardyń múmkindigi bizge qa­ra­ǵanda áldeqaıda zor edi. О́ıt­keni Apennın túbeginiń soltústik ba­ǵytynda, Alp taýynyń dál eteginde ornalasqan osy shaǵyn ǵana shaharda osyǵan deıin Dúnıejúzilik Ýnıversıadanyń alaýy toǵyz márte tutanǵan. Naqtylap aıtsaq, bes ret qysqy jáne tórt ret jazǵy oıyndar ótti. Desek te Qazaqstan jaǵy da tabandylyq tanytyp, Ha­lyqaralyq stýdentter sporty fede­rasııasynyń (FISU) laýazymdy tulǵalarynan jasaqtalǵan komıssııa múshelerine qandaı da iri básekelerdi joǵary deń­geı­de uıym­dastyra alatynyn dálel­deýge tyrysty. Bul eńbegi­miz esh ketken joq. Arada biraz ýaqyt ótkennen soń ıta­lııa­lyqtar el­degi ekonomıkalyq daǵda­rysty jeleý etip, ba­s­tapqy nıetinen bas tartty. Osy­laısha, 2011 jyldyń 29 qara­shasynda Belgııanyń Brıýs­sel qalasyndaǵy jıynda XXVIII qysqy Dúnıejúzilik Ýnı­versıadany Almatyda ót­kizý jóninde naqty sheshim shy­ǵaryldy.

Kúlli álem qaýymdastyǵy kóz tikken sporttyq sharanyń Alataý baýraıynda ótýine oraı Qa­zaqstan jaǵy daıyndyq ju­mystaryna bel sheshe kiristi. Sonyń nátıjesinde 2016 jyly ásem shaharda eki birdeı keremet sporttyq nysan boı kóterdi. Úl­ken arenasy 12 myń jáne ki­shisi 3 myń adamdy syıdyra alatyn «Almaty Arenanyń» qu­rylys jumystaryna 38,5 mı­llıard teńge jumsaldy. «Halyq Arenany» turǵyzýǵa qajetti qarajat 23,4 mıllıard teńgeni qurady. Bul keshen 3 200 kórermenge eseptelgen. Qysqa ǵana merzimde «Almaty Arenanyń» dál irgesinde Atle­tıkalyq qalashyq salyndy. 21,5 gektar jerdi alyp jatqan aýmaqta 14 kóp qabatty úı (1748 páter) jáne 3 qyzmet kórsetý blogy ornalasty. Oǵan 42,6 mıllıard teńge jumsaldy. Sonymen qatar maqtanyshymyzǵa aınalǵan «Medeý», «Shymbulaq» jáne Ba­lýan Sholaq atyndaǵy sport saraıy dúbirge tolyp, olardyń ekinshi tynysy ashyldy. О́zge de nysandarda jóndeý-jabdyqtaý jumystary júrgizilip, qazirgi kezde bul keshenderdiń barlyǵy da qala turǵyndary men meımandar úshin qyzmet etýde. Eń bastysy, osy nysandarda tárbıelengen jetkinshekter keleshekte qysqy sport túrlerinen ótetin dúbirli dodalarda Qazaqstannyń dań­qyn arttyrýǵa súbeli úles qosaty­nyna senimimiz zor.

Alaýdy alyp júrý estafetasy da keremet uıymdastyryldy. 2017 jyldyń 25 qańtarynda el astanasynda bastaý alǵan shara Petropavl, Kókshetaý, Qostanaı, Pavlodar, Qaraǵandy, О́ske­men, Oral, Aqtóbe, Atyraý, Aqtaý, Qy­zyl­orda, Taraz, Shymkent jáne Tal­dy­qorǵan arqyly Almatyǵa jetti. Al­qyzyl alaý Alataý baýraıyndaǵy ásem shahardyń birqatar iri dańǵyldary men kóshelerin aralady.

Shıeleniske toly báse­keler «Almaty Arena» (Ýnıver­sıa­danyń ashylý jáne jabylý saltanaty, mánerlep syrǵanaý, kerlıng) men «Halyq Arenadan» (shaıbaly hokkeı) bólek, Balýan Sholaq atyndaǵy sport saraıy (short-trek, shaıbaly hokkeı), «Medeý» (konkı sporty), «Shymbulaq» (taý shańǵysy, snoýbord, frıstaıl), «Alataý» (shańǵy jarysy, bıatlon, shańǵy qossaıysy), «Suńqar» (shańǵymen tramplınnen sekirý) jáne «Tabaǵan» (snoýbord, frıs­taıl) keshenderinde ótti.

Jarystyń ózine kelsek, jalpy komandalyq esepte Reseı quramasy jeke-dara kósh bas­tady. Olar 71 (29 altyn+27 kúmis+15 qola) júldeni qor­jynǵa saldy. Bizdiń órender ekinshi oryn­dy ıelendi. Qazaqstandyq stýdentter 36 (11+8+17) medaldi mo­ıyn­darynda jarqyratty. Úshinshi satyǵa Ońtústik Koreıanyń sportshylary jaıǵasty. Koreılerdiń enshisinde 21 (11+5+5) júl­de. Sondaı-aq úzdik ondyqtyń qa­taryna Japonııa (6+12+10), Polsha (5+2+5), Italııa (4+0+0), Qytaı (3+2+2), Fransııa (3+2+2), Belarýs (3+2+1) jáne Ýkraına (2+3+4) syndy komandalar endi.

Qazaqstan quramasynyń Al­matyda alaýy tutanǵan Dúnıe­júzilik Ýnıver­sıadadaǵy óneri bas barmaqpen baǵalan­dy. Sol kezge deıingi nátıjelerdi sa­ra­lasaq, eń zor kórsetkishke biz­diń stýdentter 2015 jyly qol jetkizgen-di. Ispanııa men Slo­vakııada ótken Dúnıejúzilik Ýnı­versıadada 11 órenimiz (5 altyn+6 kúmis) jeńis tuǵyryna kóterildi. Nátı­jesinde, jalpy komandalyq esepte úshinshi satyǵa jaıǵastyq. Al Alataý baýraıyndaǵy tabysymyz tipten tolaǵaı boldy. Almatyda 11 márte Án­uranymyz shyrqalyp, 25 ret Týymyz kókte jelbiredi. Bizder úshin bul – rekordtyq kórsetkish! Sonymen qatar óz tarıhymyzda tuńǵysh ret koman­dalyq esepte ekinshi orynǵa kóterildik. Osy jaıttyń ózi-aq elimizde qysqy sport túrleriniń damý barysy durys baǵytta ekenin ańǵartyp tur­ǵandaı. Sóz oraıy kelgende jer-jahannyń sportshy stýdentteri bas qosqan baıraqty básekede oljaǵa kenelgen otandastarymyzdyń esimderin atap ótsek esh aıyby joq.

Jerles­teri­mizdiń arasynan eń kóp bas júldege frıstaılshylar qol jetkizdi. Iýlııa Galysheva men Dmıtrıı Reıherd qos altynnan oljalasa, aralas estafetada da bizdiń komanda qarsylas shaq kel-tirgen joq. Bıatlonshylarymyz úsh márte jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildi. Eki birdeı saıysta Galına Vıshnevskaıa bas júldeni qorjynǵa salsa, Alına Raıkova dál sondaı qurmetke bólendi. Shańǵyshylarymyz eki ret teńdessiz dep tanyldy. Jekelegen saıysta Ivan Lıýfttiń baǵy jansa, aralas komandalyq sprıntte de qarsylas shaq kel­tirmedik. Sondaı-aq osy jarysty tamashalaýǵa kelgender Denıs Tenniń de asqan sheberligine tánti boldy. Mánerlep syrǵanaýshylar básekesinde dańqty otandasymyzǵa teń keler eshkim tabylmady. Jal­py Ýnıversıadanyń qory­tyndysy boıynsha Qazaqstan quramasy sporttyń jeti túrinen júlde aldy. Short-trekten 1 kúmis pen 5 qola oljalady. Shaıbaly hokkeıden erler komandasy tek Reseıdi ǵana alǵa jiberip, ekinshi oryn ıelendi. Konkıshilerimiz eki márte úshinshi satyǵa jaıǵasty. Odan bólek, bıatlon, shańǵy jáne frıstaıldan enshilegen kúmis pen qola júldelerimiz bar. Al kerlıng, taý shańǵysy, shańǵy qossaıysy, shańǵymen tramplınnen sekirý jáne snoýbordtan sátsiz óner kórsettik. Sol sekildi shaıbaly hokkeıden elimizdiń áıelder quramasy da óz jankúıerlerin qýanta almady.