RÝHANI DAMÝ

Qazirgi tańda búkil álem jurtshy­lyǵy ekonomıkalyq daǵdarystyń qıyn­­dyqtaryn bastan ótkerýde. So­ǵan qaramastan, parasatty qaıyrym­dylyq saıasatyn júrgizip, sanaly is atqarý, kómekke zárý, ári demeýshi­lik­ke muqtaj jandarǵa járdemdesýmen aınalysýdyń úlken áleýmettik jaýap­kershilik ekeni belgili. Memle­ket­tiń rýhanı damýymen, san-salaly tyń jobalardy iske asyrý­dy belgili jolǵa qoıǵan Qazaq­stan Res­pýblıka­sy Tuńǵysh Prezıdentiniń Qo­ry jyl basynan beri aǵartýshylyq, bilim, mádenıet salalarynda áleýmet­tik, ekonomıkalyq mańyzy bar san alýan qyz­met atqardy. Ǵıbratty ister týraly qysqasha málimetti Qordyń atqarýshy dı­rek­tory Bektas Ǵafýruly MUHA­MED­JANOVTAN bilgen bolatynbyz. Halyqaralyq, respýblıkalyq mańyzy bar jıyndar: Aqpan aıynda Qazaqstan Respýb­lı­kasy Tuńǵysh Prezıdentiniń Qory janyndaǵy Álemdik ekonomıka jáne saıasat ınstıtýty, AQSh pen Kanada ıns­tıtýty Reseı Ǵylym akademııasy­men birge “XXI ǵasyrdaǵy halyqara­lyq qaýipsizdik arhıtektýrasy: Eýra­zııa­nyń jańa konseptileri” atty ha­lyq­aralyq konferensııa uıym­das­tyrdy. Is-shara­ǵa Reseı men Qazaq­stan­nyń kór­nekti saıasatkerleri, son­daı-aq qaýipsizdik sala­syndaǵy jetekshi sarapshy maman­dar qatysty. Jıynnyń maqsaty – ha­lyq­aralyq qaýipsizdik máselesine baı­­la­nysty suhbat alańyn qalyptas­tyryp, Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń ıadrolyq qarýdy taratpaý prosesine qosqan úlesin, eńbegin aıqyndaý. Sondaı-aq, Qorda “Qazaqstandaǵy memlekettiliktiń qalyptasýyndaǵy Qa­zaq­stan Respýblıkasy Tuńǵysh Pre­zı­dentiniń róli” taqyrybynda leksııa ótti. Is-sharaǵa kórnekti qoǵam jáne mem­leket qaıratkerleri qatysty. Olar: QR Tuń­ǵysh Prezıdenti Qorynyń atqarýshy dı­rek­tory B.Ǵ.Muhamedjanov, zań ǵy­lym­darynyń doktory, professor, Qazaq­stan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademııa­synyń akademıgi S.S.Sartaev, Qazaqstan Res­pýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akade­mııa­synyń pro­fessory Z.L.Fedotova. Qorda jas­tar­­ǵa arnalǵan mundaı tarıhı taǵylymy mol leksııalar dástúrli túrde ótkizilip turady. Áleýmettik ıdeıalar men jobalar jármeńkesi 2010 jyldyń 18-19 naýryzynda “Qa­zaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Pre­zı­­dentiniń Qory” Qoǵamdyq Qory jáne Halyqaralyq qazirgi saıasat ıns­tıtýty Almaty qalasynda “Intellek­týaldy jasampaz qoǵam: bilim jáne jańa tehnologııalar” taqyrybyndaǵy áleýmettik ıdeıalar men jobalar jár­meńkesin ótkizdi. Jármeńkeniń maqsaty - azamattyq qoǵamnyń jáne ınstıtýt­tardyń jandanýyna kómektesý, eń úzdik jobalar men ıdeıalardy tájirıbe júzin­de iske asyrý, suhbat alysýǵa múm­kindik ashyp, jumys jasaý úshin baılanys­tar­dy damytýǵa kómektesý, qoǵam ınstı­týt­­­­taryn teń quqyly serik­testik zań­da­ry­­­men qamtamasyz etý jáne t.b. Jár­meńke myna nomınasııa­lar boıynsha ót­kizildi: “Bilim júıesiniń ınnovasııa­lyq damýy”, “Bilim jáne qoǵam”, “Mek­­­tepke deıingi oqýdaǵy ınnovasııa­lyq tehnologııalar”, “Bilim, ǵylym já­ne óndiris”, “Erekshe” balalardy bilim­men qoldaý”, “Oqý-ádistemelik jáne bilim ádebıeti”, “Bilim, densaýlyq, úılesim”. Sarapshy komıssııalardyń sheshi­mi­men jármeńke jeńimpazdary bolyp 28 úkimettik emes, kommersııalyq emes uıymdar tanyldy. Mádenıet: Aqpan aıynda Uly Otan soǵysy­nyń ardageri L.V.Skalkovskııdiń “Máńgilikke ketkender” kitabynyń tu­saý­keseri ótti. Kitap Aýǵanstannan ás­ker­lerdiń shyǵý kúnine oraı, Qa­zaqstan Res­pýblıkasy Tuńǵysh Pre­zıdenti Qo­ry­nyń qoldaýymen jaryqqa shyqqan. Is-shara aıasynda “Aýǵan soǵy­synyń ardagerleri men “Kazahstanskaıa pravda” atyndaǵy Maıdan klýbynyń” tusaý­ke­seri ótti. Basty maqsat – keń qoǵam­nyń nazaryn rýhanı-ónegeli jáne pat­rıottyq tárbıe máselesine aýdarý, jas­tardy osy qundylyqtarǵa tárbıeleý. Sonymen qatar, 8 naýryz halyq­ara­lyq áıelder kúni merekesin toılaý qar­sańynda “Jalyndy júrek kók­temi” at­ty merekelik konsert uıymdastyryldy. Atalmysh is-shara barysynda Qor uıymdastyrǵan “Kezeńdik qazaq ro­manstary” kompozıtorlar baı­qaýynyń jeńimpazdaryn saltanatty túrde marapattaý rásimi ótti. Baıqaýǵa 8 kezeń usynylǵan. Jumys nátıjesi boıynsha 3 jeńimpaz anyqtaldy. Shyǵarmashylyqtaǵy jastardy qoldaý aıasynda, T.Júrgenov atyn­daǵy Qazaq ulttyq óner akademııasy stý­dentteriniń 9 dıplomdyq jumy­syn júze­ge asyrý úshin granttar bólindi. Jyl saıyn dástúrli túrde jarııa­lana­tyn “Saparlarǵa granttar” baıqaýyna óner jáne mádenıettegi jas shyǵar­mashylyq qaıratkerlerinen 5 ótinish kelip tússe, onyń beseýine de demeýshi­lik kómek kórsetilmek. Ǵylym: Ǵylym salasyndaǵy “Saparlarǵa granttar” baıqaýyna jyldyń basy­nan bastap 8 ótinish túsken, olardyń ishindegi eki jas ǵalymǵa “Fızıka mektebi” (Reseı) baǵdarlamasyna jáne Halyqaralyq Polımer kon­ferensııasyna (Germanııa) qatysýǵa demeýshilik qoldaý kórsetiledi. Qazirgi kezde qazaqstandyq jas ǵalymdardan “Ǵylymı zertteýler úshin granttar” baıqaýyna jáne “Stý­dentter arasyndaǵy respýblı­kalyq tabıǵı, tehnıkalyq jáne gýmanıtarlyq ǵylym­dar boıynsha úzdik ǵylymı jumystarǵa” ótinish qabyldaý aıaqtalýda. Ál-Farabı: “Aqyl-parasat kúshi – adamnyń oılaýyna, paıymdaýyna, ǵy­lym men ónerdi uǵynýyna jáne jaqsy qylyq pen jaman qylyqty aıyrýyna kómektesetin kúsh” dep kórsetedi. Son­dyqtan parasaty mol saıasatty júrgizgen Qor ujymy aldaǵy ýaqytta da jalyndy jastar men qam kóńil jandardyń rýhanı damyp, bilim, ǵylymǵa den qoıýyna tal­pyndyratyn taǵylymy mol qyzmet­ter atqaryp, úlgi bolmaq. Marjan OMAROVA, jýrnalıst.