Qarashyǵanaqtyń «Kúmis Paryzy»

Elordadaǵy Táýelsizdik saraıynda bolyp ótken «Paryz-2013» bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi jónindegi respýblıkalyq konkýrs qorytyndysyn shyǵarý saltanatynda «Qarashyǵanaq Petrolıým Opereıtıng B.V.» (QPO) «Úzdik áleýmettik joba» nomınasııasy boıynsha kúmis marapatqa ıe boldy. Bul saltanatty marapattaý sharasyna Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń, Premer-Mınıstr Serik Ahmetovtiń, Úkimet músheleri men basqa da resmı tulǵalardyń qatysýy oǵan erekshe mártebe berdi.  

Elordadaǵy Táýelsizdik saraıynda bolyp ótken «Paryz-2013» bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi jónindegi respýblıkalyq konkýrs qorytyndysyn shyǵarý saltanatynda «Qarashyǵanaq Petrolıým Opereıtıng B.V.» (QPO) «Úzdik áleýmettik joba» nomınasııasy boıynsha kúmis marapatqa ıe boldy. Bul saltanatty marapattaý sharasyna Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń, Premer-Mınıstr Serik Ahmetovtiń, Úkimet músheleri men basqa da resmı tulǵalardyń qatysýy oǵan erekshe mártebe berdi.  

QPO «Kúmis Paryzdy» Batys Qazaqstan oblysynyń ortalyǵy Oral qalasyndaǵy jalpy bilim beretin mektep qurylysy áleýmettik jobasyn júzege asyrǵandyǵy úshin ıe boldy. Mekteptiń jańa ǵımaraty úsh qabattan jáne bir keshenge biriktirilgen bes bloktan turady, ol 1200 oqýshyǵa arnalǵan.

QPO mektepti tek qana salyp qa­na qoıǵan joq, sonymen qa­tar, ony tolyq jabdyqtady. Bi­lim ordasynda sapaly bilim berý úshin barlyq qajettilikter, sonyń ishin­de eńbek dáristerin ótkizýge arnalǵan sheberhana, medısına qyzmetkeriniń bólmesi, kitaphana, til úıretý synyptary, bastapqy áskerı daıyndyq dáristerin ótkizýge arnalyp jabdyq­talǵan bólme, ashana jáne basqa da arnaýly orynjaılar bar.

«Qarashyǵanaq Petrolıým Ope­reıtıng B.V.» konsorsıýmy ıgerip jatqan Batys Qazaqstan oblysynda ornalasqan Qarashyǵanaq munaı-gaz kondensatty kenishi álemdegi asa iri ken oryndarynyń biri bolyp sanalady. Búgingi tańda Qarashyǵanaq Qazaqstanda óndiriletin gazdyń 44 paıyzyn jáne suıyq kómirsýteginiń 14 paıyzdan astamyn beredi. Bul ınvestısııanyń jalpy kólemi 17 mıllıard AQSh dollarynan astam bolatyn Qazaqstandaǵy halyq­aralyq iri jobalardyń biri. So­ny­men qatar, Qarashyǵanaq tek kómirsýteginiń asa iri qory ǵana emes. Konsorsıým, mine, 15 jyl boıy Qazaqstan ekonomıkasynyń damýyna eleýli úles qosyp keledi. Buǵan qosa kompanııa óziniń negizgi óndiristik nysandary Batys Qazaqstan oblysynda ornalasqandyqtan jergi­lik­ti turǵyndardyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa da ıgi yqpal etýde.

Kompanııa qyzmetinde negizge alynǵan basty qaǵıdattar qa­taryn­da ónerkásiptik qaýip­sizdikti qamta­ma­syz etý, eń­bekpen qorshaǵan or­tany qor­ǵaý, korporatıvtik bas­qarý­dyń zamanaýı ádisterin qol­daný, Qazaqstandyq úles kólemin ulǵaıtý, ulttyq kadr­lardy daıyndaý baǵdarlamasyn jetildirý jáne halyqty áleýmettik tur­ǵydan qoldaý sharalary engizil­gen. QPO bazalyq qaǵıdaty – óndiristik qyzmetti ornyqty damytý jáne áriptestiktiń áleýmettik jaýapkershiligi qaǵı­dat­taryna sáıkes júrgizý.

QPO konsorsıým árip­testeriniń jáne oblys ákimdiginiń qoldaýymen kompanııanyń kóptegen qyzmet­ker­leri turyp jatqan BQO tur­ǵyn­darynyń, ál-aýqatyn jaqsartýǵa úlesin qosa otyryp bıznestiń áleý­mettik jaýapkershiligi máselesinde úlgili kompanııa retinde jumys júrgizýge umtylýda.

Qarashyǵanaqtyń ınvestısııalary Batys Qazaqstannyń áleýmettik jańǵyrýyna kóp jaǵdaı jasap jatyr. Ony anyq kórýge bolady. QPO jyl saıyn áleýmettik jobalardy júzege asyrýǵa 20 mıllıon AQSh dollaryn bólip keledi. Bul qarjyǵa ár jylda birneshe áleýmettik mańyzdy jobalar júzege asyrylýda. Nysandardyń tizimi men artyqshylyǵy jurtshylyqty qatystyra otyryp oblys basshy­ly­ǵy aıqyndaıdy. QPO áleýmettik baǵdarlamasynyń negizgi baǵyty densaýlyq saqtaý, bilim berý, má­de­nıet jáne sport nysandaryn salý bolyp tabylady. Bul oraıda, áleý­mettik jobalardyń qurylysy tek qazaqstandyq merdigerlerdiń kúshimen atqarylatyndyǵyn atap aıtqan jón. Munyń ózi óńirdegi shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna qýatty serpin berýde.

Máselen, 2012-2013 jyldary «100 mektep, 100 aýrýhana» mem­le­kettik baǵdarlamasy aıa­syn­da QPO qatysýymen oblys­ta 5 jańa mektep salyndy. Olardyń bireýi Oral qalasynda, al tórteýi jekelegen aýdandarda; sonyń ishin­de Aqjaıyq aýdanynyń Aqsýat kentinde, Qaratóbe aýda­ny­nyń Úshaǵash kentinde, Terekti aýda­ny­nyń Kóneketken kentinde jáne Aqjaıyq aýdanynyń Saıqu­dyq kentinde ornalasqan. Munyń syrtynda QPO qarjysyna Oral qa­lasynda balalarbaqshasy tur­ǵy­zyldy. Jol qurylysy júrgizilip, jóndeýden ótkizildi. Oblystyń Bórli aýdany Ýs­penovka kentindegi mektepke kúrdeli jóndeý júrgi­zil­di. Sondaı-aq, Berezovka jáne Ýspenovka kentterindegi sýmen qam­tý júıelerine jáne Bórli aýda­nynyń Jarsýat kentindegi mektep sheberhanasyna kúrdeli jóndeý jumystary atqaryldy. Basqa da, birqatar sharalar júze­ge asyryldy.

Burynyraq «Qarashyǵanaq Petrolıým Opereıtıng B.V.» kompanııasy oblysta bir­qa­tar, áleýmettik máni bar qury­lystardy júrgizgen edi. Máselen, Oral qalasyndaǵy Saltanat úıiniń, Bókeı ordasy aýdanynyń shalǵaıda jatqan Bısen kentindegi otbasylyq-dárigerlik ambýlatorııa, Terekti aýdany Sary­ómir kentindegi Mádenıet úıi jáne Shyńǵyrlaý aýdany Shyńǵyrlaý kentindegi mýzyka mektebi qury­lys­taryn paıdalanýǵa berdi.

QPO bas dırektory Da­mıano Rattı bul áleýmettik jobalardyń sátti júzege asýy QPO men Batys Qazaqstan oblysy basshylyǵynyń arasynda qalyptasqan jemisti yn­tymaqtastyq jáne áriptestik qa­­t­ynastar nátıjesinde múmkin bol­­­ǵan­dyǵyn atap kórsetti. Má­se­len, «Paryz» syılyǵyna ıe bolý jaıyna túsinikteme bergen Damıano Rattı «Biz úshin bul marapat – kompanııanyń óńirdegi áleý­mettik ınfraqurylymdardy damy­tý isine qatysýyna berilgen joǵary baǵa. Joǵary óndiristik kórsetkishterge qol jetkize otyryp QPO Qarashyǵanaq ken ornyn ıgerýden alynǵan ıgi­lik­terdiń óńirdiń jáne bútindeı alǵanda Qazaqstan Respýblıkasy turǵyndarynyń jaǵdaıyn jaqsartý isine jumsaýdy kóz­deıdi», dedi.

1998 jyldan bastap QPO-nyń áleýmettik salaǵa salǵan ınves­tı­sııa­larynyń jalpy kólemi, 2011 jyl­dyń sońynda paıdalanýǵa be­ril­gen «Qarashyǵanaq-Oral» gaz qu­byry qurylysyn qosqanda 565 mıllıon AQSh dollarynan asyp tústi.

Sonymen qatar, QPO kompanııasy jergilikti halyqty qoldaýǵa baǵyttalǵan basqa da birqatar jobalardy júzege asyrýda. Máselen, Qarashyǵanaq ken ornyna taıaý ornalasqan Bórli aýdanynyń bes aýyldyq okrýgi (Berezovka, Ýspenovka, Prıýralnyı, Jarsýat, Qy­zyltal) balalarynyń jazǵy demalystaryn «Talap» saýyqtyrý lagerinde ótkizýlerin dástúrli túrde uıymdastyrady. Bıylǵy jyly lagerde 7-den 14-ke de­ıingi jas ara­lyǵyndaǵy 160 bala demaldy. Al jobany júzege asyrýdyń búkil ke­ze­ńinde, ıaǵnı 2004 jyldan bas­tap 2013 jyl aralyǵynda QPO qa­rjysyna «Talap» saýyqtyrý la­gerinde 1200-ge jýyq bala demaldy.

Sondaı-aq, ken ornynyń mańaıynda ornalasqan aýyl­dardaǵy 160 zeınetker úshin shıpajaı-kýrorttyq emdeýdi uıymdastyrý baǵdarlamasy júzege asyrylýda. Bul basta­manyń qolǵa alynyp, iske asyrylyp kele jatqanyna da kóptegen jyldar boldy. Bunyń syrtynda QPO jergilikti halyqtyń damýy boıynsha basqa da uzaq merzimdi baǵdarlamalardy qolǵa alyp otyr. Solardyń qatarynda Jyljymaly óner mektebi, Aǵylshyn tilin oqytý jobasy, Qarashyǵanaq ken ornynyń mańaıynda ornalasqan aýyldyq okrýgter men Aqsaı qalasyndaǵy oqýshylar úshin granttar men stıpendııalar berý baǵdarlamasy bar.

Investorlar konsorsıýmy (onyń qataryna taıaýda qosylǵan «QazMunaıGaz» ult­tyq kompanııasy da kirdi) Qarashyǵanaq ken ornyn keń kólemdi ıgerýge quqyqtyq ne­giz qa­la­ǵan О́nimdi bólý jónindegi negizgi ke­lisimge qol qoıǵan. 1997 jyl­dan be­ri Ba­tys Qazaqstan oblysynyń áleýmettik beınesi aıtarlyqtaı óz­gerdi. Sondyqtan da, bul óńir tur­­­ǵyndary QPO qarjysyna tur­ǵy­­zylǵan nysandardy la­ıyqty maq­tanysh etedi. Bul nysandardyń bar­lyǵy álemdik standarttarǵa sáı­kes sapaly salynǵan. Endi óńirdiń kór­keıýi de QPO-nyń belsendi qa­tysýymen turǵyzylǵan áleý­mettik qurylystarymen tyǵyz baılanysta ekendigi aqıqat. Qarashyǵanaq ken ornyn ıgerýden meılinshe mol tabysqa kenelý, bul – tek paıdany arttyrý degen sóz emes. Ol sondaı-aq, QPO-nyń óńir turǵyndarymen uzaq merzimdi myǵym áriptestik qatynasynyń qalyptasqanyn da aıǵaqtaıdy. Iá, QPO-nyń jaqynda alǵan joǵary marapaty – osynyń naqty bir dáleli.

Suńǵat ÁLIPBAI,

«Egemen Qazaqstan».

Sýrette: Qarashyǵanaq Petro­lıým Opereıtıng B.V. bas dırektory Damıano Rattı men «Jaıyqaýylqurylys» JShS-niń óndiris jónindegi  dırektory Jaslan Myrzabolatov.