Er minezdi qyzdyń eseıý jyldary qazaq zııalylaranyń qara jamylý kezeńimen qatar keldi. Ult qaımaqtaryn ýysynda ustaǵan, ýysyna syımaǵanyn oqqa baılaǵan dáýpirim dáýirdiń qandy dıdary óshpendilikke toly edi. О́nerden kende emes áke-shesheniń ultqa janashyr bolar ul tilep, kenje qyzdyń atyn Alash ardaǵy Álıhan Bókeıhanovtyń qurmetine qoıýy kórshi-qolańdy da bir seskendirgen eken. 50-nshi jyldary el eńsesin endi tiktep kele jatqanda, keńestik kerbaqqan júıege qarsy shyqqan tulǵany eske alý ajalǵa betpe-bet kelýińmen birdeı. Áıtse de áke armany órisin keńge jaıdy.
О́zi týyp-ósken topyraq Úrjar aýdanynda ózge ult ókilderi kóp tursa kerek. Solardyń shetqaqpaıyna shydamaǵan sátte burymdynyń bilegin túre salyp, aýyldyń kóp sotqarynyń birine aınalatyn ádeti. Aınalam dep aınalmaıdy-aý, sondaǵy ini-sińlilerine arasha túsip, baýyrlaryn qorǵaý úshin jasaǵan ántek áreketi ǵana.
«Qaıbir kúshimiz tasyǵannan tóbeleske barady deısiń. Bizdiń de jaı júrmegenimizdi bile júrsin degenimiz. Áke-sheshem qosishektiń qulaǵynda oınaıtyn. Dombyramen qosyla án aıtqanda estigen jandar aınala toptala qalýshy edi. Biraq maǵan bul qasıetteri darymapty. Erkeligimniń aqysy retinde nebir qıssa-dastandardy jattatyp qoıatyn. Úıge qonaqtar kelse «Qara jorǵa» kúıin shertedi. Men myń burala bıleımin. Ákem taýda sovhozdyń malyn baǵady. Keıde anama ókpelegende «jaılaýǵa ketemin» dep qıǵylyq salamyn. Baýyrlarymdy qorǵaımyn dep tóbelesip júrgende, orystyń dáý qara ıti qaýyp aldy. Áli kúnge deıin tyrtyǵy bar», deıdi keıipkerimiz.
Boıy alasa bolsa da armany asqaq bolypty. Keıde qazaq bı óneriniń hanshaıymy Shara Jıenqulova sekildi tanymal bıshi bolǵysy-aq keledi. Biraq oǵan qysqa aıaqtary kedergi keltiretindeı. Keıde Qanysh atasynyń jolyn qýyp, geologııa salasynda qyzmet atqarýǵa bekinedi. Solaı bola qalsa, jumyr jerdi qaza-qaza jalyǵyp ketetin sııaqty. Keıde qatardaǵy balalardaı ushqysh bolyp, aspan ıgerip, bultty jaryp ótýge oqtalady. Áıtse de bul qyz qyzyǵar mamandyq emes tárizdi. Eń durysy sahnanyń sánine aınalyp, áıgili ártis atanýdy jón kóredi. Sol bala arman jas qyzdy Almatyǵa jetektep ákeledi.
1968 jyly Úrjar aýdanyndaǵy orta mektepti támamdap, Qurmanǵazy atyndaǵy Memlekettik konservatorııanyń akterlyq bólimine qujat tapsyrady. Alystan at terletip kelgeninshe qabyldaý ýaqyty ótip ketedi. Odan Máskeýden Shepkın atyndaǵy teatr ýchılıshesine qabyldaıdy eken degendi estip, eski alańdaǵy Úkimet úıine baryp, Mádenıet mınıstrligine júginedi. Aldynan atoılap Júsipbek Elebekov bastaǵan nebir ónerdiń nar tulǵalary shyǵady. M.Gorkııdiń «Suńqar týraly jyr» áńgimesinen úzindi jáne Márııam Hakimjanovanyń «Ana» degen óleńin oqıdy. О́kinishke qaraı, baby keliskenmen, qarshadaı qyzdyń baǵy janbaıdy. Sol sátte Júsipbek Elebekov qasyna kelip: «Qaraǵym, janyp turǵan qyz ekensiń, jasyma. Keler jyly Hadısha Bókeeva degen apań jańadan kýrs qabyldaıdy. Soǵan týra osy daıyndyǵyńmen kelseń boldy, mindetti túrde oqýǵa túsesiń» dep jyly sózimen jubatyp, aýylyna shyǵaryp salady.
Bir jyl aýdannyń bir mekemesindegi shaǵyn ashanada jumys isteıdi. Sóıtip keler jyldyń kókteminde ustazy, KSRO halyq ártisi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, professor Hadısha Bókeevanyń kýrsyna oqýǵa túsedi. Assıstenti – ataqty teatr synshysy Áshirbek Syǵaı. Osy tusta sál artqa sheginip, sol kezdegi osyndaı qos alyptan tálim alǵan talanttardy tizip kóreıikshi. «Qyz Jibek» bolyp qazaqtyń júreginde uıyǵan kórikti Merýert О́tekeshova, rııasyz peıili sahnany nurlandyryp jiberetin Alısa Álaıdarova, jigitke tán asaýlyq pen alkeýdelik boılaryn bılegen Asylbolat pen Tólegen, Doshan men Asqarbek sekildi daryndylar. Sol jyly oqýǵa túsken 17 túlektiń qaı-qaısysy da «sen tur, men ataıyn» deıtin ónerge ǵashyq jandar edi. Solardyń ishinde bota kózinen tógilgen meıir ashyq kúlkisimen astasyp adamdy álemtapyraq kúıge túsiretin Álıhannyń bolmysy erek-tuǵyn. Ony ustazy Áshirbek Syǵaı da ańdasa kerek. О́z esteliginde shákirti jaıly keńinen tolǵanypty.
«Qos janarynan tynymsyz jyltyldaǵan ot ushqyndary onyń ylǵı da órtke oranyp jatar ishki áleminiń mazasyz habarshysyndaı kórindi. Lyp etip bet-júzge shyǵa keler jeńil sezim men kókeıdi tolqytpaǵan, júrekti qozǵamaǵan, sýǵa túsip ketken sabynnyń kóbigindeı tez ydyrar, áp-sáttik oılarǵa tula boıymen qarsy edi qarshadaıynan. Kóp tyńdap, az sóıleıtin shákirttiń birinen sanaldy. Sýyrylyp kózge túspedi. Sheshensip, sheberlik tanytýǵa asa asyqpady. Bárin de retimen, júıesimen jóndeýge baryn saldy. Qıylyp Qyz Jibek, qylymsyp Qaragóz bolýǵa umtylmady da. Álıhan, sol baıaǵy ózgermes Ydyrysheva... Sezimin de, sezigin de bildirmeıdi. Tympıǵan qalpy. Kúledi de qoıady. Bet-júzi túgel jymııady. Murny da... tanaýy da... erni de... kózi de...», degen eken ulaǵatty ustazy.
1973 jyly dıplomyn qolyna ala salyp, Semeıdegi Abaı atyndaǵy drama teatryna aıaq basady. Atalǵan teatrdyń bas rejısseri – Esmuhan Obaev. Dırektory – Otanbaı Káribjanov degen abzal azamat. Baıyrǵy Alashtyń astanasy jańadan kelgen jas ártisti jyly qabyldaıdy. Birden kórermenniń kózaıymyna aınalyp, kózge túsedi. S.Júnisovtiń «Qyzym, saǵan aıtam...», B.Soqpaqbaevtyń «Meniń atym Qoja» týyndylaryndaǵy Sáýle men Qoja rólderin zor shabytpen oryndaıdy. «Qojasy» tipti ǵajap shyǵady. Shákirtiniń sahnadaǵy ónerin tamashalaǵan qos ustazy qaıran qalypty. Kórermendi alǵashqy qoıylymnan-aq tańdaı qaqtyrǵan talant ıesi eki jyldan keıin, B.Rımova atyndaǵy Taldyqorǵan oblystyq drama teatryna aýysady. Mine, kúni búginge deıin sol kıeli sahnada san taǵdyrly keıipkerlerdi nusqalap keledi.
Klassıkalyq dúnıelerde de, zamanaýı týyndylarda da, komedııa men dramalarda da oınady. Kúlip turyp jylaıtyny, kózi jasqa tolyp qýanatyny ony ózge ártisterden oqshaý kórsetetindeı. Erke qyz, shaıpaý kelin, sózsheń jeńgeı, kerenaý keıýanalardyń talaıymen sahnada ushyrasty. Q.Baıandınniń «Jańǵyryǵynda» – Asqar, Q.Muqametjanovtyń «Qaıdasyń Qaıdarbeginde» – Almas, A.Vampılovtiń «Súıinshi tabyldy, tabyldysynda» – qyz, T.Ahtanovtyń «Kúshik kúıeýinde» – Gúljamal, «Kútpegen kezdesýinde» – Ǵaını, M.Áýezovtiń «Qarakózinde» – Tekti, «Abaıynda» – Qarlyǵash, S.Júnisovtiń «Qysylǵannan qyz boldyǵynda» – Maıra, T.Kalılahanovtyń «Altyn besiginde» – Bórte, M.Aqynjanovtyń «Altyn saqasynda» – Kúnbala, Ǵ.Músirepovtiń «Aqan seri-Aqtoqtysynda» – Dámeli, Sh.Qusaıynovtyń «Aldarkósesinde» – Dámetken, S.Ahmadtyń «Kelinder kóterilisinde» – Satyhan, F.Býlıakovtyń «Uzatylmaq kempirlerinde» – Fatıma, N.Gogoldyń «Úılenýinde» – Fekla Ivanovna sekildi obrazdary ónertanýshylar men teatr synshylary tarapynan óte joǵary baǵalandy.
«Álıhannyń kózi nur tógip jaltyrap turatyn, tyǵyrshyqtaı qaranyń ádemisi, erekshe tartymy bar adam. О́zinen talap etken nárseni tez qaǵyp alyp, rejısserdiń aıtqanynan dóp shyǵa alatyn jan. Teatrǵa alǵash kelgende boıjetkendi de, kerek deseńiz bozbalany da somdap, kele-kele adamzat balasy qurmetteıtin ana obrazynyń da san qyryn ashqanyna kýá boldyq. Álıhannyń otty kózi bal-bul janyp, urshyqtaı úıirilgen qaırattylyǵy, qandaı ról berse de qulpyrtyp jiberetin oınaqtylyǵy, ózine senimi mol eńbekqorlyǵy ónege bolarlyqtaı aktrısa», deıdi ónertanýshy Zámzágúl Ámirǵalıova.
Onyń balasha kúlip, jaınańdap shyǵa kelýi aıryqsha jarasymdy. Tipti bul keıipkerdi jaǵymsyzdar qataryna qosqyń kelmeıdi. D.Isabekovtiń «Eski úıdegi eki kezdesý», I.Ǵaıyptyń «Ana amanaty», B.Muqaıdyń «Toıy kóp úı» qoıylymdaryndaǵy ana rólderin kórseńiz, eriksiz ılanyp, janaryńyzǵa jas alasyz. Al M.Áýezovtiń «Men bir partııa, sen birdegi...» epızodtyq róline kórermen erekshe rıza bolǵan. A.Chehovtiń «Vanıa aǵaı» qoıylymynyń sátti shyǵýyna da Álıhan Ydyrysheva aıtarlyqtaı úles qosty, ol jasaǵan qart kútýshi Marına beınesi kórermen júreginde uzaq saqtalatyn keıipker boldy. Sh.Murtazanyń «Stalınge hat» qoıylymynda Rysqulovtyń qaryndasy Túımetaıdyń rólinde oınaǵan ol sahna ónerin jetik meńgergendigin baıqatty. Onyń bári oıly kórermenniń jadynda.
О́zi súıip somdaıtyn Álimbek Orazbekovtiń «Bir túp alma aǵashy» qoıylymyndaǵy Dámetken ananyń obrazy tulǵalyq sıpatyn ashatyn sekildi. Eń jaqsy kóretin róli de sol. Qoǵamdaǵy ana bolmysynyń aıshyqty sýreti sonda bederlenedi. Ardager ártistiń janarynan tógilgen meıirim tipti ystyq. Búginde jastarmen jaǵalaspaıynshy dep buryndary ózi oınaǵan basty rólderdi izin basqan talapkerlerge bólip bergen. Bul ári ózine syn ári jańa juldyzdyń shamyn jaǵý.
Ustazy Hadısha Bókeeva sabaq ústinde shákirtterin bir sergitip alý úshin, olarǵa ártúrli janýarlardyń qımyl-áreketin jasatady. Sonda jas Álıhan maımyldyń obrazyn somdaıdy eken. Súıikti shákirti meshindi aınytpaı salyp, jınalǵan jastardy qyran-topan kúlkige qaryq qylatyn bolǵan. Keıde ustazy zamannyń betalysyna kúızelip otyrǵanda, oqýshysyna maımyl bolýdy ótinedi. Talantty ártis tap sol sátte-aq kóńili qulazyǵan jannyń janaryna kúlki úıiredi. Mine, sodan beri talaı jyl almasqanymen, Áshirbek Syǵaı bas barmaǵyn joǵary kóterip baǵalaǵan Álıhan Ydyrysheva sol bıiginen túsken joq. Qadirli ana, aqjaýlyqty áje, kıno juldyzy...
