Bes jylda bir mıllıon otbasy úıli bolady

Úshjaqty kelisim ne beredi?

Birinshi másele boıynsha, Premer-Mınıstr atalǵan kelisim Úkimet pen qar­jy retteýshileriniń kelisilgen is-qı­myldaryn qazirgi jaǵdaılarda qam­tamasyz etýge múmkindik beretinin atap ótti. «Halyqtyń turmys deńgeıi men ál-aýqatyn arttyrý – elimizdiń áleý­met­tik-ekonomıkalyq saıasatynyń negizgi ba­symdyǵy. Ol úshin aqsha-nesıe, salyq-bıýdjet jáne qurylymdyq saıasattardy, sondaı-aq qarjy sektoryn damytý saıa­satyn úılestirý qamtamasyz etiledi», dedi A.Mamın.

Birlesken sharalardy iske asyrý úsh baǵyt boıynsha júzege asyrylatyn bolady. «Makroekonomıkalyq turaq­tylyqty arttyrý» baǵyty aıasynda tómen ınflıasııa, qarjy júıesiniń turaq­tylyǵy men ekonomıkanyń ósýi ara­syndaǵy teńgerimdi qamtamasyz ete oty­ryp, iskerlik belsendilikti yntalandyrý boıynsha sharalar qabyldanady. Inflıasııany birtindep tómendetý jáne ony ornyqty ekonomıkalyq ósimge yqpal etetin tómen deńgeıde saqtaý jónindegi jumys jalǵasady.

«Qarjy naryǵyn damytý» ekinshi baǵy­tyn iske asyrý Qarjy sektoryn da­mytýdyń 2030 jylǵa deıingi tujy­rym­damasyn qabyldaýdy kózdeıdi. Qarjy júıesiniń turaqtylyǵyn jáne ekono­mıkanyń ósýin qamtamasyz etý qa­jettiligin eskere otyryp, naryqtyq tetikter negizinde ekonomıkany banktik kredıtteýdi edáýir keńeıtý jóninde sharalar qabyldanady.

«Ekonomıkalyq ósimniń uzaq merzimdi áleýetin arttyrý» úshinshi baǵyty aıasynda básekege qabiletti shıkizattyq emes sektorǵa negizdelgen ekonomıkanyń ja­ńa qurylymyn qalyptastyrýdy yntalandyrý, qosylǵan qunnyń óńirlik jáne jahandyq tizbekterine engizý boıynsha jumys jalǵasady. Proaktıvti syrtqy saýda saıasatyn júrgizý, sondaı-aq ın­ves­tısııalardyń jańa tolqynyn tartý jalǵastyrylady. «Ekonomıkanyń sapaly jáne ornyqty damýy úshin túbegeıli jańa ınstıtýsıonaldyq jaǵdaı jasalady. Bul jańa ekonomıkalyq jaǵdaıda ha­lyqtyń turmys sapasy men ál-aýqaty­nyń artýyna yqpal etedi», dedi A.Ma­mın.  

Premer-Mınıstr barlyq múddeli mem­lekettik organdarǵa Kelisim is-shara­larynyń belgilengen merzimde sapa­ly oryndalýyn qamtamasyz etýdi tap­syrdy.

Bıyl 17 mln sharshy metr turǵyn úı salynady

Úkimet otyrysynda qaralǵan turǵyn úı saıasatyndaǵy jańa tásilder týraly Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Beıbit Atamqulov, «Báı­terek» ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ basqarma tóraǵasy Aıdar Áriphanov, «Otbasy banki» AQ basqarma tóraǵasy Lázzat Ibragımova, «Qazaq stroy» JShS atqarýshy dırektory Nurlan Artyqbaev, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Danıal Ahmetov, Qaraǵandy oblysynyń ákimi Jeńis Qasymbek, Shymkent qalasynyń ákimi Murat Áıtenov, Nur-Sultan qalasynyń ákimi Altaı Kólginov, Premer-Mınıstrdiń orynbasary Roman Sklıar baıandama jasady.

О́z baıandamasynda B.Atamqulov 2020 jyly respýblıka boıynsha 15,3 mln sharshy metr turǵyn úı salynǵanyn, 140 myńnan astam baspana paıdalanýǵa berilgenin atap ótti. Turǵyn úı qury­lysyna ınvestısııalar 2019 jylmen sa­lystyrǵanda 33,6%-ǵa ósip, 2 trln teńgeni qurady.  Memlekettik qarajat­tyń 1 teńgesine 5 teńge jeke ınvestısııa tartyldy. «38,4 myń otbasyna mem­lekettik qoldaý kórsetildi. Onyń ishin­de 28 myń áleýmettik turǵyn úı túrin­de jáne 10,4 myń jeńildetilgen zaım berildi. Bıyl qarjylandyrýdyń barlyq kózderi esebinen 17 mln sharshy metr turǵyn úı salý josparlanýda – bul 163 myń baspana», dedi B.Atamqulov.

Mınıstrdiń aıtýynsha, memlekettik ınvestısııalar esebinen kezekte turǵan 31,3 myń adamdy qoldaý josparlanýda. 22,5 myń áleýmettik baspana saly­nyp, satyp alynady jáne kezekte tur­ǵan­darǵa 8,8 myń jeńildetilgen qaryz­ beriledi. «Kezek máselesin sheshý úshin Mem­leket basshysy buǵan deıin jergilikti atqa­rýshy organdardaǵy turǵyn úı keze­gin bere otyryp, «Qazaqstannyń turǵyn úı qurylys jınaq banki» negizin­de «Otbasy bank» tolyqqandy damý jáne qoldaý ınstıtýtyn qurýdy tapsyr­ǵan bolatyn. «Otbasy bank» jumysy­nyń negizgi qaǵıdaty, ásirese halyq­tyń áleý­mettik osal toptary úshin tur­ǵyn úıdiń qoljetimdiligin arttyrýǵa baǵyttalatyn bolady», dedi B.Atam­qulov.

«Otbasy bank» bazasynda «Turǵyn úımen qamtamasyz etý jónindegi orta­lyq» qurylady, ol turǵyn úıge muqtaj­dardy esepke alýdy, sondaı-aq turǵyn úıdiń qoljetimdilik satysyna sáıkes turǵyn úıdi kezekke qoıý kúni boıynsha bólýdi ortalyqtandyryp júzege asy­ratyn bolady. «Turǵyn úımen qamta­masyz etý ortalyǵynyń» bazasy jeke tulǵalardyń memlekettik derek­qor­larymen ıntegrasııalanady. Sonymen qatar mınıstr atap ótkendeı, bazaǵa qaıta engizýge jol berilmeıdi, azamattar memlekettik baǵdarlamalarǵa bir ret qana qatysa alady.

«Báıterek» UBH» AQ basqarma tór­aǵasy Aıdar Áriphanov óńirlerde qar­jy­landyrý kóleminiń ulǵaıýyna nazar aýdardy. A.Áriphanovtyń aıtýynsha, kredıttik turǵyn úı qurylysy boıynsha ákimdikter aınalymynda qazir 387 mlrd teńge bar. Qurylys kólemin ulǵaıtý úshin Biryńǵaı operator naryq jaǵdaıynda qosymsha 61 mlrd teńge tarta alady. «Tartylatyn qorlandyrý qarajatty aǵymdaǵy kólemdermen mıkshırleýge baǵyttalady, bul ákimdikterdiń oblıgasııalaryn jyldyq 4,25% biryńǵaı mólsherleme boıynsha satyp alýǵa múmkindik beredi. Bul qarajat aınalymyn 448,5 mlrd teńgege deıin ulǵaıtýǵa, 2,5 mln sharshy metr turǵyn úı salýǵa múmkindik beredi», dedi A.Áriphanov. 

«Nurly jer» memlekettik baǵdar­lamasyn iske asyrý týraly «Otbasy bank» AQ basqarma tóraǵasy Lázzat Ibragımova óz kezeginde «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý sharalary týraly habardar etti. Turǵyn úı qurylys jınaq júıesi sheńberinde 2019 jyldan bastap 2020 jylǵa deıingi kezeńde jasalǵan sharttardyń sany 407 myńnan 486 myńǵa deıin, ıaǵnı 19%-ǵa ósti. Osy kezeńde júıege qatysýshylar sany 1 553 myńnan 1 862 myńǵa deıin, nemese 20%-ǵa ósti. Memlekettik baǵ­darlama iske asyryla bastaǵannan beri «Otbasy bankine» turǵyn úı zaemderin berýge 310 mlrd teńge bólindi. Onyń ishinde 2020 jyldyń tamyz aıynda «Shańyraq» baǵdarlamasyna 90 mlrd teńge bólindi. Aǵymdaǵy jyly 202 mlrd teńge, onyń ishinde naýryz aıynda «Shańyraq» baǵdarlamasyna 120 mlrd teńge alý josparlanyp otyr.

Premer-Mınıstrdiń orynbasary Roman Sklıar turǵyn úı saıasaty máseleleri Úkimettiń turaqty baqylaýynda ekenin jáne baıandamashylardyń usy­nys­tarynyń turǵyn úıdiń, ásirese halyq­tyń áleýmettik osal toptary úshin qoljetimdiligin arttyrýǵa baǵyt­tal­ǵanyn atap ótti. «Qabyldanyp jatqan sharalar arqyly el ekonomıkasynyń ósýine oń áser etetin qurylys ındýs­trııa­synyń jandanýyn boljaımyz. Qajetti quqyqtyq ózgerister, sondaı-aq Úkimettiń uzaq merzimdi josparla­ryn ulttyq jobaǵa aınaldyrý qaras­ty­rylǵan», dedi R.Sklıar.

Máseleni Úkimet basshysy Asqar Mamın qorytyndylady. «Turǵyn úı saıa­satyn tıimdi iske asyrý Elbasy Nur­sultan Ábishuly Nazarbaevtyń 2030 jylǵa qaraı baspanamen qamtamasyz etýdi 1 adamǵa 30 sharshy metrge deıin jet­kizý týraly tapsyrmasyn oryndaýǵa múmkindik beredi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev Nur Otan partııasynyń saılaýaldy baǵ­darlamasyn tanystyrǵan kezde aldaǵy bes jylda 100 mln sharshy metrden astam úı salýdy tapsyrdy. Osylaısha, biz 1 mln-ǵa jýyq otbasyn úımen qam­tamasyz ete alamyz», dedi A.Mamın.

Premer-Mınıstr alǵa qoıylǵan aý­qymdy mindetterdi iske asyrý úshin turǵyn úı saıasaty reformala­ný ústinde ekenin atap ótti. Jańa sharalar kesheni turǵyn úıdiń qolje­tim­diligin odan ári arttyrýdy, jalǵa beri­letin turǵyn úı qurylysyna jeke qu­rylys salýshylardyń ınvestısııa­lar aǵynyn yntalandyrýdy kózdeıdi. Naryq jaǵdaıynda turǵyn úıdi qar­jylandyrý kólemin arttyrý boıynsha tásilder ázirlendi. Bul jumystyń negiz­gi quraly «Nurly jer» memlekettik baǵ­dar­lamasy aıasynda jeńildikpen berile­tin turǵyn úılerdi sata otyryp, muqtaj aza­mattardyń kezegin ortalyqtan qalyp­tastyryp, júrgizetin «Otbasy bank» qu­rylǵan. Bıyl barlyǵy 17 mln sharshy metr turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý kózdelgen, bul ótken jylmen salys­tyr­ǵanda shamamen 2 mln sharshy metr­ge artyq.

Importtalatyn qurylys materıal­darynyń otandyq óndirisin damytý aıasynda jaqyn arada gaz-beton bloktaryn, qasbettik fıbrosementti plıtalar, jylý oqshaýlaǵysh materıaldar, sendvıch-panelder, temir-beton konstrýksııalaryn, keramıkalyq plıtalar óndirý boıynsha jalpy quny 63 mlrd teńgeden asatyn jeke ınvestorlardyń jobalaryn iske asyrý josparlanyp otyr.

Premer-Mınıstr osy jyldyń 25 naý­ryzyna deıin turǵyn úı saıasatyn­daǵy jańa tásilderdi iske asyrý jáne bıyl «Nurly jer» memlekettik baǵ­dar­lamasyna tıisti ózgerister engizý úshin zańnamaǵa túzetýler engizý týraly zań jobasyn Úkimetke engizýdi tap­syr­dy. «О́ńirlerde qurylys maýsymyn ýaqtyly bastaý mańyzdy. Jer ýchaske­lerin der kezinde bólip, olarǵa qajetti ın­fraqurylym júrgizý kerek», dedi A.Mamın.

Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligine «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ jáne «Atameken» UKP-men bir­lesip, osy jyldyń 15 naýryzyna deıin qurylys ındýstrııasyn damytý jó­nindegi is-sharalardyń egjeı-tegjeı­li josparyn ázirlep, Úkimetke engizý tapsyryldy.

Sý tasqynyna daıyndyq

Úkimet otyrysynda sý tasqyny ke­zeńine daıyndyq máselesi qaraldy. Bul týraly Tótenshe jaǵdaılar mı­nıstri Iýrıı Ilın, Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Maǵ­zum Myrzaǵalıev, Indýstrııa jáne ın­fraqurylymdyq damý mınıstri Beıbit Atamqulov, Aqmola oblysynyń ákimi Ermek Marjyqpaev, Pavlodar oblysynyń ákimi Ábilqaıyr Sqaqov, Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Qumar Aqsaqalov, Premer-Mınıstrdiń orynbasary Roman Sklıar baıandama jasady.

Máseleni qorytyndylaǵan Úkimet basshysy Asqar Mamın «Qazgıdromet» RMK-niń ózen basseınderindegi qar qorynyń kólemi boıynsha aldyn ala jasaǵan boljamdary kezeńniń qolaıly jaǵdaıda ótetindigin bildiretinin aıtty. Biraq qardyń qarqyndy erýi jáne qatty jaýyn-shashyn bolǵan jaǵdaıda birqatar óńirde sý tasqyny jaǵdaıy kúrdelenýi múmkin.

Qazirgi tańda iri sý qoımalarynyń orta­sha tolymdylyǵy 70-75%-dy quraı­dy. 6 myń sý sharýashylyǵy qurylys­tarynyń 500-ge jýyǵyn jóndeý qajet. Eldi mekenderdi sý tasqynynan qorǵaý úshin 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan sý tasqynyna qarsy is-sharalardyń jol kartasy bekitildi, ony iske asyrýǵa 160 mlrd teńgeden astam qarajat bólý jos­parlanýda.

Aldaǵy sý tasqyny kezeńine daıyn­dyq aıasynda óńirlik deńgeıde tótenshe jaǵdaılar jónindegi komıssııanyń otyrystary ótkizildi, janar-jaǵar­maı, ınertti materıaldar men qap qor­lary qalyptastyryldy, shuǵyl shyǵyndarǵa arnalǵan tótenshe rezervter qarastyryldy, sany 38 myńnan as­tam adam, shamamen 13 myń birlik teh­nıka, 500-den astam júzý jáne 2500-den astam sý aıdaıtyn quraldan turatyn azamattyq qorǵaý quralymdary aıqyndaldy. Eldi mekenderden 13 mln tekshe metrden astam qar shyǵaryldy.

Naýryz aıynyń basynda «Kók­tem-2021» respýblıkalyq komandalyq-shtabtyq oqý-jattyǵýyn ótkizý josparlanýda, onyń barysynda Azamattyq qorǵaýdyń memlekettik júıesiniń daıyn­dyǵy tekseriledi. TJM avarııa­lyq-qutqarý bólimsheleriniń kúshteri men quraldarynyń tobyn qurdy, atap aıtsaq, 10 myńnan astam qyzmetker, 1800-den astam tehnıka, 27 tikushaq, 330 júzý quraly jáne 1,3 myń motopom­pa daıyn. Azamattyq qorǵanys áskerı bólimderinde 3 myń adamǵa arnalǵan shatyrly lagerler daıyndaldy, Qaz­avıaqutqarý áýe kemeleri turaqty daıyndyqta tur.

Sý tasqynynyń aldyn alý úshin júıeli sharalar qabyldaý qajettigin atap kórsetken A.Mamın bir aı ishinde gıd­rotehnıkalyq qurylystardy jóndeý merzimderin jáne sýqoımalaryn tol­ty­rýdyń qaýipsiz kólemin anyqtaýdy tapsyrdy. Aqtóbe, Qaraǵandy, Pavlodar já­ne Soltústik Qazaqstan oblystarynyń ákim­dikterine zańnamaǵa sáıkes qaraý­syz jatqan gıdrotehnıkalyq qury­lystar boıynsha menshik quqyǵyn berý máselesin aıaqtaýdy mindettedi. In­dýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligine jáne óńirlerdiń ákimdikterine avtomobıl joldarynda sý basýǵa jol bermeý, kópirler men sý ótkizý qurylystaryn ýaqtyly daıyndaý tapsyryldy. «О́ńirlerdiń ákimderi qar shyǵarý, aryqtardy, nóser kárizderin tazartý, ýaqytsha jer úıindileri men bógetterdi turǵyzý jumystarynyń, onyń ishinde aýyldyq eldi mekender men turǵyn úı alaptarynda ýaqtyly júrgizilýin qamtamasyz etýi qajet», dedi A.Mamın.

Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligine óńirlerdiń ákimderimen birlesip, tıisti jedel shtabtar qurý, aldaǵy sý tasqyny kezeńine kúshter men quraldardyń daıyn bolýyn jáne sý tasqyny qaýpi bolýy múmkin kezde halyqty ýaqtyly ha­bar­dar etý tapsyryldy. Úkimet bas­shysy sý basý qaýpi men týyndaýy kezin­degi is-qımyl erejelerine sáıkes halyqty aqpa­rattandyrý jónindegi jumysty jandandyrý qajettigin atap ótti.