Naýryz tartýy

Atap aıtsaq, bul qatarda teatr­landyrylǵan qoıylym, festıval, kórme, leksııa, ǵylymı kon­ferensııa, sheberlik sabaǵy, arna­ıy onlaın platforma, chellendj, ak­sııa, flesh-mob syndy kóptegen máde­nı jobalar bar. Atalǵan is-shara­lar ulttyq má­denıetti il­ge­riletýge, salt-dás­túrlerdi jan­dan­dyrý­ǵa, salamatty ómir saltyn nasıhat­taý­ǵa, buqaralyq sportty, sonyń ishin­de ulttyq sport túr­lerin damytý­ǵa baǵyttalǵan.

Bıyl, ásirese, kóktemniń al­ǵashqy aıy, bereke maýsymy – naý­ryz aıyna erekshe mártebe be­rildi. Iаǵnı respýblıkalyq jal­py jos­par boıynsha naýryz «Qazaqtyń ulttyq mádenıeti men dástúri» aıy retinde belgilendi. Bul aıda eldik mereıtoıynyń mazmunyn baıytýǵa arnalǵan bir­qatar máde­nı is-sharalar ótedi dep josparlanýda. Olaı bolýy zańdy da. О́ıt­keni ­naýryz − merekege eń baı maý­symnyń biri. Máselen, aıdyń alǵashqy kúni Alǵys aıtý kúni bol­sa, 8 naýryz – Halyqaralyq áıelder kúni, 22 naý­ryz – shyǵys halyqtarynyń Jańa jy­ly. De­mek, bul aıdaǵy túrli is-sharalar legi naýryzdyń alǵashqy kúni­nen bastap, sońyna deıin jalǵasady.

Sonymen aıtýly sharalar­dyń birqataryna toqtalyp ótsek,  naý­ryzdyń eń erek merekesi − 1 naý­­ryz Alǵys aıtý kúnine oraı eli­mizde 250-ge jýyq arnaıy jo­­ba ótti. Onyń 60-tan astamy res­pýblıkalyq uıymdar enshi­sin­de. Máselen, «Astana Balet» mem­lekettik opera jáne balet ­teatry ­dárigerlerdi «Shymyldyq qupııasy» jobasymen qýantsa, «Qazaqkonsert» ujymy mu­ǵa­lim­der men dárigerlerge «Me­ıi­rimdi bolaıyqshy, baýyr­­lar» kon­sertin usyndy. Al Alma­ty­daǵy Ǵ.Músirepov atynda­ǵy Qa­zaq Memlekettik akademııa­lyq ba­la­lar men jasóspirimder ­teatry ustazdarǵa arnap «Muǵa­lim» qoıylymyn, elordalyq Mý­zy­kalyq jas kórermender ­teatry «Shámshi» mıýzıklin, Q.Qýa­nysh­baev atyndaǵy memleket­tik akademııalyq qazaq mýzyka­lyq drama teatry dárigerler, mu­ǵalimder men ekologtarǵa arnalǵan «Tyńda» atty mýzykalyq ke­shin tartý etti. Sonymen qa­tar M.Lermontov atyndaǵy Memle­kettik akademııalyq orys drama teatry «Adal áıel» («Vernaıa jena») spektaklin, Ulttyq kitaphana №1 balalar úıin qoldaý maqsatynda «Aıaly ala­qan» qaıyrymdylyq aksııasyn, «Bozoq» memlekettik tarıhı-má­denı mýzeı-qoryǵy Qazaqstan halqy Assambleıasy ókilderiniń qatysýymen «Otanym bolǵan qazaq jerine alǵys aıtamyn!» dóń­gelek ústelin ótkizdi.

Mádenıet jáne sport mınıs­trliginiń 8 naýryz Halyqaralyq áıelder kúnine josparlaǵan jobalary da kóńil qýantady. Atap aıtsaq, «Beıneleý óneri týyn­dylaryndaǵy áıel beınesi» kór­­mesi, Sh.Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» qoryndaǵy ult­tyq fılmder kórsetilimi, «Áde­bıettegi áıel jazýshylar» dóń­gelek ústeli, «Astana Opera» mem­lekettik opera jáne balet teatrynda ótetin P.Chaıkovskııdiń «Aqqý kóli» baleti, «Astana Balet» teat­rynyń «Gala juldyz» gala-kon­serti, Q.Qýanyshbaev atyndaǵy Memlekettik aka­de­mııalyq qazaq mý­zykalyq drama teat­rynyń «Zere» qoıylymy, Qu­dys Qojamıarov atyndaǵy mem­lekettik uı­ǵyr mýzykalyq kome­dııa teatrynyń «Tabassým» mereke­lik baǵdarlamasy, Almaty qala­sy ákiminiń estradalyq-sımfonııa­lyq orkestriniń konserti syndy bir­qatar merekelik is-shara legi áıelderge arnalǵan meıramdy odan ári kóriktendire túseri sózsiz.

Sondaı-aq 14 naýryz Kórisý kúni qarsańynda elordadaǵy Q.Qýa­nyshbaev atyndaǵy Memle­kettik akademııalyq qazaq mýzyka drama teatry ujym arda­gerlerimen kezdesý, «Bozoq» memlekettik tarıhı-mádenı mýzeı-qoryǵy «Amal-kórisý merekesi Qazaqstannyń ejelgi geografııasy men qazirgi mádenıeti aıasynda» atty dáris uıymdastyrsa, M.Áýezov atyndaǵy Qazaq ulttyq drama teatry «Júz jyldyq mahabbat», «Oń qol» dramalarynyń kórsetilimin, Ǵazıza Jubanova atyndaǵy Aqtóbe oblystyq fılarmonııasy «Kóriseıik, aǵaıyn!» konsertin, Asqar Toqpanov atyn­daǵy Jambyl oblystyq qazaq drama teatry «Kórisý dástúri» spektaklin kórermen nazaryna usynady.

Al kúlli túrki halqy úshin ja­­­ńa­­rýdyń sımvolyna aınalǵan Naý­­ryz merekesiniń orny ultymyz úshin tipten erek. Ulystyń uly kúni qar­sańynda, ıaǵnı 21 men 23 naýryz aralyǵynda elimizde 500-deı is-shara uıymdastyrý josparlanýda. Olardyń qatarynda ulttyq taǵam túrleriniń jármeńkesi, ólketaný ekskýrsııalary, konsert, kvest, etnokórme, teatrlandyrylǵan qo­ıylymdar bar.

«Halqymyz úshin Táýelsizdik uǵymynyń máni nede?», «Qazaq­stan ǵasyrlar boıy armandaǵan azattyqqa qalaı qol jetkizdi?». Mine, osy tektes san saýaldy ar­qaý etken dóńgelek ústel, dáris pen synyp saǵattary, ulttyq mýzyka aspaptarynyń festıvali uıymdastyrylady. Sonymen qatar respýblıkalyq kitaphana zaǵıp jáne nashar kóretin aza­mattarǵa arnalǵan zaǵıp jáne nashar kóretin aqyndardyń «Tuǵyry bıik Táýelsizdik» atty aýdıo for­mattaǵy jyr jınaǵynyń tu­saýkeserin ótkizedi. Budan bó­lek, respýblıkalyq nemis drama teatry «Qaragóz» spektaklin, «Uly­taý» ulttyq tarıhı-mádenı jáne tabıǵı qoryq-murajaıy «Máń­gilik eldiń mártebeli Naý­ryzy» atty kórme men ekskýrsııa­syn, Súıinbaı atyndaǵy Almaty oblysynyń fılarmonııasy «Hosh keldiń, áz-Naýryz» án keshin, Al­maty qalasynyń «Sazgen sazy» folklorly-etnografııa­lyq an­sambli «Ulystyń uly kú­ni» konsertin usynady. Bul jıyn­dardyń ulttyq salt-dás­túrlerdi jańǵyrtýǵa, ekologııa má­denıetin qalyptastyrýǵa, halyq arasyndaǵy dostyq baılanysty nyǵaıtýǵa oń yqpal eteri sózsiz. Atalǵan is-sharanyń barlyǵy «Áz Naýryz – ulttyq sananyń, ulttyq birliktiń jarqyn kórinisi» degen uranmen ótedi.

Jalpy, Táýelsizdiktiń 30 jyl­dyǵyn atap ótýge baǵyttalǵan is-sharalar jospary qoǵamnyń turaqty damýyna jaǵdaı jasaıtyn joǵary bilimdi, ıntellektýaldy jáne rýhanı jan dúnıesi baı ult qalyptastyrýǵa serpin beredi dep kútilýde.