«Tobyl» – tuńǵysh jeńimpaz

Qazaqstannyń kásipqoı fýtbol lıgasy Sýperkýbok oıy­nyn ótkizý úshin Túrkistan óńirin bekerge tańdap alǵan joq. О́ıtkeni aldaǵy ýaqytta bul aımaq Nur-Sultan, Almaty qalalarynan keıin ulttyq qurama men ha­lyq­aralyq iri týrnırlerdi qabyl­daıtyn úshinshi qalaǵa aına­latyny sózsiz. Sol úshin de lıga basshylyǵy mańyzdy doda­lar aldynda Túrkistanda osyn­daı týrnır uıymdastyryp, sta­dıonnyń, óńirdiń daıyndyǵyn bir tekserip almaqshy bolsa kerek. Onyń ústine elimizdiń ózge aı­maq­taryna qaraǵanda, dál qazir Túrkistannyń aýa raıy fýtbol oınaýǵa eń qolaıly aımaq bolyp tur. Sonymen qatar ÝEFA talap­taryna saı soǵylǵan jańa stadıonnyń ashylý saltanaty dál osy sharaǵa oraılastyryldy.

Bıyldan bastap el chempıonatyna qatysatyn komandalardyń sanymen qosa, geografııalyq aı­maǵy da keńeıip jatqany bar­shaǵa belgili. Byltyr birinshi lı­gada úshinshi oryn alyp, bıyl premer-lıgada óner kórsetýge múmkindik berilgen jergilikti «Arys» klýby ataýyn ózgertip, el chempıonatynda «Turan» degen ataýmen Túrkistan oblysynyń namysyn qorǵaıdy.

Sonymen, Sýperkýbok oıyn­daryna toqtalsaq. Byltyr pan­demııaǵa baılanysty fýtboldan Qazaqstan birinshiligi eki ret keıinge shegerilip, keıinnen bir aımaqta uıymdastyrylǵan edi. Al Qazaqstan kýbogy jolyndaǵy jarys karantınge baılanys­ty ótkizilgen joq. Ádette Sý­per­kýbok básekesin el chempıony men Qazaqstan kýbogynyń je­ńimpazy sarapqa salýy kerek bolatyn. Biraq Qazaqstan kýbogy jarysy bolmaǵandyqtan, uıymdastyrýshylar Sýper­ký­boktyń formatyn ózgertip, týrnırge ishki birinshilikte alǵashqy tórt oryn alǵan komandalardy qatystyrdy.

 Buǵan deıin jazǵanymyzdaı, týrnırdiń fınalyna byltyrǵy el chempıonatynyń qola júl­degeri, Sýperkýboktyń bes dúr­kin jeńimpazy «Astana» men 2020 jylǵy birinshiliktiń kúmis medal ıegeri «Tobyl» komanda­lary shyqty. Alǵashqy jartylaı fınalda elordalyq ujym Qaraǵandynyń «Shahterinen» 2:0 esebimen basym tússe, ekinshi jartylaı fınalda Qostanaıdyń komandasy byltyrǵy Qazaqstan chempıony almatylyq «Qaıratty» oıyn sońyndaǵy penaltı serııasynda jeńip ketti.

«Tobyl» men «Astana» ara­syndaǵy fınaldyq match ta óte tartysty ótti. Jartylaı fınal­daǵy «Qaıratqa» qarsy ótken oıyndaǵydaı qostanaılyqtar bul joly da kezdesýdiń esebin birinshi bolyp ashty. 14-mınýtta Serikjan Mujyqovtyń buryshtamadan asyrǵan pasyna birinshi bolyp jetken qorǵaýshy Sergeı Malyı baspen gol soǵyp, komandasyn alǵa shyǵardy. Goldan keıin «Tobyl» oıynshylary kóbine qarymta shabýylǵa ıek artyp, qorǵanysqa basa mən berip, asa saqtyqpen oınady. Al «Astana» kerisinshe, birinshi taım sońyna deıin esepti teńestirý úshin qorǵanysty umytyp, búkil ujym bolyp alǵa umtyldy. Biraq onysynan túk shyqpady. «Tobyldyń» qorǵaýshylary men qaqpashysy Aleksandr Mokın Marın To­masov pen Tıgran Barsegıannyń soqqylaryna laıyqty qarsylyq kórsetti. Sóıtip birinshi taımda esep ózgerissiz qaldy.

Kezdesýdiń ekinshi bóliginde de astanalyqtardyń basymdyǵy baıqalyp turdy. 45 mınýt boıy «Tobyldyń» aıyp alańyna qaýip tóndirip, dúrkin-dúrkin sha­býyldaǵanymen, «Astana» oıynshylary Aleksandr Mokın qorǵaǵan qaqpadan sańylaý taba almady. Match sońyndaǵy kezekti qarymta shabýyldyń birinde «To­byl» qorǵaýshysy Sultan Ábil­ǵazy Roman Murtazaevqa qarsy oıyn tártibin buzyp, tóreshi qostanaılyqtardyń qaqpasyna aıyp dobyn belgiledi. Gol soǵyp, esepti teńestirý úshin berilgen sońǵy múmkindik ekenin túsingen Marın Tomasov 90-mınýtta aıyp dobyn sátti oryndap, tarazy basyn teńestirip ketti. Sóıtip kezdesý oıyn sońyndaǵy penaltı serııasyna ulasty.

Penaltı serııasynda Alek­sandr Mokın Roman Murta­zaevtyń soqqysyn tosyp, koman­dasyna jeńis syılady. «Lote­reıada» 5:4 esebimen jeńiske jetken «Tobyldyń» asyǵy alshysynan tústi. Osylaısha, Grıgorıı Babaıan shákirtteri jańa formatta uıymdastyrylǵan bıylǵy Qazaqstan Sýperkýbogynyń tuńǵysh jeńimpazy degen ataqqa ıe boldy. Buǵan deıin ótkizilgen Sýperkýboktyń úsh ret fınalyna shyqqan «Tobyl» úsheýinde de bas júlde úshin ótken oıynda jeńilip, kýboktan qur qalǵan-dy. Mine, bıyl jyldy sátti bastap, alǵashqy Sýperkýbogyna qol jetkizdi. Sonymen qatar bul – bas bapker Grıgorıı Babaıannyń da «Tobylǵa» kelgeli beri eń alǵashqy kýbogy.

Penaltı serııasynda joly bolmaǵan «Astana» týrnırdiń kúmis júldesin qanaǵat tutty. Al úshinshi oryn úshin ótken oıynda Almatynyń «Qaıraty» Qaraǵandynyń «Shahterimen» kezdesip, 2:1 esebimen jeńiske jetti. Bas júldeni oljalaǵan «Tobyl» klýby Qazaqstan Sýper­kýbogy men 25 mln teńge ıelense, fınalǵa shyqqan «Astana» 15 mıllıon teńge aldy. Qola júl­deger atanǵan «Qaıratqa» 5 mıllıon teńge tapsyryldy.

Osylaısha Sýperkýbok oıy­nymen Qazaqstannyń fýtbol maýsymy ashyldy. Fýtboldan Qazaqstan chempıonaty 13 naý­ryz kúni bastalady. Senbi kúni «Qaırat» – «Jetisý», «Turan» – «Astana» jáne «Atyraý» – «Shah­ter» komandalary baq synasa, jeksenbi kúni «Qaısar» – «Taraz», «Kaspıı» – «Aqtóbe», «Tobyl» – «Aqjaıyq», «Ordabasy» – «Qy­zyljar» klýbtary jasyl alańda jolyǵady.