Al Qaraǵandy oblysynda 1 naýryzdan bastap óńirdiń 70 pedagogi kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty qylmystyń aldyn alý maqsatynda «Angel» balalar qaýipsizdigi ortalyǵynyń avtorlyq baǵdarlamasy boıynsha dáris ala bastaıdy. Iаǵnı bul salada quqyq qorǵaý organdary men bilim basqarmasy jumysty kúsheıtken. Mundaǵy maqsat bireý – sertıfıkat alǵan mektep trenerleri balalar qaýipsizdigi boıynsha oqýshylarǵa turmysta jáne áleýmettik jelilerde ózin qalaı ustaý kerektigin úıretetin bolady.
Taıaýda oblystyq ákimdikte ótken onlaın-keńeste balalardyń jynystyq qolsuǵylmaýshylyǵyna qarsy qylmystyń aldyn alý boıynsha qabyldanyp jatqan sharalar talqylandy. Sol jıynda sóz alǵan oblystyq polısııa departamentiniń JPQB bastyǵy Valerıı Kovalenko balalar tárbıelenetin barlyq otbasylarǵa únemi baryp turý, tıisti áńgimeler júrgizý, ata-analarǵa, atap aıtqanda, analarǵa jadynamalar taratýdyń qajettigine basa mán berdi.
– Bul sharalar zorlyq-zombylyq sıpatyndaǵy qylmystardy anyqtaýǵa jáne olardyń aldyn alýǵa kómektesýi tıis. Eń aldymen polısııa esebinde turǵan adamdarmen birge turatyn otbasylardyń qamtylǵany kerek, – dedi polısııa ókili.
Osy oraıda aıta ketetin bir jaıt, Qaraǵandy oblysynda 1 aqpannan bastap barlyq quqyq buzýshylyqqa, onyń ishinde otbasyndaǵy turmystyq zorlyq-zombylyq derekterine shuǵyl den qoıý maqsatynda jedel basqarý ortalyǵyna (JBO) baılanystyrylǵan «SOS – bir qońyraý» mobıldi qosymshasy jumys isteı bastaǵan. Ony pleımarketten «102» degen ataýmen júkteýge bolady. Muny ár otbasy, ásirese kámeletke tolmaǵan balalar tárbıelenetin otbasylar júktep alǵany jón. Osy qosymsha jumys isteı bastaǵannan beri Qaraǵandy qalalyq polısııa bólimine qarasty JBO-ǵa 19 ótinish túsken eken. Onyń ishinde otbasy-turmystyq qatynastarǵa qatysty bir qońyraý bolǵan.
Budan bólek, kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty qylmystarǵa qarsy is-qımyl jasaý úshin blogerlerden turatyn top quryldy. Ázirge kıbereriktiler qaýymdastyǵy tek Qaraǵandyda ǵana jasaqtalǵan. Biraq jaqyn arada mundaı toptar Temirtaý, Shahtınsk, Saran jáne Abaı qalalarynda da paıda bolady degen jospar bar.
Kıbervolonterler zańsyz baǵyttaǵy saıttar men kontentterdi anyqtaý úshin ınternet-keńistikke monıtorıng jasap otyrady. Aıta ketý kerek, qazirdiń ózinde olardyń jumysy oń nátıje bere bastapty. Mysaly, VKontakte áleýmettik jelisin baqylaý kezinde jas shekteýleri joq toptar anyqtalǵan. Iаǵnı kez kelgen paıdalanýshy, onyń ishinde jas bala da osy toptardaǵy aqparatty emin-erkin ala alady eken. Olar munda ıntımdik fotosýretterdi salyp, jasyna baılanysty shekteýler joq saıttarda túbi kúmándi tanysýlar usynatyn kórinedi.
Joǵaryda aıtylǵan onlaın-keńeste oblystyq bilim basqarmasy men polısııa departamentiniń saýaldamalardy daıyndaýmen jáne aqparattyq kontentti óńdeýmen aınalysatyn psıhologteriniń ózara is-qımyly jolǵa qoıylǵany atap ótildi. Mysaly, búginde Qaraǵandy oblysynyń 7 mektebiniń bazasynda «Psıhologııalyq-pedagogıkalyq monıtorıngtiń avtomattandyrylǵan júıesi» baǵdarlamasy maquldaýdan sátti ótti. Munyń ózi pedagog-psıhologterge oqýshylarmen júrgiziletin jeke jumysqa kóbirek ýaqyt bólýge múmkindik beredi.
Oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Gúlsim Qojahmetova mektepterdiń áleýmettik tólqujattaryna ógeı ákeleri nemese ógeı shesheleri bar otbasylarda tárbıelenetin balalardyń esebi engizilgenin málim etti.
– Mektepter men kolledjderde psıhologııalyq kómekti kúsheıtý maqsatynda mektep qaýipsizdigi komandalary quryldy. Olar áleýmettik, medısınalyq, psıhologııalyq-pedagogıkalyq nemese quqyqtyq qoldaýdy qajet etetin balalardy anyqtaıdy, – dedi oblystyń bas muǵalimi.
Onlaın-keńeste sóz alǵan oblys ákimi Jeńis Qasymbek árbir ata-ana bul baǵyttaǵy ár is pen ár bala úshin alańdaýy kerektigine basa mán berdi.
– Biz kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty qaýipsizdikti qamtamasyz etý jáne zorlyq-zombylyqty boldyrmaý jóninde 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasyn bekittik. Bul alańqaıda barlyq máseleni ashyq talqylaý kerek. Komıssııanyń jumysyna qoǵamdyq uıymdardyń ókilderin tartqan jón. Jalpy atalǵan máselege qatysty árbir fakti egjeı-tegjeıli tekserilýi kerek, – dep atap ótti óńir basshysy.
Qoǵamdyq uıymdar demekshi, búginde óńirde balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý máseleleri boıynsha «Ne molchı» qoǵamdyq qorynyń basshysy Dına Tańsárimen yntymaqtastyq ornatylypty.
Álbette, aqparatty tehnologııa boı bermeı ketken búgingi zamannyń sumpaıy derti – balalardyń jynystyq qolsuǵylmaýshylyǵyna qarsy qylmysqa qoǵam bolyp jumylmaıynsha, istiń ońǵa basa qoımasy belgili. Sondyqtan da bul sharýaǵa jurtshylyq jappaı atsalysýy kerek dep sanaıdy mamandar.
Qaraǵandy oblysy
