PwC Kazakhstan kompanııasy Sıfrly Qazaqstan qaýymdastyǵymen birlesip eki jyl boıy arnaıy zertteý júrgizdi. Zertteýge elektrondy kommersııa naryǵyn damytyp otyrǵan áleýetti oıynshylar qatysty.
– Bir jyl buryn ǵana elektrondy kommersııa kóp adamdar úshin ekinshi kezektegi satylym arnasy sanalatyn. Qatań shekteý men lokdaýnǵa toly 12 aıdan soń bólshek saýdadaǵy oıynshylar basymdyqtaryn ózgertti. Tutynýshylardyń onlaınǵa ketýi ınternet-alańdardyń kúrt damýyna yqpal etti. Onlaın satylymnyń eń sharyqtaǵan sáti 2020 jyldyń III toqsanyna sáıkes keldi, – deıdi zertteý avtorlarynyń biri Natalıa Lım.
2020 jyly bólshek elektrondy saýda naryǵy kólemi 82 paıyzǵa ósken (2019 jylmen salystyrǵanda). Iаǵnı 327 mlrd teńgeden 596 mlrd teńgege. Ásirese úshinshi toqsanda belsendilik artyp, ekinshi toqsanmen salystyrǵanda 65 paıyzǵa kóp saýda-sattyq jasaldy.
«Eldegi epıdemııanyń alǵashqy tolqynynyń sharyqtaýy ekinshi toqsannyń aıaǵy, úshinshi toqsannyń basyna kelgenin eskersek, kóptegen oıynshy óz bıznesin jańa baǵytqa lezde beıimdeı aldy. Qyzmet spektrin keńeıtip, servıs sapasyn arttyrdy. Taýarǵa tapsyrys berý yńǵaıly ǵana emes, jyldam bola bastady. Adamdardyń elektrondy saýdaǵa kóbirek senim arta bastaǵany baıqalady», delingen zertteýde.
Alaıda tórtinshi toqsanda satylym kólemi 15 paıyzǵa ǵana ósti. 2019 jyldyń dál sol ýaqytynda ósim 86 paıyzdy kórsetip edi. Byltyr jyl sońynda onlaın saýdanyń baıaýlaýy sirá, karantın talaptarynyń jeńildep, kóptegen saýda mekemesiniń oflaın qyzmet kórsete bastaýyna baılanysty bolsa kerek. Degenmen, onlaın saýda birjola quldyrady deýge kelmeıdi. Ol óz qarqynyn saqtap, tabys kólemi 213 mlrd teńgeni qurady. Tórtinshi toqsanda jasalǵan tranzaksııalar kólemi 8,5 mln, ıaǵnı 2019 jyldyń tórtinshi toqsanymen salystyrǵanda 48 paıyzǵa kóp bolǵan. Sonyń áserinen ortasha chek kólemi 15 myńnan 23 myń teńgege deıin kóbeıgen.
«Lerýa Merlen Qazaqstan» kompanııasynyń habarlaýynsha, mobıldi qurylǵydan keletin trafık artty. Eger 2020 jyldyń basynda trafıktiń 57 paıyzy mobıldi qurylǵydan kelse, jyl sońynda bul kórsetkish 73 paıyzǵa jetken.
«Biz telefonnan kirgen jaǵdaıdaǵy saıt beıimdiligin qaıta qarap, kóp ózgeris jasadyq. Sonyń áserinen rásimdelgen tapsyrystar 27 paıyzǵa kóbeıdi», deıdi kompanııa.
Zertteýge atsalysqan kompanııalardyń aıtýynsha, 2021 jyly naryqty jyldam ári arzan oryndalatyn jetkizip berý qyzmetteri jaýlaı bastaıdy. Shaǵyn bıznester marketpleıs arqyly satylymdy belsendi júrgize bastaıdy. Sóıtip óz bıznesin tek marketpleıs arqyly jáne onlaın iske asyratyn kásipkerler sany kúrt kóbeıedi. Tıisinshe, assortıment aıasyn da keńeıte túsedi.
«Saıtta taýar qanshalyqty kóp bolǵan saıyn, onyń klıenti de sonshalyqty kóp bolady. Qazir kóptegen jańa oıynshynyń naryqqa enip, óz taýarlaryn onlaın usyna bastaǵanyn kórip otyrmyz. Eldiń kez kelgen óńirine jyldam ári tegin jetkizip berý qyzmetiniń jolǵa qoıylýy da bul salaǵa degen qyzyǵýshylyqty arttyrady. Saıtta tólem jasaý da qolaıly bola bastady», deıdi zertteýge qatysýshy Mechta.kz elektrondy dúkender jelisiniń ókilderi.
Qazaqstandaǵy elektrondy kommersııanyń basty kedergileri qandaı? Árıne jolyn tapqan adam onlaın túrde óz saýdasyn damytady jáne onyń jemisin kóre alady. Bul sózimizge dálel kóp. Degenmen, transshekaralyq taýarlar baǵasynyń ósýi E-commerce-niń damýyna qolbaılaý bolyp tur deıdi qatysýshylar. Mechta.kz ókilderiniń aıtýynsha, basty problema – halyqtyń tómen deńgeıdegi tyǵyzdyǵy. Sodan bolar, logıstıka qymbat ári kúrdeli. Infraqurylym nashar. Osyndaı qıyndyqtar taýardyń klıentke der ýaqytynda jetýine múmkindik bermeıdi. Kompanııalardyń baılamynsha, mobıldi ınternet sapasyn arttyrý da kún tártibiniń ózekti máselesi. Ásirese ınternettiń baıaý bolýy óńirlerdegi ahýaldy qıyndatyp tur. «Budan bólek ınfraqurylym logıstıkasyn keńeıtip, kýrerlik jáne logıstıkalyq kompanııalar sanyn arttyrsa da durys bolar edi», deıdi Kaspi.kz.
Qatysýshylardyń taǵy bir buıymtaıy – salyq zańnamasy men halyqaralyq tólem júıeleriniń jumysyn jetildirý. Dál osy eki máseleniń ońynan sheshilýiniń ózi eldegi elektrondy kommersııa damýynyń basty draıverine aınalmaq.
