«KEGOC» AQ-nyń málimetine súıensek, 10 qańtarda Nur-Sultan ýaqytymen saǵat 19:25-te aýa raıynyń kúrt ózgerýinen, dálirek aıtqanda qar men jańbyr túrindegi ekpindi jaýyn-shashyn men muzdyń qatýy saldarynan Atyraý jáne Mańǵystaý oblystarynda 220 kV-tyq «Inder-Atyraý» joǵary volttyq elektr jetkizý jelisi ajyratylǵan. Osy ýaqytta Qarabatan GTES-inde jalpy júktemesi 100 MVt bolatyn eki generator ajyratyldy. Bul Atyraý men Mańǵystaý oblystarynda jıiliktiń kúrt tómendeýine alyp keldi. Osynyń saldarynan jıiliktiń tómendeýiniń aldyn alatyn avtomatıka iske qosyldy.
Avtomatıkanyń iske qosylýynyń nátıjesinde eki oblysta elektr energııasynyń tolyqtaı sónip qalý qaýpin týǵyzatyn jıiliktiń tereń tómendeýine jol berilgen joq. Al saǵat 23:22-de Qarabatan GTES-iniń bir generatory iske qosylyp, stansa generasııasy 50 MVt-qa arttyryldy. Saǵat 22:59-da JES-3 MAEK-te qýaty 200 MVt blokty qosýǵa nusqaý berilipti.
Oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń basshysy Baýyrjan Tuhfatovtyń aıtýynsha, elektrmen jabdyqtaýdaǵy osyndaı irkilis 11, 15, 16 qańtarda da týyndady. Biraq energetıkter elektr energııasymen jabdyqtaýdy qalpyna keltirdi. Bul aqaýdyń sebebin zertteý úshin Energetıka mınıstrliginiń atomdyq jáne energetıkalyq qadaǵalaý komıteti komıssııa qurdy. Osy komıssııa jumysynyń qorytyndysymen naqty sharalar qabyldanady, – deıdi B.Tuhfatov.
«KEGOS» AQ «Batys júıearalyq elektr jelileri» fılıalynyń dırektory Konstantın Chernohaev elektrmen jabdyqtaýdaǵy irkilis Atyraý JEO-da, Qarabatandaǵy elektr stansasynda (Karabatan Utility Solutions JShS) generasııanyń tómendeýi men «Teńizshevroıl» JShS-nyń júıesinde aýytqý bolǵanyn rastady. Jylyoı, Inder, Qyzylqoǵa, Mahambet, Qurmanǵazy, Maqat aýdandary men Atyraý qalasynyń sol jaǵalaý bóliginde «Atyraý-Jaryq» AQ-nyń tutynýshylary jaryqsyz qaldy.
K.Chernohaevtyń aıtýynsha, osy kezde avtomatty ajyratýdy engizetin apatqa qarsy avtomatıka eki ret iske qosylypty. Shekteýlerdiń jalpy kólemi shamamen 100 Mvt, onyń ishinde Atyraýda – 70, al Mańǵystaýda 30 MVt-ty qurady. Iri qosalqy stansalardy, strategııalyq mańyzdy nysandardy ajyratýdyń negizgi sebebi jelsiz nóser jańbyr ǵana emes.
– Bul jańbyr qandaı da bir zat ákeldi. Bul oqshaýlaýdyń qabattasýyna sebep boldy. Quramynda ne bolǵanyn qazir aıta almaımyz. Múmkin bul jelmen kóterilip, áldebir sıklonǵa shoǵyrlanǵan Kaspıı nemese Aral teńiziniń tuzy shyǵar. Múmkin basqa bir nárse bolar, – deıdi K.Chernohaev.
Sodan beri eki aıǵa jýyq merzim ótti. Alaıda elektr jelisindegi aqaýdyń naqty sebebi áli de jumbaq kúıinde qalyp otyr. Al saldary kúrdeli ekeni biline bastady. Máselen, Atyraý munaı óńdeý zaýytynyń bas dırektory Shýhrat Danbaıdyń málim etýinshe, kásiporynda aımaqty elektrmen jabdyqtaý júıesinde bolǵan irkilistiń saldarynan tehnogendik aqaýlar jıi kezdesken.
– Bıylǵy qańtarda zaýytta kerneýdiń 21 tereń aqaýy baıqaldy. Sonyń saldarynan CCR tehnologııalyq qondyrǵysy katalızatorlarynyń 90 paıyzy isten shyqty. Budan basqa da saldarlar paıda boldy. Sol sebepten, zaýyt áli kúnge deıin turaqty tehnologııalyq rejimge ene almaı otyr. Kásiporynǵa keltirilgen shyǵyn 25 mlrd teńgege baǵalandy, – deıdi Sh.Danbaı.
Munaı óńdeý zaýytynyń turaqty tehnologııalyq rejimge ene almaǵany Atyraýda kólikke quıatyn suıytylǵan gaz tapshylyǵyn týyndataryn eshkim boljaı almaǵan sekildi. Bul másele ýshyǵa bastaǵanda oblys ákimi Mahambet Dosmuhambetov jedel keńes ótkizip, suıytylǵan gaz tapshylyǵynyń týyndaýyna jol bergen jaýapty tulǵalardyń salǵyrttyǵyn synǵa aldy.
– Jaýapty basqarma basshylary máseleniń ýshyǵýyna jol berip otyr. Energetıka mınıstrligi men Atyraý munaı óńdeý zaýytymen tyǵyz baılanys jasap, máseleni ýaqtyly rettegende mundaı jaǵdaı bolmas edi. Osyndaı olqylyqqa tikeleı jaýapty tulǵalarǵa qyzmettik shara qoldanylady, – dedi M.Dosmuhambetov.
Oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasy basshysynyń orynbasary Danııar Muqyshevtyń aıtýynsha, Energetıka mınıstrliginiń josparyna sáıkes, aqpanda naýryz aıy úshin oblysqa qajetti 4 600 tonna suıytylǵan gaz berý týraly keste jiberilipti. Biraq Atyraý munaı óńdeý zaýyty jóndeý jumystarynyń júrgizilýine baılanysty tıisti kólemdegi suıytylǵan gazdy bere almaı otyr. Osyǵan baılanysty ózge kompanııalardan 4 500 tonna gaz satyp alý josparlanypty.
Energetıka mınıstrliginiń baspasóz qyzmeti usynǵan aqparatqa qaraǵanda, Atyraý munaı óńdeý zaýytyndaǵy katalıtıkalyq krekıng qondyrǵysynyń isten shyǵýyna baılanysty suıytylǵan munaı gazyn óndirý júzege asyrylmaıdy. Atalǵan qondyrǵyny qalpyna keltirý naýryzdyń sońyna deıin jalǵasqaly otyr. Osyǵan oraı mınıstrlik naýryz aıyna suıytylǵan munaı gazyn jetkizýdiń túzetilgen josparyn qaıta jasaqtady. Onda atalǵan Atyraýdaǵy zaýytqa bekitilgen óńirler ózge zaýyttardyń resýrstaryna qaıta bólindi.
– Atap aıtqanda, Almaty, Qaraǵandy, Soltústik Qazaqstan, Jambyl oblystary men Nur-Sultan, Almaty qalalaryna suıytylǵan gazdy jetkizý «PetroQazaqstanOılProdakts» JShSna júkteldi. Al Qostanaı men Mańǵystaý oblystaryna «SNPS-Aqtóbemunaıgaz» AQ jetkizedi. Atyraý oblysyn «Teńizshevroıl» JShS, Batys Qazaqstan oblysyn «Jaıyqmunaı» JShS qamtıtyn bolady. Qazir qaıta túzetilgen josparǵa sáıkes gaz jelisi uıymdary men jetkizýshi zaýyttar arasynda sharttar jasaý júrgizilip jatyr. Osylaısha, óńirlerdiń suıytylǵan munaı gazyna qajettiligi josparly kólemde qamtamasyz etiledi, – dep habarlady mınıstrliktiń baspasóz qyzmeti.
Mine, osydan-aq elektr jelisindegi aqaýdyń saldary kúrdeli ekenin ańǵarýǵa bolady.
Atyraý oblysy
