Arqa-jarqa «Ál-Arqa»

Jyl basy, jaqsylyqtyń jarshysy Naýryz aıy týǵanda kóktemniń kúnindeı adamdardyń kóńilinen de jylylyq esip, bir-birine izet-iltıpatyn kórsetip, meıir-sha­paǵatyn tógip, qaıyr-sharapatyn tı­gi­zip, keń dastarqanyn jaıyp, aınalamyz izgiliktiń shýaǵyna bólenedi. Biraz ýaqyt bu­ryn dál osyndaı keremet kóriniske astanadaǵy «Ál-Arqa» turǵyn úı kesheninde kýá bolǵan edik. Ádette qalanyń qarbalas kúndelikti kúıbeńimen kórshilerimizben kórise ber­meıtin, kórissek te amandyq suraı qoı­maı­tyn biz tirligi qutty, birligi myq­ty bul turǵyn úı kesheniniń halqyna qy­­zyǵa qaradyq.

Yntymaqshyl, yrysty «Ál-arqa­lyq­tar» – meıramda, toı-dýmanda ǵana emes, by­laıǵy kúnde de jıi bas qosyp, bir-biri­niń qýanyshyn ortaqtasyp, qaıǵysyn bó­lisip, aǵaıyn-týystaı aralasyp-qu­ralasyp ketken kórshi-qolań. Qut qon­ǵan bul mańaıdyń tirshiligi shahardyń basqa shetindegi elordalyqtarǵa erekshe úlgi ekeni sózsiz. Osynaý mekenniń be­re­keli ómiriniń syryna «Ál-Arqa» tur­ǵyn­darymen sóıleskende qanyǵa tústik.

Aldymen turǵyn úı keshenindegi shar­ýa­shylyqqa jaýapty «Nuraı» PIK-tiń tóraıymy Aınur Baımoldaevany sózge tarttyq. Sóıtsek, bul kisi PIK bas­shysy ǵana emes, tórt nysannan tu­ratyn osy turǵyn úıdi bastan-aıaq tur­ǵyz­ǵan qurylysshy eken. Biraq onyń ne­gizgi mamandyǵy – muǵalim, geografııa ǵylymdarynyń kandıdaty, keshegi kún­ge deıin birneshe joǵary oqý ornynda sabaq bergen. Búginde A.Baımoldaeva «Ál-Arqa» turǵyn úı kesheninde PIK jumysyna qosa, ózi ashqan «Aqnıet» bala­baqshasynyń da jumysyn júrgizip otyr. Onymen sóz basynda turǵyn úı kesheni nelikten «Ál-Arqa» atalǵanyn s­uradyq.

– Bul – meniń táýekel etip, astanada bas­taǵan eń alǵashqy úlken qurylysym. Ba­synda turǵyn úı basqa «saqaldy qu­ry­lysqa» aqsha salyp, aldanyp qal­ǵan úleskerlerge arnalyp salynǵan. Ke­ıinnen munda ákimdik arendalyq tur­ǵyn úı retinde muǵalimderdi, dári­ger­ler­di, ónerpazdardy, sportshylardy qo­­nystandyrdy. Osy qurylysty 2005 jyly bastaǵanda jańa aıtqan úleskerler ju­myla kirisip, jetpeı jatqan ma­terıal­­darǵa deıin tasysyp, úlken kóme­gin tıgizdi. Olar ózderi 25 úı bolyp jaı­ǵas­ty. Sol 25 úıdiń turǵyndarymen birge 2009 jyly keıinnen qonystanǵan adamdardy qýana qarsy aldyq. Búginde jalpy keshende 450 úı tatý-tátti ómir súrip jatyr. Bul mekenniń mundaı berekeli tirshiligine turǵyn úıdiń «Ál-Arqa» dep atalýy da áser etti dep oılaımyn. Meniń atam Álarystan – kóp adamǵa sharapaty tı­gen qasıetti, áýlıe kisi bolǵan, soǵysqa qa­tysqan maıdanger. О́zimiz Qyzylorda jaq­tan bolsaq ta, atam túbimiz Arqa jeri dep aıtyp otyratyn. Sondyqtan atam men osy óńirdiń atyn úndestirip, turǵyn úıdiń atyn «Ál-Arqa» dep qoıdym. «Ál-Arqanyń» qazirgideı qutaıýy kóptiń alǵysyn arqalaǵan atamnyń árýa­ǵy razy bolǵany shyǵar dep uǵamyn, – deıdi A.Baımoldaeva.

Al keıipkerimizdiń PIK-tiń atyn «Nuraı» dep qoıǵan sebebi – osy turǵyn úıde turǵan, esik aldynda oınap júrip ábden jaqyn bolyp ketken, keıin oqys jaǵ­daıdan opat bolǵan Nuraı esimdi kish­kentaı baldyrǵanǵa kórsetilgen qur­met eken.

Jalpy, qolynan is keletin qaırat­ker, «Eren eńbegi úshin» medalimen Prezıdent­tiń ózi marapattaǵan A.Baı­mol­daevanyń qur­ǵan «Aıken» qu­rylys kompanııasy as­ta­nada tórt turǵyn úı keshenin salypty. Biraq basqa turǵyn úılerdiń jur­ty­nan dál osy «Ál-Arqa­da­ǵy­daı» uıym­shyl­dyq, yntymaq baı­qa­la ber­meıdi eken.

Atalǵan turǵyn úı kesheniniń tur­ǵyn­da­ry Naýryz meıramymen qosa, Qurban aıtta da qurbandyq shalyp, aýlada qazan kóterip, úlken dastarqan basynda jı­na­lady. Budan basqa da merekelerde bir-biriniń úıin aralap, quttyqtap, aıt­tap tyǵyz qarym-qatynas ornatqan. Mundaǵy jurt jaqyny qaıtqan úıdiń qaıǵysyn bólisip, qoldan kelgen kómegin aıanyp qalmaıdy. Týra aýyldaǵydaı «aýa raıy» ornaǵan aýlada aýyldan kelgen qa­rııalar da jatsynbaı, qataryn taýyp, qaý­qyldasyp, balalarynyń, neme­re­le­riniń ortasynda baqýat tirshilik keship jatyr. Solardyń biri – elordaǵa Jambyl oblysynan qonys aýdarǵan Pernebek О́teýli. Alpysty alqymdaǵan kisi basynda astanaǵa kósherde qatty alańdaǵanyn aıt­ty.

– Balalarymyzdyń bári jumys baby­men osy jerge oryn tepti. Keıinnen biz­di shaqyrdy. Biraq kempirim ekeýmiz bir sheshimge kele almaı júreksindik. Aýylda, aǵaıynnyń arasynda júre ber­gimiz de keldi. Sodan aqyry 2006 jy­ly kóship kelip, búginde osy ortaǵa sińistik. «Ál-Arqany» kóp qabatty úı emes, qaladan oqshaý jatqan aýylymyz sııaqty kóremin. О́ıtkeni kórshilerimizben bir aýyldyń adamdaryndaı aralasyp kettik. Osynda turyp jatqanymyzǵa on jyldaı boldy. Balalar qalanyń basqa tusynan, zamanaýı aýdanynan jańa úı alaıyq deıdi. Biraq bizdiń bul jerden ketkimiz joq, kórshilerimdi qımaımyn. Qyzyma osy turǵyn úıden páter aldyq. Endi kishi ulymnyń da otaýyn osy jerden saılasaq dep oılap otyrmyn, – deıdi Pernebek ákeı.

Qazaqylyqtyń qaımaǵy – bul turǵyn úı kesheninde ózge etnos ókilderi de ynty­ma­ǵy jarasyp, baqytty ómir súrip jatyr. Búgingideı ulttyq merekelerden olar da qalys qalmaı, belsendi qatysady. So­nyń biri – Evgenıı Ovsıannıkov «Ál-Arqanyń» turǵyndaryna qarap, kezinde osy elge qonys aýdarǵan halyqty qushaq jaıa qarsy alǵan qazaqtardyń qandaı keń­peıil bolǵanyn uǵynǵanyn alǵa tartty. Ol qashanda kómek qolyn sozyp, qu­raq ushyp turatyn kórshilerine zor rıza­shy­lyǵyn bildirdi.

Qut qonǵan bul mekende elorda túgili, eli­mizge aty málim jaqsy-jaısańdar tu­ra­dy. Birneshe dúrkin «Astana qy­ra­ny» atanǵan, «Qazaqstan barysy» dodasynda júldeger bolǵan balýan Ǵanı Seıdildaev osy turǵyn úı halqynyń bir­ligin nyǵaıtatyn túrli is-sharalardy uıym­dastyrýǵa atsalysyp keledi.

– Kórshilerimniń tatýlyǵyn júrgen je­rimde úlgi etip aıtyp júremin. Qandaı shar­ýa bolsyn, bir qaýym el bolyp ju­my­la kirisip ketemiz. 2017 jyly WhatsApp messendjerinen kórshilerdiń arnaıy chatyn ashtyq. Bul bizdiń birligimizdi odan saıyn kúsheıtetin qadam boldy. Osy jerde kúnde bir-birimizdiń hal-jaǵ­daıymyzdy surap, habardar bolyp oty­ramyz. Úlken mereke, is-sharalardan bólek, bylaıǵy kúnde týyndaıtyn kóp sharýalar bolyp qalady ǵoı. Mysaly, bireýdiń kóligi buzylady, bireýdiń úıine qural-saıman qajet bolady. Sondaı kezderde kórshiler kómekke daıyn turady. Tipti bireýimiz balamyzdy balabaqshadan alýǵa úlgermeı jatsaq, kórshimiz baryp alyp keledi. Osyndaı kishigirim árekettiń ózinen birligimizdiń myqty ekeni kórinedi, – deıdi Ǵ.Seıdildaev.

Byltyr bul turǵyn úıdiń halqy indet qaýpi tónip turǵan kezeń bolǵandyqtan, Naý­ryzdy da, basqa da merekelerdi kóp­shilik bolyp toılaı almady. Indettiń bir­jola beti qaıtyp, ashyq-jarqyn, emin-erkin kún kelse, turǵyndar qurbandyq shalyp, sadaqa taratyp, kópshiliktiń basyn qosamyz dep otyr eken. Biz de yntymaq uıyǵan mekenniń yrysy arta berýine tilekshimiz.