El qaımaǵy bolyp otyrǵan eriktilerdiń san-salaly qamqorlyq isi, jandy janashyrlyǵy aýqymdy bolǵanyn aıtpasqa bolmaıdy. Ásheıin sebet toly azyq-túlik taratý bir basqa, ejelgi eldiń tarıhyn ekshep, rýhanı qazynany baıytý baǵytynda da qyrýar sharýa tyndyryldy. Taldap aıtatuǵyn bolsa, aldymen «Asylmura» baǵyty aýyzǵa iliner edi. Osy baǵyt boıynsha oblystaǵy tarıhı-ólketaný, ashyq aspan astyndaǵy «Botaı-Býrabaı» jáne Býrabaı baýraıyndaǵy tarıh murajaıy onlaın túrinde jumys istedi. Jaman tumaýdan jasqanyp, qarǵa adym jer attap shyǵa almaı qalǵan qanshama halyq týǵan ólkeniń tamasha tarıhymen tanysýǵa mol múmkindik aldy. Osy jumys 2 myńnan astam adamdy qamtypty. Onyń ishinde kópshiliktiń qyzyǵýshylyǵyn týǵyzǵan «Babalar eskertkishteri urpaqtarǵa amanat» jobasy ekenin de aıta ketelik. Jobanyń basty maqsaty – Kókshetaý men Qorǵaljynnyń keń kósilgen baıtaq dalasynda syńsyp turǵan tarıhı eskertkishter mańyn muntazdaı etip tazalap, kóztartarlyqtaı abattandyryp, qasıetti oryndarǵa minájat etip, qurmet kórsetý. Munyń ózi ekinshi bir qyrynan alǵanda jelkildep ósip kele jatqan jas urpaqqa jaqsy ónege. Ata arýaǵyn syılaı biletin Alash balasy osylaı bolsa kerek-ti. Joba aıasynda 25 márte ekologııalyq senbilik ótkizildi. Bul senbilikterge aǵa býynmen qatar, jas tolqyn da jumyla qatysyp, uıymshyldyq tanytty. Barlyq qalalar men aýdandardyń mańyndaǵy taǵylymy mol tarıhı eskertkishterdiń mańyn tazalap, kórkeıtip qoıdy. Jalǵyz eskertkishter ǵana emes, ýaqyt shymyldyǵy búrkemelegen, ǵasyrlar qoınaýynda buǵyp jatqan halqymyzdyń jaquttaı jarqyraǵan ǵajaıyp salt-dástúrin de qaıta jańǵyrtyp, urpaq tárbıesine paıdalanýǵa nazar aýdarylýda. Osy oraıda, Stepnogorsk qalasynda táp-táýir jumys istegen «Ulttyq ıgilikterdiń jeti baǵyty» jobasyn bóle-jara aıta ketýge bolady. Jergilikti ult ókilderi az qonystanǵan jańa qalanyń jurtshylyǵy qazaq halqynyń baı murasymen etene tanysyp, onyń qanshalyqty mańyzdy, qanshalyqty maǵynaly ekendigine kóz jetkizdi. Al Esil aýdanynda qolǵa alynǵan «Ulttyq qundylyqtar» baǵyty boıynsha darhan dala tósinde daralyǵymen, eldigimen, jampozdyǵymen jurt jadynda qalǵan bahadúr babalardyń boıyna sińirgen qaharmandyq qasıetteri nasıhattaldy. Bul óńirde bola bermeıtuǵyn túıe jarys, asyq atý tárizdi ulttyq oıyndar kórermenderdiń kóńilin aýlady. Al ulttyq taǵam bolǵanymen, keıingi kezde eptep umytylyp bara jatqan sary qymyzdy baptaýdyń sanqıly tásilderi, ulttyq tájirıbe kórsetildi.
Úzilip bara jatqan úmitterdi jalǵaıtyn «Úmit» baǵdarlamasynyń da sharapaty az emes. Máselen, byltyr Stepnogorsk qalasyndaǵy «Pokolenıe» jasaǵy saýapty, izetti isterin jalǵastyrdy. Sóz arasynda 2017-2019 jyldar aralyǵynda Uly Otan soǵysynda habarsyz ketken 104 jaýyngerdiń deregin tapqanyn aıta ketsek jarasymdy. Otan úshin opat bolǵan erlerdiń artynda qalǵan urpaqtary atalarynyń joryqty jyldardaǵy erlik isterine tánti bolyp, kópten kókeılerinde júrgen armandarymen qaýyshyp, dátke qýat etti. Mundaı derekter áli de tabylýda. О́tken jyly aqmolalyq jaýynger Azyqan Nuǵymanovtyń deregi Reseıdiń Tver oblysynan tabyldy. Oblystyq ákimdik bas bolyp týysqandaryn izdestirgenimen, taba almady. Áıtse de, el eldigin tanytyp, bozdaqtyń múrdesi elge jetkizildi. Qoshemet-qurmet kórsetilip, jerlendi.
Estigen el kókiregin rızashylyq sezim bóleıtin talaı sharýa atqarylýda. Bir qýanyshtysy, osyndaı janashyrlyǵy mol isterdiń basy-qasynda jas tolqynnyń júrýi úmit otyn laýlata túsedi. Keıingi urpaq ǵasyrdan ǵasyrǵa jalǵasyp kele jatqan qaıyrymdylyq, adamgershilik qasıetterdiń sabaqtasqan jelisin bekemdeı túsýde. Jaman tumaý jan alqymnan alyp turǵan kezde joǵary oqý orny stýdentteri balalardy oqytý, olardyń jazǵy demalysyn uıymdastyrý, qarttar men jalǵyzilikti adamdarǵa kómek kórsetý baǵytynda jarǵaq qulaqtary jastyqqa tımeı jumys istedi. Bul oraıda, Sandyqtaý aýdanynyń jastary ózge óńirdegi qurbylaryna ónege bola bildi. Olar qajettiligi qatty sezilgen betperde tigip, dári-dármekterdi mekenjaı boıynsha jetkizip berýge qolǵabystaryn tıgizdi. Aýdandyq aýrýhanaǵa da qol ushyn sozdy. Osyndaı janashyrlyqtyń jaqsy tolqyny Shortandy aýdanynda da estigen eldiń júregin eljiretti. Aýdan jastary Nur Otan partııasynyń aýdandyq fılıalynyń qoldaýymen jergilikti kásipkerlerdiń basyn biriktire otyryp, 500-ge jýyq kóp balaly jáne jalǵyzilikti otbasylaryna azyq-túlik sebetterin jetkizip berdi. Shýaǵy mol sáýlesin tókken jastar jaqqan jaryq juldyzdar ár óńirde de sebezgileı sáýle shashyp, jylýyn tókti. Jaqsy aýdanynda 14 eriktiler ortalyǵy nátıjeli jumys istedi. Júzdegen jastar aıaq astynda paıda bolǵan aıaýsyz derttiń zardabyn joıýǵa, aldyn alýǵa, adamdardy ajal sheńgelinen arashalaýǵa jumyldyryldy. 160-tan astam otbasyǵa kómek kórsetti. Jalpy óńir boıynsha 20 myńnan astam otbasyǵa járdem berilgendigin jáne osy jaqsy istiń basy-qasynda jalyndy jastardyń júrgenin eskersek, úmit oty laýlaı túsedi. Bul jumys áli de jalǵasýda jáne bir baǵytta ǵana emes, qoǵamdyq ómirdiń san salasyn qamtyǵan. Úıde otyrǵan jalǵyzilikti jandar ózderiniń jalǵyz emes ekendigin sezindi. Olardy da qos qoltyǵynan demep, jebeıtin el bar eken, jaǵdaılarymen sanasatyn, qysylǵanda qarasatyn jurt bar eken. Munyń ózi túsinip, túısingenge rýhy myqty, kóńildi demdeıtin rýhanı demeý.
Jekelegen uıymdar da ortaq isten shet qalǵan joq. Olar qıyn sátte Volgodonovka, Qoıkeldi jáne Arnasaı aýyldarynyń turǵyndaryna jalpy jıyntyq quny jarty mln teńgeni quraıtyn kómek kórsetti. Aqkól aýdanynda zeınetkerlerge, jalǵyzilikti jandarǵa, kóp balaly otbasylar men múmkindigi shekteýli adamdarǵa 4 mln 820 myń teńge kóleminde járdem berildi. Dál osyndaı izgi is Birjan sal aýdanynda da qolǵa alynyp, 1 mln 450 myń teńge kóleminde kómek kórsetildi. Bul qarjyǵa betperde, qorǵanysqa qajetti zattar alyndy. Sondaı-aq, aýyryp jatqan adamdardyń dastarhanyna aq dám jetkizildi.
Jalpy respýblıkalyq, «Myń alǵys!» aksııasy óńirde qýatty qoldaý tapty. Jylýy mol janashyrlyqtyń nátıjesinde qajetti dúnıeler satylyp alyndy. El bolyp eńse tiktep jatqan ýaqytta daýasyz dertke qarsy óristetilgen qat-qabat sharýadan Bulandy aýdanyndaǵy «Makınka qus fabrıkasy» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi de shet qalǵan joq. Olar 7 mln teńge qarajat bóldi.
О́ńirdegi jan jylýyn tarqatyp aıtýdaǵy basty maqsat – birliktiń bekemdigin pash etý. Kez kelgen aýyrtpalyqty birlese kótergen jurttyń jalaýy esh ýaqytta tómendemeıdi. Jaman aýrýdyń sabaqtary eń aldymen osyny kórsetti.
Aqmola oblysy
