Koronavırýspen jappaı kúresý – paryz

Koronavırýstyń keseldi ekpininen zardap shegip otyrǵan Qazaqstandaǵy jaǵdaı da qalyń jurtty alańdatyp otyr. Qaýipti kirme indetke baılanysty qa­byr­ǵamyzdy qaıystyryp otyrǵan jaıt, eli­miz­ge koronavırýs kelgeli barlyǵy 200 myń­nan asa adam naýqasqa shaldyqqan, 2 myń­nan astamy qaıtys bolǵan. Sondyqtan in­det­pen kúresti pármendi etý men aldyn alý shara­laryn jetildirýge oı salý – ár qazaq­stan­dyqtyń paryzy.

Áýeli memleketimizdiń quziretti organ­da­rynyń qoıǵan keıbir mańyzdy talaptaryna kóńil bóleıik. Sonymen, Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2020 jylǵy 5 shildedegi «Sa­nıtarııalyq-epıdemııaǵa qarsy jáne sanıtarııalyq-profılaktıkalyq is-shara­lar­dy uıymdastyrý men júrgizýdiń keıbir má­seleleri týraly» buıryǵyna saı bekigen talaptar jetkilikti oryndalyp otyr ma? Joq deý­ge májbúrmiz. О́ıtkeni kúndelikti kózimizben kórip júrgen jaǵdaı múldem basqasha. Halyq kóp shoǵyrlanatyn dúkender, sýpermarketter men basqa da or­talyqtarda adam arasy 2 metrlik áleý­met­tik qashyqtyq saqtalmaıdy. Dúken kas­sa­syna kezekte turǵandardyń kóbisi bir-biriniń jelkelerine tónip turyp alady. Soraqysy, betperde kımeı júrgen azamattar da kezigedi. Al betperde kıgenderiniń birazy ony ıekterine túsirip qoıady nemese tek aýyzyn ǵana jaýyp júredi. Al naqty qaýip tynys júıesinen keletinin kóbisi eskermeıdi. Al tynys júıesin betperdemen japqandardyń ishinde, onyń joǵarǵy jaǵyndaǵy symdy murynnyń qyryna qapsyryp ustatýǵa kóbine mán ber­meıdi. Ol solqyldaq túrinde ilinip turady. Durysy, betperdeniń shetinde esh sańylaý bolmaýy tıis. Ǵalymdardyń keıingi zertteýleri boıynsha qoldanystaǵy bet­perdelerdi birine-birin qosaqtap taqqan tıimdi. Koronavırýstyń adam kózine tússe aǵzasyna qaýip týdyratynyn ǵalymdar anyqtady. Buǵan betperde óndirýshileri nege kóńil bólmeı keledi? Paıdalysy, betperde óndirýshiler betti kózben qosa túgel jaýyp turatyn betperde shyǵarǵany jón bolar edi. Jurtshylyqqa keń taraǵan sózdikte mynadaı túsinikteme berilgen: «BETPERDE Adamnyń bet-júzin jasy­ryp turatyn arnaıy japsyrma, maska». Sonymen, sanamyzǵa jeterlikteı túsi­nik­temege saı «betperde» nemese «maska» (Spesıalnaıa nakladka, skryvaıýshaıa lıso... I.I.Ojegov. Slovar rýsskogo ıazyka. M.,1973, str.321) adamnyń betin túgeldeı ja­ýyp turatyn qural, medısınalyq bu­ıym bolýy yqtımal edi. Dúnıejúzilik den­saýlyq saqtaý uıymy, memleket basshylary men medısına quraldary men buıymdaryn shyǵaratyn óndirýshiler áli kúnge deıin oǵan mán bermegeni ókinishti jaǵdaı. О́ıtkeni koronavırýspen kúresip jatqan medısına qyzmetkerleriniń barlyǵynyń da betteri betperdelermen tolyq jabylǵan. Qazir adamdar ómir men ólim qylkópiriniń arasynda turǵany aıqyn. Ár azamat osyny jiti túsinip, óz is-áreketine jaýaptylyqtyń mánin sanasyna júkteýi aınymas qa­jet­tilik. Baqylaý sharalary jolǵa qo­ıyl­maı keseldi indetpen kúres dármensiz bolatyny anyq. Al birdi-ekili tekseris bolsa da, onyń túsirilimin kúndelikti teledıdardan usynylǵanyn kórmedik. Indetpen kúres is-sharalaryn nasıhattaý buqara halyqqa túsinikti de kórnekti bolýy kerek. Iаǵnı qoǵam músheleriniń quqyqtyq sanasy men mádenıetin kóterý máselelerine kóńil bólý kerek.

Naqypbek SÁDÝAQASOV,

zańger, pýblısıst