Statıstıkalyq málimet boıynsha qazir Qazaqstanda 65 teatr jumys isteıdi. Onyń 52-si memlekettik (bul qatarda 4 ulttyq (etnıkalyq) teatr: uıǵyr, koreı, nemis jáne ózbek teatry bar).
Memlekettik 52 óner oshaǵynyń 3-eýi opera jáne balet teatry, 5-eýi balalar men jasóspirimder teatry, 7-eýi qýyrshaq teatry, 24-i drama teatr (onyń ishinde 3-eýinde qazaq jáne orys trýppasy bar), 11-i mýzyka-drama jáne komedııa teatry, bireýi jastar jáne bireýi satıra teatry.
Qazaq teatr ónerin damytý, dástúrli negizde daryndy artıster men rejısserlerdi anyqtaý jáne yntalandyrý maqsatynda 1992 jyldan bastap jyl saıyn Qazaqstan drama teatrlarynyń respýblıkalyq festıvali ótkiziledi. Sonymen qatar jyl saıyn sheteldik sheberlerdiń qatysýymen teatr óneri qaıratkerleriniń respýblıkalyq praktıkýmy ótedi. Bul is-sharanyń maqsaty – teatr salasynda jańa ádistemelerdi zerdeleý, teatr ónerindegi máselelerdi talqylaý, tájirıbe jáne pikir almasý.
Budan bólek teatr ónerindegi sabaqtastyqty jandandyrýǵa jol ashatyn eki jylda bir ret uıymdastyrylatyn halyqaralyq festıvalder bar. Onyń alǵashqysy 2006 jyldan bastaý alatyn Ortalyq Azııa elderiniń teatr festıvali bolsa, ekinshisi 2007 jyldan bastaý alatyn «Orteke» qýyrshaq teatrlar festıvali. Qýyrshaq festıvali osyǵan deıin Reseı, Tatarstan, Bashqurtstan, Qyrǵyz Respýblıkasy, Túrkııa, Tájikstan, Belarýs, Ázirbaıjan, Qazaqstan ujymdarynyń basyn qosty.
Úshinshisi 2011 jyldan bastap Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qamqorlyǵymen eki jylda bir ótetin Qazaqstannyń ulttyq (etnıkalyq) teatrlarynyń respýblıkalyq festıvali. Festıval kezinde qazaq, orys, koreı, uıǵyr, ózbek jáne nemis tilindegi teatrlar óz ana tilinde qoıylym usynady.
Atalǵan festıvalder ultaralyq dıalog pen mádenı baılanystardy damytýǵa, alys-jaqyn shet memleketter arasynda yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa, biryńǵaı mádenı keńistik qurýǵa jáne kórermenderdiń nazaryn zamanaýı teatr óneriniń úzdik jetistikterine aýdarýǵa baǵyttalǵan.
Budan bólek, álemdik teatr kórermenderiniń nazaryn Qazaqstannyń tarıhı-mádenı murasyna aýdarý, Qazaqstannyń, Eýropa jáne Azııa elderiniń kásibı ujymdary arasyndaǵy áriptestikti nyǵaıtý maqsatynda 2017- 2018 jyly «Astana» dúnıejúzilik teatr festıvali ótken edi. Festıvalge Italııa, Ulybrıtanııa, Qytaı, Germanııa, Japonııa, Polsha, Reseı, Belarýs, Latvııa, Lıtva, Grýzııa, Qyrǵyz Respýblıkasy, О́zbekstan jáne Qazaqstannyń jetekshi teatrlary qatysty. Oskar syılyǵynyń, «Kann» kınofestıvaliniń basty júldesi «Altyn palma butaǵynyń» ıegeri Jıýlet Bınosh, Asanáli Áshimov (Qazaqstan), Ionas Vaıtkýs (Lıtva), Davıd Asatıanı (Fransııa), Beatrıs Pıkon-Ýollen (Fransııa), Davıd Papava (Ulybrıtanııa), Sırejol Marı-Krıstın (Fransııa), Mılkovskı Tomash (Polsha), Israfıl Israfılov (Ázirbaıjan), Prıahın Georgıı (Reseı), Chhartıshvılı Lasha (Grýzııa) syndy tanymal teatrtanýshy men synshy festıvaldiń qurmetti qonaǵy boldy.
Sonymen qatar 2017 jyly qabiletti, talantty jas rejısserlerdi anyqtaý jáne yntalandyrý, belgili qazaq teatr rejısseri Qaırat Súgirbekovty eske alý, jas jáne tanymal teatr rejısserleri úshin bilim berý jáne kommýnıkasııa alańyn qurý maqsatynda pikirtalas, leksııa, sheberlik synyby, semınarlar arqyly EKSPO -2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesiniń mádenı baǵdarlamasy aıasynda Qaırat Súgirbekov atyndaǵy I respýblıkalyq jas rejısserlerdiń forým-festıvali ótti.
Shyǵarmashylyq arqyly múgedekterdi ońaltý jáne qoǵam nazaryn múmkindigi shekteýli jandardyń qajettiligine aýdarý, qoǵamǵa beıimdeý maqsatynda Mádenıet jáne sport mınıstrligi 2018 jyly Elordanyń 20 jyldyǵyn merekeleý sheńberinde WideWorld – «Uly Dúnıe» I Halyqaralyq erekshe teatrlar festıvalin ótkizdi. Bul festıvalge Reseı, Ýkraına men Qazaqstannyń mımıka jáne ym-ısharat teatrlary qatysty.
2018 jyly 1 mamyrda halyqtar arasyndaǵy dostyq qarym- qatynasty odan ári nyǵaıtý, jetekshi ıýmorıster men shet elderdiń satıra jáne ıýmor teatrlary arasyndaǵy shyǵarmashylyq baılanysty damytý maqsatynda Astanada ótken «Baýyrjan Fest» II halyqaralyq ázil festıvaline Reseı, О́zbekstan, Qyrǵyz Respýblıkasy, Armenııa, Qytaı, Tatarstan, Ýkraına, Qazaqstannyń teatr ujymdary, satıra jáne ázil janryndaǵy jeke oryndaýshylary qatysty. Bul qatarda «Mýnchatashy», «Iаngı Iýldýzlar», Adem Dance, «Baýyrjan shoý», «Tamasha», «Shanshar», «Eki ezý», Ońtústik Qazaqstan oblysynyń satıra jáne ázil teatry, Elena Vorobeı, Vladımır Danıles jáne Vladımır Moıseenko, Andreı Barınov, Kýmondor Abylov, Ábdybakaz Kadyrmatov, Boronchý Qudaıbergenov, Obıd Asomov, Karen Avanesıan, Okan Ákim syndy esimi el aýzynda júrgen ónerpazdar bar.
Keıingi jyldary elimizde opera jáne balet ónerin damytýǵa erekshe kóńil bólinip kele jatyr. Máselen, jyl saıyn «Operalııa» halyqaralyq festıvali ótkiziledi. Qazir Qazaqstanda 3 opera jáne balet teatry men bir balet teatry jumys isteıdi.
Bizdiń artısterimizdiń sahna sheberliginiń ósýine álemniń úzdik teatr sheberhanalarynda bilim alýy oń áser etedi. Memlekettiń qoldaýymen opera jáne balet teatrynyń jetekshi solısteri La Skala teatrynyń akademııasynda, Vena operasynda, Marıınskıı teatrynda, Pergolezı Spontını qorynda, Italııanyń Bolonıa qalasyndaǵy opera mektebinde taǵylymdamadan ótip jatyr.
Búgingi tańda Qazaqstannyń talantty jastary óz ónerin elimizde de, shetelde de laıyqty túrde kórsetip keledi. Opera jáne balet solısteri bedeldi halyqaralyq konkýrstar men festıvalderdiń laýreaty atanyp úlgerdi. Belgili sheteldik sheberlerdiń shaqyrýymen S.Baıǵojın, B. Ánderjanov, J. Ǵabdýllına, S. Ahmetova, M. Shotabaev jáne jetekshi balet solısi - M. Basbaeva, A. Beketaeva, E. Rahmatýllaev, B. Adamjan álemniń úzdik teatrlarynda óner kórsetip keledi.
Sondaı-aq elimizdegi ózge etnos ókilderiniń teatrlary da halyqaralyq baıqaýlarǵa turaqty qatysyp, sátti óner kórsetip jatyr. Mysaly, Reseıdiń Qazan qalasyndaǵy «Naýryz» atty túrki halyqtarynyń halyqaralyq teatr festıvaline, TMD jáne Baltyq elderindegi orys teatrlarynyń halyqaralyq festıvaline (Reseı), Kaır qalasyndaǵy Kaır halyqaralyq eksperımentaldy teatrlar festıvaline, Túrkııanyń Konıa qalasyndaǵy «Myń tynys, bir daýys» halyqaralyq túrkitildes teatrlar festıvaline, Máskeý qalasyndaǵy «Zolotaıa maska» halyqaralyq teatr festıvaline, Italııadaǵy «Roma syılyǵy» halyqaralyq balet, Fransııa astanasy Parıjdegi opera oryndaýshylarynyń halyqaralyq baıqaýyna, Ońtústik Koreıadaǵy koreı teatrlary festıvaline, Dýshanbe qalasyndaǵy «Chodarıhael» qýyrshaq teatrlarynyń halyqaralyq festıvaline, Vınnısa qalasyndaǵy (Ýkraına) «Podılska lıalka» qýyrshaq teatrlarynyń halyqaralyq festıvaline, Sýbbotısa qalasyndaǵy (Serbııa) qýyrshaq teatrlarynyń halyqaralyq festıvaline, «Otandastar» atty orys drama teatrlarynyń halyqaralyq festıvaline, Ekaterınbýrgtegi «Kolıada-plays» zamanaýı dramatýrgııa halyqaralyq festıvali men birqatar baıqaýlarǵa qatysty.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev 2006 jyly 15 jeltoqsanda qabyldanǵan «Mədenıet týraly» Zańnyń 21-baby, 1-tarmaǵyna sáıkes, bıyl qarashadaǵy № 454 Jarlyǵymen birqatar mədenıet uıymyna «Ulttyq» mərtebesi berildi.
«Ulttyq» mərtebesine ıe bolǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń Mədenıet jəne sport mınıstrligine baǵynysty mekemeler: Qazaqstan Respýblıkasy Mədenıet jəne sport mınıstrliginiń «Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq halyq aspaptar orkestri» respýblıkalyq memlekettik qazynalyq kásiporny; «M.Əýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatry»; «Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatry», «M.Lermontov atyndaǵy memlekettik akademııalyq orys drama teatry»; Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kitaphanasy;
О́tken jyly jeltoqsan aıynda Nur-Sultan qalasyndaǵy Q.Qýanyshbaev atyndaǵy memlekettik akademııalyq qazaq mýzykalyq drama teatry jańa ǵımaratqa kóship, kommýnaldyq menshikten respýblıkalyq menshikke ótti.
Sonymen qatar QR Úkimetiniń qaýlysymen elimizdiń 9 teatryna «Akademııalyq» mártebesi berildi. Olar: Qyzylorda oblysynyń N. Bekejanov atyndaǵy qazaq mýzykalyq drama teatry, Qaraǵandy oblysynyń S.Seıfýllın atyndaǵy drama teatry, Q. Qýanyshbaev atyndaǵy Qazaq mýzykalyq drama teatry, M. Gorkıı atyndaǵy orys drama teatry, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń J. Shanın atyndaǵy Qazaq drama teatry, Atyraý oblysynyń Mahambet atyndaǵy Qazaq drama teatry, K. Qojamııarov atyndaǵy respýblıkalyq memlekettik uıǵyr mýzykalyq komedııa teatry, Respýblıkalyq koreı mýzykalyq komedııa teatry, Respýblıkalyq nemis drama teatry.
M.Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatrynyń bazasynda memlekettik teatrlar men teatr uıymdarynyń gastrol qyzmetin úılestiretin ortalyq quryldy. 2020 jyly Q. Qojamııarov atyndaǵy respýblıkalyq memlekettik uıǵyr mýzykalyq komedııa teatrynyń ǵımaraty kúrdeli jóndeýden ótti.
Halyqaralyq teatrlar kúnin ótap ótý jáne teatr qyzmetkerlerin yntalandyrý maqsatynda Qazaqstan teatr qaıratkerleriniń odaǵy «Eńlikgúl» kásibı syılyǵyn tapsyrý rásimin ótkizdi. Sonymen qatar Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qoldaýymen 2016 jyly qurylǵan Qazaqstan teatrlar assosıasııa 2017-2019 jyldary «Sahnager» ulttyq teatr syılyǵyn tabystaý rásimin uıymdastyrdy.
