Jeńiske para-par teń oıyn

Tarıhqa kóz júgirter bolsaq, áıgili shabýylshy Andreı Shev­chen­ko jattyqtyratyn Ýkraı­na quramasymen bizdiń jigit­ter búginge deıin tórt ret kez­desip, barlyq oıynda qar­sylastaryna ese jibergen. Bir qyzyǵy, Qazaqstan men Ýk­raı­na quramalarynyń joly tek álem birinshiliginiń irikteý ke­ze­ńindegi oıyndarda ǵana túıi­sedi eken. Máselen, eki el fýtbolshylary birinshi ret 2006 jylǵy, ekinshi ret 2010 jylǵy álem chempıonattarynyń irikteý kezeńindegi toptyq báse­kelerinde jolyqqan.

Mine, araǵa on jyldan asa ýaqyt salyp, taǵy da álem chem­pıonatynyń irikteý kezeńinde bir topqa tústi.

Jalpy, eki quramanyń eń alǵashqy «tanystyǵy» 2004 jy­ly bastaldy. 8 qyrkúıekte Alma­tydaǵy Ortalyq stadıon­da ótken oıynnyń birinshi taımynda jerlesterimiz 1:1 nátıjesimen teń túskenimen, ekinshi taımda taǵy bir gol ótkizip alyp, 1:2 esebimen jol berdi. Kelesi jyl­dyń maýsym aıynda jer­lesterimiz Ýkraınaǵa sapar she­gip, Kıevtegi Olımpıadalyq stadıonda alań ıeleri bizdiń qaqpaǵa jaýapsyz eki gol soǵyp, kezekti jeńisine qol jetkizdi. Araǵa úsh jyl salyp 2008 jy­ly eki quramanyń joly álem chem­pıonatynyń irikteý kezeńinde taǵy da túıisti. О́kinishke qaraı, bul irikteýdiń eki kezdesýinde de ýkraınalyqtardyń mereıi ústem boldy. Almatydaǵy matchta 3:1, Ýkraınada 2:1 esebimen jeńildik.

Keshegi kezdesýde de bizdiń jigitter jeńilýdiń sál-aq aldynda turǵan. Biraq bas bapker Talǵat Baısýfınovtiń utym­dy taktıkasynyń, namysty ulandardan quralǵan ulttyq qurama fýtbolshylarynyń táýir oıyny arqasynda tarıhı nátı­jege qol jetkizip, Ýkraı­namen teń tústik. Árıne, Keńes Odaǵynda bir týdyń astynda bolǵan Ýkraınamen teń oınaý  biz úshin asa bir úlken jetistik bolmaýy kerek edi. Tek kezekti bir oıynda terezesi teń túsken kezdesý retinde qaraýymyz tıis bolatyn. Alaıda buǵan deıingi tórt birdeı jeńilisimizdi jáne quramany órge súıreıdi degen birqatar negizgi oıynshylardyń bul matchta áriptesterine kómek­tese almaǵanyn eskere otyryp, teń oıyndy qazaq fýtboly úshin dál qazir joǵary nátıje dep sanaýǵa bolady.

Oıynǵa toqtalar bolsaq, Tal­ǵat Baısýfınov Fransııamen ótken alǵashqy matchpen salys­tyrǵanda, bul joly negizgi qu­ramǵa biraz ózgeris engizgenin baıqadyq. Qaqpashy Aleksandr Mokınniń ornyna Stas Poka­tılovti shyǵarsa, ortalyq qor­ǵaýshy Aleksandr Marochkın men oń qanat qorǵaýshysy Tımýr Dosmaǵanbetov Temirlan Er­lanov pen Marat Bystrovty al­mas­tyrdy. Al Fransııamen bolǵan oıynda birinshi mınýttan bastap shabýylda oınaǵan Mak­sım Fedınniń ornyna Abat Aıym­betov shyqty.

Ulttyq quramaǵa bir-biriniń ornyn joqtatpaıtyn eń úzdik fýt­bolshylar shaqyrylady dese de, keshegi matchta Marat Bys­trov­tyń orny qatty bilindi. Dos­maǵanbetov oń qaptalda son­shalyqty jaman oıyn kórsetti dep aıta almaımyz, biraq kóp jerde jıi qatelesip jatty. Aıym­betov te ózine júktelgen mindetti tolyq atqardy deýge aýyz barmaıdy. Jalpy, qazir ult­tyq quramada shabýyl syzyǵy qatty aqsap tur. «Rotorda» oınaıtyn Alekseı Shetkın men «Ordabasynyń» shabýylshysy Toqtar Jańǵy­lyshbaıda ja­raqat, Abatta oıyn tájirıbesi joq, al jas fýtbolshylar Ra­mazan Kárimov pen Maksım Sa­morodov áli mun­daı joǵary deń­geıdegi oıyn­darǵa daıyn emes.

Match kópshilik kútkendeı, alań ıeleriniń basymdyǵymen bastaldy. Qos qap­taldan qys­paqqa alǵan Ýkraına fýtbolshylary 20-mınýtta esep ashty. Anglııanyń «Manchester Sıtı» klýbynda dop tebetin Aleksandr Zınchenko oń qaptalda ashyq turǵan Roman Iаremchýkke tamasha pas shyǵaryp, ol óz kezeginde Pokatılov qorǵaǵan qaqpanyń alys buryshyn dál kózdedi. Birinshi taımda ýkraı­nalyqtarda eseptegi basymdyǵyn arttyratyn birneshe múmkindik bol­ǵanymen, Qazaqstan qura­ma­synyń qorǵaýshylary men qaq­pashysy qarsylastaryna gol so­ǵatyn múmkindik bermedi. Sóıtip birinshi taım 1:0 esebimen alań ıeleriniń paıdasyna she­shildi.

Úzilis kezinde bas bapker Tal­ǵat Baısýfınov fýtbol­shy­lardyń namysyn qaırap, qandaı sóz arqyly rýhyn kó­tergeni bizge belgisiz, biraq ekin­shi 45 mınýtta «toǵyzynshy ter­­rıtorııa» ókilderiniń oıyny ózgerip sala berdi. Negizinen qarsy shabýylǵa ıek artqan Qa­­zaqstan quramasynyń fýtbol­shylary oıynnyń 59-mınýtynda tarazy basyn teńestirdi. Kezekti bir qarymta shabýylda Azat Nurǵalıevtiń pasynan keıin Serikjan Mý­jıkovtiń qarsylas ko­mandanyń aıyp alańyna jaqyn jerden aınaldyra tepken dobyna Ýkraına quramasynda alǵashqy matchyn ótkizip jatqan qaqpashy Sergeı Trýbın qarsy tura almady.

Esep teńeskennen keıin biz­­diń jigitterde belgili bir deń­geı­de se­nimdilik paıda bolyp, múmkindik týyndaǵan jaǵ­daı­­larda alǵa qaraı umtyldy. Ýkraı­­nalyqtar jeńis golyn soǵýǵa baryn saldy. Birneshe utym­­dy sátti paıdalana al­maǵan Ýkraına quramasyna qar­sy jigitterimiz saýatty óner kórsetip, qa­ýiptiń betin toı­ta­­ryp otyrdy. Bul jerde qaq­pashy Stas Poka­tı­lovtyń aıtarlyqtaı she­berlik tanyt­qanyn da aıta ketý paryz. Qorytyndy esep – 1:1. Osy­laı­sha, Qazaqstan quramasy birinshi ret Ýkraınamen teń oınap, osy álem chempıonatynyń irikteý kezeńindegi alǵashqy goly men alǵashqy upaıyna qol jet­kizdi.

Ýkraınanyń Olımpıadalyq stadıonynda ótken kezdesýdiń statıstıkalyq nátıjelerine qa­­ramaı-aq, kez kelgen fýtbol jankúıerlerinen Qazaqstan qu­ramasynyń eń úzdik oıynshysy kim boldy dep surasańyz, esh oılanbastan gol avtory Serikjan Mýjıkov pen segiz seıv jasaǵan qaqpashy Stas Pokatılovty aıtar edi. «Qaırat» qaqpashysy Fransııamen ótken oıynda myq­tylyq tanytqan Aleksandr Mo­kınniń erligin qaıtalap, aldaǵy ýaqytta da qaqpany ózine senip tapsyrýǵa bolatynyn dá­leldedi. Aıtpaqshy, beıresmı málimet boıynsha Aleksandr Fran­sııamen ótken oıynnan keıin ulttyq quramdaǵy karerasyn aıaqtaǵanyn aıtypty. Mokınniń esimi keshegi oıyn hattamasyna enbegenin eskeretin bolsaq, rasymen jastarǵa ornyn bergen shyǵar.

Sóz sońynda aıta keter taǵy bir jaıt. Ulttyq quramanyń oıy­nyna beıjaı qaramaı, barlyq matchty jibermeı kóretin fýtbol jankúıerleri baıqasa kerek, keıingi eki oıynda bizdiń jigitter birinshi taımǵa qaraǵanda ekinshi taımda táýir oıyn kórsetip júr. Máselen, Fransııamen ót­ken kezdesýde alǵashqy taımda eki gol ótkizip alǵanymen, ekin­shi taımda ondaı sátsizdikke boı aldyrmady. Ýkraınamen bol­ǵan oıynda da dál sol ssenarıı qaıtalandy. Alǵashqy taımda oıyn júrmegenimen, ekinshi taımda gol soǵyp, esepti teńestirip ketti. Al buryndary Qazaqstan quramasy alǵashqy taımda táp-táýir óner kórsetip, ekinshi taımnyń sońǵy mınýttarynda bolmashy qateliktiń saldarynan qaqpaǵa gol ótkizip alatyn. Mine, osydan-aq Talǵat Baısýfınovtiń ulttyq quramaǵa úlken ózgeris ákelip jatqanyn baıqaýǵa bolady.

Endi fýtbolshylar qaıtadan óz klýbtaryna baryp, kúzge deıin ishki chempıonattaǵy oıyn­daryna basymdyq beredi. О́ıtkeni álem chempıonatynyń irikteý keze­ńin­degi kezekti týr oıyndary qyr­kúıekte bastalady.

2-týrdan keıingi týrnır kestesi