Olımpıadaǵa baratyndar Almatyda anyqtalady

Tokıo Olımpıadasynyń al­ǵashqy joldamalary 2019 jyly Nur-Sultanda jalaýy jel­biregen álem chempıonatynda sa­rapqa salyndy. Aıtýly jarys­ta Qazaqstannyń erkin kúres sheberleri tórt birdeı lısenzııaǵa ıelik etti. Eger tórtjyldyqtyń basty dodasynda básekeler ne­bári alty salmaq dárejesi bo­ıynsha ǵana ótetinin eskersek, jerlesterimiz úshin bul óte jaqsy kórsetkish dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Bul joldamalardyń ıegerleri – Nurıslam Sanaev (57 kılo), Dáýlet Nııazbekov (65 kılo), Da­nııar Qaısanov (74 kılo) jáne Áli­sher Erǵalı (97 kılo).

30 jastaǵy Nurıslam Sanaev úshin bul – álem chempıonatyndaǵy ekinshi júlde. 2018 jyly Býda­peshtegi jarysta aqtyq synǵa deıin alqynbaı jetken ol sheshýshi tusta reseılik Zaýr Ýgýevqa ese jiberdi. Nátıjesinde, kúmis me­dal­dy moınyna ildi. Nur-Sul­tandaǵy jarystyń jartylaı fı­nalynda Nurıslam túrkııalyq Sýleıman Atlyǵa jol berse, qola júlde úshin tartysta serbııalyq Stevan Mıchıchten basym tústi.

2011 jyly Ystanbulda ótken dúnıejúzilik dodada qola medaldy ıelengen Dáýlet Nııazbekov araǵa segiz jyl salyp, jeńis tu­ǵyryna qaıta kóterildi. 65 kılo salmaqta kúresken ol bul joly kúmispen kúpteldi. Fınalǵa deıin qarsylas shydatpaǵan saqa sportshyny al­tynnan aıyrǵan Reseıdiń maq­tanyshy – Hadjımurat Ra­shıdov. Jalpy, 32 jastaǵy Dáý­lettiń tabandylyǵyna tańdan­baý múmkin emes. Osyǵan deıin ol úsh ret Azııa chempıony atanyp, sol jarysta taǵy tórt ret júldegerler qatarynan kórindi.

27 jastaǵy Danııar Qaısanov 2018 jyly Azııa oıyndarynda kúmis jáne qurlyq birinshiliginde qola medaldy ıelenip, kópshilik nazaryn ózine aýdarǵan bolatyn. Álem chempıonatynda ol óte jaqsy kúresti. Shırek fınalda qazaq balýany ıtalııalyq Franko Chamızodan utyldy. Chamızonyń fınalǵa shyǵýynyń arqasynda Danııar qola medal úshin talasý múmkindigin saqtap qaldy. Sheshýshi tusta da Qaısanovtyń joly bolmady. Ol fran­sııalyq Zelımhan Had­jıevten bir ǵana upaı aıyrmashylyǵymen utyldy. Biraq arada al­ty aı ótkennen keıin Had­jıev­tiń dopıng qoldanǵany anyq­taldy. Nátıjesinde, álem chem­pıonatynyń kúmis medali men Olımpıada joldamasy bizdiń ji­gitke buıyrdy. Odan bólek Da­nııar­dyń Azııanyń eki dúrkin chempıony degen ataǵy taǵy bar.

Álisher Erǵalıdi de qalaı maq­tasaq ta jarasady. 2019 jyly 19 jastaǵy qandasymyz nebir apaıtóstermen aıanbaı aıqasyp, jartylaı fınalda Reseıdiń dańq­­ty balýany, Olımpııa oıyn­darynyń jeńimpazy, álemniń – bes, Eýropanyń tórt dúrkin chempıony Abdýlrashıd Sadýlaevtan jeńildi. Úshinshi oryn úshin saıys­ta Álisherdiń makedonııalyq Ma­gomedgadjı Nurovqa áli jet­pedi. Soǵan qaramastan, qazaq balýany Tokıoǵa baratyndardyń tizimine qosyldy.

Taǵy bir aıta keterlik jaıt, Nur-Sultandaǵy jarysta 70 kılo salmaq dárejesinde kúsh synas­qan Nurqoja Qaıpanov ta júldegerler qataryna qosyldy. Tek qana fınalda reseılik Davıd Baevtan utylǵan ol kúmis medaldy enshiledi. Alaıda bul salmaq Olımpıada baǵdarlamasynda joq. Sondyqtan da Nurqoja Tokıoǵa bara almaıdy.

Mine, Qazaqstannyń erkin kúres sheberleriniń jeńip alǵan tórt joldamasynyń tarıhy osyn­daı. Endi bizge keregi taǵy eki lısenzııa. Ol úshin 86 jáne 125 kılo salmaqtaǵy balýandarymyz ózderiniń myqtylyǵyn moıyndatýǵa tıis. Almatydaǵy týrnırde Azamat Dáýletbekov (86 kılo) pen Iýsýp Batyrmurzaevqa (125 kılo) zor senim artylyp otyr. Ulttyq qurama komandamyzdyń bas bapkeri Áset Serikbaevtyń aıtýynsha, esimderi atalǵan erkin kúres sheberleriniń ekeýiniń de el senimin aqtaýǵa kúsh-jigerleri jetedi.

Al elimizdiń grek-rım kúresi sheberleri 2019 jylǵy álemdik dodada sátti óner kórsetti dep aıtýǵa aýyz barmaıdy. Iá, Nur-Sultanda úsh órenimiz jeńis tuǵyryna kóterilip, jergilikti jankúıerlerdi bir jelpindirip tastaǵany ras. Atap aıtsaq, 55 kılo salmaqta kúresken Qorlan Ja­qansha fınalǵa deıingi qar­sylastaryn sypyra utyp, kúmis medaldy enshiledi. Sheshýshi tus­ta ol grýzııalyq Nýgzarı Sýr­sý­mııadan jeńildi. Biraq bul olım­pıadalyq salmaq dárejesi bol­maǵandyqtan, Qorlannyń Kún­shyǵys eline barmaıtyny belgili.

63 kılo salmaqta kúsh synasyp, qola medalǵa qol sozǵan Almat Kebisbaevtyń da jaǵdaıy dál sondaı. Oǵan deıin álem chempıonatynda bir kúmis pen qos qolany oljalap, Azııa oıyndarynda eki ret júldegerler sanatyna qosylyp, eki ret Azııa chempıony atanyp, taǵy eki márte aıtýly dodada kúmispen kúptelgen saqa sportshymyzdyń Nur-Sultanda Japonııanyń juldyzy Sınobý Otaǵa ǵana áli jetpedi. Biraq Olımpııa oıyndarynda bul salmaq dárejesi boıynsha beldesýler ótpeıdi.

Elorda tórinde Baqtııar Baı­seıi­tovtiń shákirtteri arasy­nan Meırambek Aınaǵulov pen As­hat Dilmuhamedovtiń ǵana baq juldyzy jandy. 60 kılo sal­maqta beldesken Meırambek Aı­naǵulov álem chempıonatynyń qola júldegeri atandy. Jartylaı fınalda ol reseılik Sergeı Eme­lınnen aılasyn asyra almady. Odan keıin ýkraınalyq Lenýr Temırovti tize búktirdi.

«Bap shaba ma, baq shaba ma?» dep atam qazaq beker aıtpaǵan ǵoı. Dál osy jarysta 77 kılo sal­maqtaǵy Ashat Dilmuhamedov ózin keremet qyrynan kórsetti. Ardager sportshy elorda tórindegi jarystyń bastapqy básekeleriniń birinde Olımpıada men álemniń eki dúrkin chempıony, Eýropa chempıonatynyń tórt dúrkin jeńimpazy, Reseıdiń ulttyq batyry Roman Vlasovtan basym tústi. Ile-shala álem chempıony, ser­bııalyq Vıktor Nemeshti san soqtyrdy. Biraq odan árige Dilmuhamedovtiń shamasy jetpedi. Áýeli London Olımpıadasynyń kúmis júldegeri Tamash Lerıng, odan keıin ózbekstandyq Jal­ǵasbaı Berdimuradovtan jeńilip, besinshi orynda qalyp qoıdy. Alaıda osy nátıjeniń ózi Ashat­tyń Olımpıada joldamasyn qor­jynǵa salýyna jetkilikti boldy.

Tokıoǵa tolyq qurammen attaný úshin bizge áli tórt joldama qajet. Kúni keshe ulttyq ko­man­damyzdyń bas bapkeri Baq­tııar Baıseıitov óz tańdaýyn jasady. 67 kılo salmaqta bas­ty úmitkerler ekeý edi. Olar – Al­mat Kebisbaev pen Meıirjan Shermahanbet. Almattyń ataǵy al­ty Alashqa áıgili. 33 jastaǵy saqa sportshynyń qol jetkizgen tabystary týraly biz joǵaryda qysqasha maǵlumat berdik. So­nymen qatar Kebisbaev eki bir­deı Olımpııa oıyndarynda óner kórsetti. 2012 jyly Lon­donda ol jeńis tuǵyryna sy­nyqsúıem qalǵanda súrinip, besinshi orynda qalyp qoısa, 2016 jyly Rıo-de-Janeıroda jetinshi satyǵa taban tiredi. Meıirjan da osal balýan emes. 24 jastaǵy jerlesimiz 2018 jyly Býdapeshtte ótken álem chem­pıonatynda qola medaldy ıe­lendi. Biraz oılana-tolǵana kele bapkerlerdiń tańdaýy jalyn­dap turǵan jas jigitke tústi. Sóı­tip bul salmaqta el namysyn Meıir­jan Shermahanbet qor­ǵaıdy.

Asa aýyr salmaq dárejesindegi jaǵdaı tym qyzyq. Keń-baıtaq elimizde Azııanyń apaıtósterimen aıqasýǵa jaraıtyn birde-bir alymdy ári alǵyr, qarymdy ári qarýly balýan tabylmaǵan soń ulttyq qurama bapkerleri jasy 40-tan asqan áıgili Georgıı Sýrsýmııanyń kómegine júginýge májbúr boldy. 2001 jyly Qazaqstanǵa qonys aýdarǵan Grýzııanyń týmasy talaı dúbirli dodada daralanǵanyn jankúıerler umyta qoıǵan joq. Sýrsýmııa 2002 jyly Pýsanda Azııa oıyndarynyń jeńimpazy atansa, 2003 jyly Kreteıdegi álem chempıonatynda kúmis júldeni qan­jyǵasyna baılady. Qatarynan tórt márte qart qurlyqtyń teń­des­siz balýany dep tanyldy. Onyń sporttyq mansabyndaǵy eń zor tabys – 2004 jyly Afına­da alaýy tutanǵan Olımpııa oıyn­darynyń kúmis medali. 2008 jy­ly Georgıı úlken sporttan qol úzip, bapkerliktiń qamytyn kıdi. Mine, endi araǵa 13 jyl salyp, ol boz kilemge qaıta oraldy. Geor­gıı Sýrsýmııanyń kózdegeni – Al­ma­tydaǵy týrnırde top jaryp, Tokıo Olımpıadasynda kúsh syna­satyn alyptardyń qataryna qosylý.

Al qalǵan eki salmaq dáreje­sinde Nursultan Tursynov (87 kılo) pen Oljas Syrlybaı (97 kılo) baq synaıdy. Bul balýan­dardyń ekeýi de byltyrǵy Qazaq­stan chempıonatynda jasyndaı jarqyldasa, bıyl Italııada ótken reıtıngtik týrnırde top jardy.

Áıelder kúresinen ótetin jarysta Qazaqstannyń namysyn tórt sportshy qorǵaıdy. Olar – Tatıana Ahmetova (53 kılo), Emma Tısına (57 kılo), Aıaýlym Qasymova (62 kılo) jáne Jámıla Baq­bergenova (68 kılo). Esterińizge sala keteıik, Nur-Sultandaǵy álem chempıonatynyń qorytyndysy boıynsha Valentına Islamova (50 kılo) men Elmıra Syzdyqova (76 kılo) Tokıoda óner kórsetý múmkindigine ıe bolǵan edi.