Tıisti oryndar tirshiligi qaýyrt qalanyń turǵyndaryna bosańsýǵa bolmaıtynyn, sanıtarlyq talaptardy muqııat saqtap, kópshilik oryndardan aýlaq bolý qajettigin eskertip keledi. Almatydaǵy koronavırýsqa qatysty sońǵy jaǵdaılarǵa toqtalǵan professor Ahmetjan Súgirálıev aǵzany qorǵaýdyń tóte joly taǵy da sol sanıtarlyq talaptardy saqtaý ekenin aıtady. Mamannyń sózinshe, áli kúnge deıin tolyq zerttelmeı kele jatqan qaýipti vırýstan qorǵanýdyń barlyq joldaryn qarastyrý qajet.
«Jaǵdaı kez kelgen ýaqytta ýshyǵýy múmkin. Naýryz merekesi ótti, onda adamdar bir-birimen tyǵyz baılanysta boldy. Koronavırýstyń ınkýbasııalyq kezeńi 10 kúnnen 14 kúnge deıin ekenin eskersek, osy ýaqyttan keıin mereke maýsymynan bastap belgiler paıda bolýy múmkin. Qaladaǵy statıstıka kúrt ózgerip, indet juqtyrǵandardyń kóbeıgenin baıqap otyrmyz. Bul aýrýdyń qabattanýyna ákelýi múmkin. Máselen adam tumaý jáne koronavırýspen bir ýaqytta aýyrsa jaǵdaıy nasharlaıdy. Bul óz kezeginde naýqastyń ımmýnıtetin quldyratyp, aýrýdyń neǵurlym aýyr ótýine ákeledi», deıdi dáriger.
Byltyrǵy jazdaǵy jaǵa ustatar jaǵdaı qaıtalanbasyn desek, «saýlyq – saqtyqta» degen qaǵıdany alǵa ustaǵanymyz abzal degen taǵy bir maman ınfeksııanyń joǵary qaýpi qaı jerlerde bolatynyn aıtty.
– Jurt kóp jınalatyn jabyq nysandarǵa múmkin bolsa barmaýǵa keńes berer edim. Sebebi mundaı oryndarda uzaq ýaqyt boıy aýa almaspaıdy. Qoǵamdyq kólikterde de dál solaı. Qansha jerden zalalsyzdandyrý jumystary júrgizilgenimen, mundaı nashar jeldetiletin jerler ınfeksııanyń negizgi kózi ekenin umytpaýymyz kerek. Qalanyń barsha turǵyndary men qonaqtary sanıtarlyq-epıdemııalyq qaýipsizdik sharalaryn saqtaýdy jalǵastyrǵany jón. Saý adamǵa vırýstyń kóp mólsheri berilgende, otbasynyń basqa múshesinen juqtyrǵan adamdar aýrýdan aýyr ótedi. Qart adamdar men týabitti aýrýlary bar jandar da úlken qaýipke ıe. Mundaı adamdar, eń aldymen, úıde bolýy kerek. Jeke gıgıena men saqtyq sharalary da asa mańyzdy. Medısınalyq betperdeni durys kııý, ıaǵnı muryndy, aýyzdy tolyq jabý, betti, kózdi, jýylmaǵan qolmen ustamaý indettiń aldyn alady. Vırýstyń jańa shtammy anaǵurlym juqpaly, ıaǵnı ol tez taralady. Koronavırýs – ınfeksııanyń tabıǵı, maýsymdyq juǵýy sıklderine baǵynbaıtyn, aldyn-ala boljanýy qıyn dert. О́tken jyldyń jazy-buǵan mysal. Sondyqtan óz ómirimiz ben jaqyndarymyzdyń amandyǵy úshin árqashan saq bolaıyq. Vaksınasııa alǵan kúnniń ózinde arqany keńge salýǵa bolmaıdy, – deıdi ınfeksıonıst dáriger Dana Dáýletqyzy.
Al aýa raıynyń qubylýy epıdemııalyq jaǵdaıǵa áser ete me degen saýalymyzǵa medısına ǵylymdarynyń doktory, professor Kúlásh Qurmanova bylaısha jaýap berdi.
«Almatyda Naýryz aıy jańbyrly boldy. Sáýir de jaýyn-shashynmen bastaldy. Kúnniń sýytýy joǵarǵy tynys joldarynyń jergilikti qorǵanys faktorlary tómendegennen keıin (shyryshty qabattarda sektorly ımmýnoglobýlın IgA mólsheri azaıady, bul qozdyrǵyshtyń epıtelıı jasýshalaryna jabysý múmkindigin tejeıdi jáne vırýsty, lızosımdi joıady), respıratorlyq ınfeksııasy bar adamdardyń jıi aýrýǵa shaldyǵýyna ákeledi. Aıtalyq, naýqas jótelgende nemese túshkirgende bólinetin usaq bólshekterdiń saldarynan vırýs adamnan adamǵa aýa tamshylary arqyly ońaı beriledi. Epıdemııaǵa qarsy sharalardy júrgizý arqyly COVID-19 ınfeksııasynyń qaýpin barynsha azaıtýǵa bolady. COVID-19 aldyn alý úshin jeke gıgıena erejelerin saqtaý qajet: bir rettik betperdeni qoldaný, dezınfeksııalaý sharalary, kem degende 1,5-2 metr áleýmettik araqashyqtyqty saqtaý. Immýndyq profılaktıkanyń mańyzy zor. Bul – koronavırýs ınfeksııasyna qarsy vaksınasııa» deıdi Kúlásh Qurmanova.
