Ilespe júkqujat elektrondy túrde resimdeledi

Taýarlarǵa arnalǵan ilespe júk­qu­jaty aldaǵy ýaqytta birqatar qu­jat­tyń aınalymnan alynyp tasta­lýyna jol ashady. Atap aıtqanda, bul aksızdeletin taýarlarǵa arnalǵan iles­pe júkqujattaryn almastyra­dy. Buǵan alkogol, munaı jáne te­­meki ónimderine arnalǵan ilespe júk­­qujattary jatady. Budan bólek býh­gal­terlik esep jáne eseptilik tý­raly zańnamada aıqyndalǵan taýar­dy basqa jaqqa jiberýge ar­nal­ǵan júkqujattardy, taýar-kó­lik júk­qujatyn almastyrady. Son­daı-aq taýarlardy Eýrazııa­lyq eko­nomıkalyq odaqqa múshe mem­leket­terdiń aýmaǵynan ákelý kezinde resim­deletin taýarlardy ákelý jáne janama salyq­tardy tóleý týraly ótinishtiń «kózin joımaq».

Memlekettik kirister komıteti tóraǵa­synyń orynbasary Jaıdar Ińkárbaevtyń aıtýynsha, taýarlarǵa arnalǵan ilespe júkqujaty tolyqtaı elektrondy formatta rásimdeledi. Sondyqtan qaǵaz túrindegi qujat aınalymy bolmaıdy. Tıisinshe, qaǵaz, prınter, poshta jáne muraǵat shyǵyndary azaıady. Sonymen qatar qujattamany alý jedeldetiledi. Sebebi jetkizýshi resimdegennen keıin ilespe júkqujaty birden satyp alýshyǵa túsedi.

– Taýarlarǵa arnalǵan ilespe júk­­qujattyń engizilýi Eýrazııalyq ekono­mı­kalyq odaq sheńberindegi júk aınalymyn jedeldetedi. Kólik qural­dary shekara arqyly jedeldetilgen tártippen ótetin bolady. Sebebi buryn­ǵydaı qujattardyń qaǵaz túrindegi kóshirmesin skanerleýdiń qajeti bolmaıdy. Jalpy, bul jańashyldyq kóleńkeli taýar aınalymynyń jolyn kesý úshin qabyldanǵan pármendi shara. О́ıtkeni endigi jerde jalǵan, bankrot bolǵan jáne áldeqashan taratylǵan tulǵalarǵa qujat resimdeý múmkin emes, – dedi Ortalyq kommýnıkasııalar qyz­metindegi brıfıngke qatysqan J.Ińkárbaev.

Budan bólek ilespe júkqujaty jal­ǵan tranzıt faktileriniń aldyn alýǵa yqpal etedi. Máselen, 2019 jyly kedennen ótetin jalpy avtokólik quraldarynyń 16 paıyzy qosymsha qun salyǵyn tóleýden jaltarý maqsatynda ta­ýar ımportyn jalǵan júk alýshylarǵa resimdegen. Bul árbir altynshy kóliktiń qosym­sha qun salyǵyn tólemegendigin bil­diredi. Sondaı-aq 2020 jyly tran­zıti tirkelgen 81,7 myń avtokólik qura­lynyń 9,3 myńy nemese 11 paıy­zy Qazaqstan aýmaǵynda janama sa­lyq­tardy tólemegen. Budan kelgen za­laldyń jalpy quny 4,6 mlrd teńgeni qurady.

– Mysaly, 2020 jylǵy 4 qyrkúıekte táýekelderdi basqarý júıesin qoldaný nátıjesinde aktokólikterdi ótkizý pýnktinde úsh márte jalǵan tranzıt jasaǵan tasymaldaýshy anyqtaldy. Ol Reseı Federasııasynan Qyrǵyz Respýblıkasyna ótpek bolǵan. Salyq­tyq tekserý barysynda taýardy naq­ty alýshynyń Qazaqstanda ekeni bel­gili boldy. Osylaısha, 774 myń teńge kóleminde qosymsha qun salyǵy qamtamasyz etildi, – dedi komıtet tóraǵasynyń orynbasary.

Qosymsha qun salyǵyn tóleýden jaltarý shemalarynyń biri – taýarǵa arnalǵan ilespe qujattardy jalǵan alýshylarǵa resimdeý. Máselen, 2020 jyly taýarlardy jalǵan alýshy­lardyń atyna tirkep ákelýdiń 664 fak­tisi anyqtalǵan. Bul boıynsha oryn alǵan zalal 332 mln teńgeni qurady. Mysaly, byltyr «BANANA HIT» JShS jalpy quny 483 mln teńgege 235 avtokólik quralymen taýar ımporttaǵan. Alaıda atalǵan ká­sip­oryn­nyń basshysy taýarlar ımportyna qatysy joqtyǵy týraly túsinikteme berdi. Shyǵyn kólemi 58 mln teńgeni quraǵan.

– Shaǵyn kásipkerlik salyqtan tolyq bosatylsa da, kóleńkeli aına­lymnyń úlesi áli de joǵary ekenin atap ótken jón. Oǵan onlaın baqylaý-kassalyq mashınasyn qoldanbaý jáne satyp alýshylarǵa chek usynbaý jaǵdaı­lary dálel, – dedi ol.

J.Ińkárbaevtyń aıtýynsha, kóleń­keli aınalymdy qysqartý maqsatynda taýarlarǵa arnalǵan ilespe júkqujaty taýarlar aınalymynyń shekaradan bólshek saýdaǵa deıingi baqylanýyn júzege asyrýǵa múmkindik beredi.

– «ASTANA-1» kedendik re­sim­deý jáne Elektrondy shot-fak­­týra­lar aqparattyq júıeleri satý­dyń barlyq tizbegin baqylaýdy qam­tamasyz etetin bolady. Qazirgi ýa­qytta osy júıeniń qanatqaqty jo­ba­sy júrgizilýde. Bul proseste qol­danylatyn júıelerdiń barlyǵyn qalyp­qa keltirý úshin aıyppuldar men bas­qa sanksııalar qoldanylmaıdy. Salyq tóleýshilerdiń ótinishi boıynsha qanatqaqty jobanyń merzimi ózgerdi. Atap aıtqanda, aksızdeletin taýarlar úshin 2021 jyl­dyń 1 shildesine deıin, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtan ákelinetin nemese odaqqa múshe elderge jóneltiletin taýarlar úshin 2021 jyldyń 1 shildesine deıin, vırtýaldy qoımanyń taýarlary úshin tıisti merzim 2021 jyldyń 1 qarashasyna deıin shegerildi. Sondaı-aq Dúnıejúzilik saýda uıymynyń Alyp qoıý tizbesindegi jáne sıfrlyq tańbalaý qoldanatyn taýarlar boıynsha qanatqaqty jobanyń bastalý merzimi 2021 jylǵy 1 aqpannan 2021 jylǵy 1 shildege, aıaqtalý merzimi 2021 jylǵy 1 shildeden 2022 jylǵy 1 aqpanǵa aýystyryldy, – dedi J.Ińkárbaev.

Bólshek saýdamen aınalysatyn salyq tóleýshiler úshin, máselen, úı janyndaǵy dúkender úshin taýarlarǵa arnalǵan ilespe júkqujaty kerek pe? Komıtet tóraǵasy orynbasarynyń aıtýynsha, buǵan qatysty zańnamada erekshe erejeler belgilengen.

– Mundaı salyq tóleýshiler esh­qandaı vırtýaldyq qoıma jasamaýy kerek. Olar tek satyp alynǵan alkogol ónimderine nemese temekige arnalǵan taýarlarǵa arnalǵan ilespe júkqujatyn rastaıdy. Mundaı rásimdi Play market platforma­synda qoljetimdi «Elektrondy shot-faktýralar aq­parattyq júıesi» tegin mobıldi qo­symshasynyń kóme­gimen júzege asy­rýǵa bolady. Oǵan qalaı tirkelýge bo­latyny jáne jet­kizýshiden alynǵan qujatty qalaı ras­taý kerektigi týraly beınesabaqtar komıtettiń saıtyna jáne YouTube arnasyna ornalastyrylǵan. Qalǵan taýarlar boıynsha alynǵan ónimdi rastaý talap etilmeıdi. Taýar­lardy ótkizý boıynsha onlaın ba­qylaý-kassalyq mashınasy arqyly chek­ti basyp shyǵarý qajet. Mundaı ótkizýler úshin taýarlarǵa arnalǵan ilespe júkqujatyn resimdeýdiń qajeti joq. Salyq tóleýshilerdiń vırtýaldy qoımasynda onlaın baqylaý-kassalyq mashına chekteri boıynsha ótkizilgen taýarlardy esepten shyǵarmaý zań­namany buzý bolyp eseptelmeıdi, – dep naqtylady ol.