Alaıda elimizde kóptegen salada Keńes ókimeti dáýirinde qalyptasyp, osy ýaqytqa deıin saqtalyp qalǵan eski standarttar qoldanylyp júrgenin moıyndaý kerek. Al álemde sońǵy kezde bolyp jatqan kúrdeli syn-qaterli oqıǵalar men daǵdarystar bizden olardy sheshýdiń ońtaıly ári tıimdi joldaryn qarastyrýdy talap etedi. Qazirgi jahandaný kezeńinde elimizdiń ulttyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýge, halqymyzdyń tól mádenıetiniń damýyna jáne basqa da salalarǵa (áskerı, bilim, ǵylym, mádenıet, densaýlyq saqtaý, memlekettik qyzmet, quqyq qorǵaý, sot júıesi jáne t.b.) ózimizdiń ulttyq bolmysymyz ben qundylyǵymyzǵa basymdyq bere otyryp, órkenıetti ozyq elderdiń halyqaralyq tájirıbesin eskerip, jańa standarttarymyzdy ázirlegen durys dep paıymdaımyz. Azııa men Eýropanyń túıisken jerinde ornalasqan Qazaqstannyń geosaıası jaǵdaıynda egemendigi men aýmaqtyq tutastyǵyn saqtap qalýdyń birden-bir joly osy. Mysaly, bir ǵana áskerı salany alatyn bolsaq, munda qarýly kúshterdiń, basqa da áskerler men áskerı quramalardyń qarym-qatynastaryn, ondaǵy jeke quramdy tárbıeleý men oqytý ádisterin, ishki tártipti reglamentteıtin, sarbazdardyń urystaǵy is-áreketteri, komandırlerdiń áskerlerdi basqarý tásilderi men mindetteri kózdeletin áskerı jarǵylardyń basym kópshiligi sol baıaǵy Keńes dáýirinen qalyp qoıǵan. Keńes Odaǵy ydyrap, óz egemendigin alǵan elderdiń barlyǵynda osyndaı jaǵdaı saqtalyp otyr, onyń ishinde Reseı Federasııasy da bar.
Osy oraıda atap aıtý kerek, qazirgi kezde Ázerbaıjan sııaqty elder ózderiniń memlekettik standarttaryn jasaýda. Biz joǵaryda atalǵan eldermen birge Ujymdyq qaýipsizdik sharty uıymyna múshemiz. Degenmen álemdik jahandaný úrdisin, ásirese sońǵy kezde bolyp jatqan geosaıası jaǵdaılardy eskeretin bolsaq, onda bizdiń eshkimge uqsamaıtyn tól memlekettik standarttarymyz bolǵany abzal. О́zge eldiń standartyna uqsas, maǵynalas standart memleketimizdiń bolashaǵy men ulttyq qaýipsizdigine óte qaýipti. Sebebi bóten eldiń yqpalyndaǵy standart sarbazdarymyzdan bastap, joǵary laýazymdy ofıserlerge deıin olardyń oılaý júıesine, psıhologııasyna teris áser etýi múmkin.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Táýelsizdik bárinen qymbat» baǵdarlamalyq maqalasynda: «Jahandaný kezinde el jat jurttyń yqpalyna beısanaly túrde ilesip ketkenin ańǵarmaıdy. Basqasha aıtqanda, májbúrlikten emes, sananyń ýlanýy arqyly óz erkimen torǵa túsedi. Sondyqtan jańa zamannyń jaqsy-jamanyn ekshep, artyqshylyqtaryn boıǵa sińirýmen qatar, tamyrymyzdy berik saqtaýymyz qajet. Ulttyq bolmysymyzdan, tól mádenıetimiz ben salt-dástúrimizden ajyrap qalmaý – barlyq órkenıetter mıdaı aralasqan alasapyranda jutylyp ketpeýdiń birden bir kepili», dep atap kórsetti.
Jaqynda Senatta ótken Parlamenttik tyńdaýda da osy máseleler keńinen talqylanyp, ulttyq qundylyqtarymyzdy dáripteýdiń mańyzdylyǵy aıshyqtalyp, qajet bolǵan jaǵdaıda tıisti zań jobasy ázirlenetini de atalyp ótti. Biz ulttyq qundylyqtarymyzdy dáriptep qana qoımaı, damý tarıhymyzdy negizge ala otyryp, búgingi ómirimizde qoldanýǵa laıyqty jańasha kózqaraspen ázirlengen ári zańdy túrde bekitilgen standarttar qalyptastyrýǵa jete nazar aýdarýǵa tıispiz dep oılaımyz.
Mansurhan MAHAMBETOV,
Parlamentarızm ınstıtýtynyń dırektory
