Otandyq vaksına: QazCovid-in qalaı jasalady?

Maqsat belgili. Byltyrdan beri halyq kózge kórinbeıtin jaýmen aı­qasyp keledi. Byltyrdan beri otandyq ǵa­lymdar osy ınstıtýtta óz vaksınamyzdy jasap, synaqtardy sátti ótkizip ja­tyr. Qazir mundaǵy jumystar quddy maı­dan alańy ispettes, árbir kúndi utym­dy paıdalanýǵa umtylady.

Otandyq jýrnalısterdiń issaparyna baılanysty bir kúnge bul jerdegi ǵy­lymı zertteýler men úderister tolaıym toqtap qalmasa da, kidiris tapty. О́ıtkeni qazir halyqqa otandyq jáne basqa da vaksınalar týraly osy ispen tikeleı aınalysyp jatqan vırýsolog ǵalymdardyń túsindirmeleri men jalpaq jurtqa túsi­nikti aqparattary qajet.

Indetten qutylýdyń jalǵyz joly – vaksına. Adamzatty qynadaı qyrǵan munan da qaýipti juqpaly dertter­diń emi vaksınalaý bolǵanyn bile­miz. Alaıda qazir eldiń ishinde jap­paı egý jumystaryn bastaýǵa qatysty alypqashpa áńgimeler, úreı týdyratyn dáıeksiz daqpyrttar jeldeı esip tur. Onyń ústine aldaǵy 25 sáýirge deıin otandyq vaksınanyń kezekti partııasyn shyǵarý kerek. Al halyq vaksına ǵana emes, ol týraly senimdi derek kózderinen alyn­ǵan aqparat kútip otyr.

Otandyq BAQ ókilderi Bıologııa­lyq qaýipsizdik problemalarynyń ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń kópte­gen laboratorııasynda, onyń ishin­de QazCovid-in vaksınasyn jasaǵan jáne birinshi bolyp byltyr ózderine saldyrǵan otandyq ǵalymdarmen saǵat­tar boıy suhbattasyp, eldiń kókeıinde júrgen kóptegen suraqtyń jaýabyn izdedi. Asa qaýipti juqpaly aýrýlar laboratorııasynan tikeleı reportaj jasaýǵa múmkindik aldy.

Osy arada oqyrmanǵa túsinikti bolý úshin aıta ketý kerek. Eger áý basta Keńes Odaǵy bes elde qurǵan mundaı ǵylymı zertteý ınstıtýty bolmasa, bizdiń ǵalymdar jedel óz vaksınamyzdy jasaýǵa bel baılamaǵan bolar edi. Otandyq vaksınany jasaýǵa bizdegi Bıologııalyq qaýipsizdiktiń 3-shi deńgeıli laboratorııasy (BSL-3) jol ashyp bergenin atap ótken jón.

Qazirgi tańda ınstıtýttyń 200-den astam ǵylymı qyzmetkeri bar, onyń 56-sy óz bastaryn qaterge tige oty­ryp, tikeleı otandyq vaksınany ja­saýǵa atsalysqan. Ázirge aıtarymyz, qazaq­standyq jýrnalısterdiń barlyǵy derlik bul jerge tuńǵysh ret joly túsip otyr. Bul sapar áriptesterimiz úshin qaıtalanbaýy da múmkin. Munda jer betindegi asa qaýipti barlyq vırýstyń shtamdary bar. Ekzotıkalyq vırýstar da saqtalǵan. Sonymen otandyq vaksına qandaı platformada jasaldy? Otandyq ǵalymdar nege QazCovid-in-di barynsha tıimdi, barynsha qaýipsiz dep esepteıdi?

Gazetimizdiń aldaǵy nómirinde Nuh paıǵambardyń kemesi sııaqty jer betin­degi barlyq vırýsty jıyp alyp, irgeli ǵylymı zertteýler júrgizip jatqan ǵalymdarymyzdyń eren isteri týraly keńinen baıandaıtyn bolamyz.