Memleketti basqarýdyń jańa modeli

Mundaǵy basty maqsat – adamdarǵa baǵdar­lan­ǵan memlekettik basqarýdyń jańa modelin qalypt­astyrý jáne osy tujyrymdamany iske asyrý­dyń joldaryn aıqyndaý. Qazirgi álemdik ahýal­dyń týrbýlenttilik, ósip kele jatqan qu­­byl­malylyq, áleýmettik, ekonomıkalyq jáne saıası damýdyń belgisizdigi dáýirine aıaq ba­syp otyrǵandyǵyn eskere otyryp, osynaý aýqym­dy syn-qaterlerdi eńserý barysynda mem­leketke degen qoǵamdyq senim, onyń óz­geris­terge daıyndyǵy máselesi erekshe ma­ńyzǵa ıe bolmaq. О́ıtkeni qoǵamda neǵurlym tıim­di memlekettik basqarýǵa, azamattardyń bas­­qa­rý­shylyq sheshimder qabyldaýǵa qaty­sýy­­na degen suranys bar. Onyń basty sebebi mem­­­le­­ket­­tik basqarýdyń qoldanystaǵy ákim­shi­­lik-ba­qy­laýǵa negizdelgen modeliniń halyq­tyń úmi­tin to­­lyq­taı aqtamaǵandyǵynda sııaq­ty. Bú­gingi tańda memlekettik basqarýdyń servıs­tik jáne adamǵa baǵdarlanǵan modeli áli qalyp­taspaı otyr.

Osyǵan oraı Tujyrymdamada memlekettik sektordy transformasııalaýdyń maǵynalyq baǵyty kórsetilgen jáne memlekettik bas­qarý­dy jańǵyrtýdyń negizgi qaǵıdattary, min­detteri men tásilderi aıqyndalǵan. Ol aza­mat­tardyń memleketpen ózara is-qımylyn jaq­sar­týdy, strategııalyq josparlaýdyń tıimdiligin, memlekettik qyzmettiń kadr quramynyń sapasyn, kvazımemlekettik sektordyń tıimdiligin arttyrýdy, memlekettik apparatty ońtaılandyrýdy jáne memlekettik qyzmetter kórsetýdiń proak­tıvti formatyna kóshýdi, jergilikti ózin ózi basqarýdy damytýdy, retteýshilik jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy saıasatty jetil­dirý­di, sondaı-aq sot jáne quqyq qorǵaý júıelerin ózgertýdi kózdeıdi. Ol mindetterdi memlekettik basqarýdyń jańa modeliniń negizgi qaǵıdattary turǵysynan aıqyndaýmen jáne ony ázirleýde keshendilik kózqarastyń bolýymen erekshelenedi. Qujatta belgilengen nysanaly damý parametrleri memlekettik basqarý reformasynyń keıingi qadamdaryn iske asyrýdy negizge alýdy kózdeıdi. Memlekettik basqarý tujyrymdamasynyń erejeleri jergilikti ózin ózi basqarýdy damytý, quqyqtyq saıasat tujyrymdamalary men sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres strategııasymen tyǵyz baılanys­ty. Sondyqtan bulardyń jıyntyǵyn mem­lekettik basqarý sapasyn arttyrýǵa ba­ǵyt­talǵan sharalardyń birtutas júıesi dep qaras­tyrýǵa tolyq negiz bar.

Tujyrymdamanyń memlekettik basqarý júıesine obektıvti jáne synı kózqarasqa súıene otyryp jazylǵandyǵyn atap ótken abzal. Memlekettik basqarýdyń sapasyn arttyrýda júıeliliktiń bolmaýy men formalızmnen bastap, kezinde jiberilgen basqa da kóptegen qatelikti saraptaı kele, mańyzdy mindetter belgilenip, tıisti sharalar qabyldaýǵa talpynys jasalǵan.

Tujyrymdamanyń kelesi bir qundy tusy retinde onyń memlekettik basqarý júıesin reformalaýdyń kezekti kezeńi bastalǵandyǵyn eskere otyryp, qazirgi zamanǵy problemaly aımaqtardy aıqyndaǵandyǵyn atap ótýge bolady. Olardyń qataryna azamattar men memleket arasynda tıisti ózara is-qımyldyń bolmaýyn; strategııalyq josparlaý men reformalardy júrgizý tásilderi tıimdiliginiń jetkiliksizdigin; memlekettik apparattyń halyq pen bıznestiń qajettilikterine baǵdarlanbaǵan fýnksııalaryn; kórsetiletin memlekettik qyz­metterdiń ákimshilik sıpatyn; básekege qabi­let­siz memlekettik qyzmetti; tıimsiz kvazı­mem­lekettik sektordy; damymaǵan jergilikti ózin ózi basqarýdy; bıznestiń damýyna kedergi keltiretin shamadan tys retteýdi; sot jáne quqyq qorǵaý júıelerine azamattardyń senim deńgeıiniń tómendigi jatqyzylǵan. Olaı bolsa qalyptasqan ahýaldyń tereń ózgeristerdi qajet etetindigi týraly qorytyndynyń jasalýy da bekerden-beker emes.

Arnaıy júrgizilgen jumystardyń negizinde Qazaqstandaǵy memlekettik basqarýdyń jańa modeli «Halyq únine qulaq asatyn», ádil, tıimdi, ashyq, qoǵamnyń suranysyna jedel den qoıatyn, esep beretin, kásibı jáne pragmatıkalyq memleket sııaqty qaǵıdattaryna negizdeletin bolady. Memlekettik basqarýdyń bul qaǵıdattary memlekettik saıasatty qalyptastyrý men ony iske asyrýda, sondaı-aq memlekettik sheshim­derdi qabyldaýda baǵdar bolmaq. Eń bas­tysy, bul qujat Tujyrymdamany iske asyrý­dyń strategııasy, basymdyqtary jáne merzimderin naqty kórsetýimen de tartymdy. Endeshe, halqymyzdyń arman-tileginiń oryndalýyn maq­sat etken osy qaǵıdattardy júzege asyrý men memlekettiligimizdi máńgilik etýge baǵdar­lan­ǵan úderisterge sáttilik tileımiz.