Tobyl-Torǵaı óńirindegi erte zamanda ótken ánshi-kúıshilerdiń murasy jınaqtalǵan kitaptyń tanystyrylymyna Ulttyq mýzeı basshysy Arystanbek Muhamedıuly, Qostanaı oblysy ákimdigi Mádenıet basqarmasynyń basshysy Erlan Qalmaqov, kúıshi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Janǵalı Júzbaı, belgili jyrshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Almas Almatov, kúıshi, kompozıtor Nurlan Bekenov jáne dástúrli ánshi-kúıshiler men ónersúıer qaýym qatysty.
Aıta keteıik, jańa jınaqty Arqalyq qalasyndaǵy Dala ólkesi tarıhy oblystyq mýzeıiniń ǵylymı qyzmetkeri Batyrlan Saǵyntaev qurastyrǵan. Mýzyka antologııasy úsh bólimnen turady: alǵashqy bólimde avtorlyq ánder men kúılerdiń 90-ǵa jýyq notalary berilse, ekinshi taraý Tobyl-Torǵaı óńiriniń mádenı murasyna arnalǵan ǵylymı maqalalarǵa arnalǵan. Al úshinshi bólimge jınaqqa engen ánderdiń shyǵý tarıhyna qatysty ǵylymı túsinikter engizildi.
Belgili jyraý Almas Almatov jınaqta HIH-HH ǵasyrlarda ómir súrgen óńirge belgili dástúrli án-kúı óneri ókilderi jaıynda qundy málimetter kezdesetinin atap ótti. «Ásirese búginde esimderi el jadynan óshe bastaǵan Qapaq sal, Sát Esenbaıuly, Qutjan Qanjyǵalın syndy ónerpazdardyń toqsannan astam týyndysyn mátinimen qosa nota tilinde qaǵazǵa túsirip, árqaısysyna jeke túsinikteme berilip otyr. Qosymsha bóliminde Tilek Aspantaıuly, Baýbek Esirgepuly, Aryq baqsy, Zákárııa Káribaev, Hamıdolla Shátkenov, Qazbek Ábenov syndy esimderi Torǵaı óńirine máshhúr dástúrli qylqobyz oryndaýshylary týraly da keń maǵlumat alýǵa bolady. Aldaǵy ýaqytta osy kitaptyń zertteý aıasyn keńeıtip, mýzyka, folklor zertteýshi mamandarmen birlese otyra, bir ǵana jınaq kúıinde emes, birneshe tomǵa jınaqtaýǵa bolady», dep usynys bildirdi.
Al kúıshi Janǵalı Júzbaı kitaptyń óte saýatty jazylǵanyn aıtyp, mazmunyna toqtaldy. «Ǵylymı derekten aýytqymaý, artyq sóz jazbaý, artyq madaqqa barmaý, tek tarıhı derekke súıenip, sol arqyly analız jasaý – naǵyz zertteýshiniń jumysy. Myna jınaqta qobyz ónerine baılanysty kóptegen másele jaqsy taldanypty. Ásirese Baýbektiń ómirine qatysty málimetter buryn kóp jarııalanbaıtyn. Baýbek qobyzshy – jalpy qazaqqa ortaq, bıik deńgeıge kóterilgen tulǵa. Arqadaǵy, Qarataýdaǵy kúıshiliktiń bári birtutas kúıshilik ekeni Baýbek muralarynan baıqalady. Taǵy bir aıtarym, alǵashqy Alash qozǵalysy bastalǵan kezde Alashordanyń uran áni bolǵan – «Alash marshy» degen án bar. Osy ánniń mýzyka antologııasyna kirip, tarıhynyń jazylǵany – jastardyń tanymy úshin, patrıottyq rýhy úshin erekshe oqıǵa. Sondaı-aq talasty taqyryptardyń biri bolǵan «Qarabas» kúıi týraly maqalaǵa da erekshe súısindim. Endi osy kitaptyń kúıtabaǵy shyqsa eken deımin», dedi ol.
Kúıshi, kompozıtor Nurlan Bekenov kitaptyń negizgi qundylyǵy – sol óńirdiń halqy jete bilmeıtin, Zataevıch ataǵan birneshe ánshiden basqa da belgisiz torǵaılyq óner ıeleriniń shyǵarmashylyǵyn jaryqqa shyǵarýynda ekenin atap ótip: «Jınaqqa Mirjaqyptyń kúıi dep «Áýez» kúıiniń engenine erekshe qýanyshtymyn. 30-jyldary qazaq zııalylary «mýzyka» degen sózdi «áýez», «melodııa» degendi «áýen» dep aýdardy. Demek, bul kúıdiń avtory Mirjaqyp Dýlatov ekenine kúmán joq. Al kúıdi jetkizgen Sarmolla kúıshiniń shákirti Jarmolla-Jarmuhambet. Biz buryn «Baýbektiń saryny», «Saımaqtyń saryny» dep aýyzeki tilde ǵana aıtatynbyz. Al myna jańa jınaqta Baýbek kúıshiliginiń qyr-syry tolyq berilipti», deı kele bul izdenistiń úlken jetistik ekenin jetkizdi. Munyń bir dáleli retinde, antologııadaǵy Ahmet Baıtursynuly Semeı óńirinde júrgende jazdyryp alyp, keıin Zataevıchke tapsyrǵan «Kámshat bórik» ániniń tarıhyn aıta alamyz. Qurastyrýshy «Qazaqtyń 1000 áni» jınaǵyna halyq áni retinde engen «Kámshat bóriktiń» avtory Baıqadam Qaraldın degen paıymdaý jasap, oǵan negiz bolatyn derekterdi keltiredi.
