Jýyrda Kúrshim aýdanynyń turǵyny aýylyndaǵy «bylyqty» uıaly telefonynyń kamerasyna túsirip alyp, WhatsApp jelisi arqyly taratqan. Foto, beınejazba bultartpas aıǵaq degendeı, olarǵa qarap, Kúrshim aýylynyń súreńsiz kórinisine kýá bolasyz. Joldyń jaǵdaıyn aıtpaǵanda, qulap jatqan qasha, jabyq turǵan basseın ǵımaraty, jańa salynǵan sapasyz úıler... Mundaı aýyl az emes, árıne. Biraq Kúrshim – shekara shebinde jatqan aýdan ortalyǵy. Esterińizde bolsa, Shyǵys Qazaqstan oblysynda shekaradaǵy aýdandar úshin 2020-2024 jyldarǵa arnalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń keshendi jospary bekitilip, birqatar jumys qolǵa alynǵan. Alaıda jumys sapasy qadaǵalaýsyz sııaqty.
– Bir ákim kelip, aýyldyń kire berisindegi arkany ornatsa, ekinshisi kelip, ony aýyldyń ana basyna kóshirdi. Báıterekti ornynan birneshe ret qozǵady. Onyń bári qyp-qyzyl shyǵyn. Jańa trotýar salamyz dep, Kúrshimniń ortalyq kóshesin 8 metrden 5 metrge taryltyp tastady. Jańadan basseın boı kóterip edi, ıgiligin kórip otyrǵan bir adam joq, jabyq tur, – deıdi Kúrshim aýylynyń aqsaqaly Nurbek Baıtursynov.
Ras, shekaralyq aýdandardy damytý maqsatynda Kúrshim aýylynda qyrýar qarjyǵa basseın salynyp, jyl basynda saltanatty túrde ashylǵan bolatyn. О́kinishtisi, áli kúnge jumys istemeı tur. Aýyldyqtardyń aıtýynsha, qandaı da bir aqaýy bar kórinedi. Kúrshim aýdany ákiminiń orynbasary Erlan Shoraıaqovtyń sózine súıensek, basseınniń qurylysy tolyǵymen aıaqtalǵan.
Ashylý saltanaty da bolǵan. Biraq shekteý sharalaryna baılanysty óz jumysyn bastamaı otyr. Eldegi jaǵdaı ońalǵan soń bul jańa nysan 25 adamdy jumyspen qamtıtyn kórinedi. Demek, shekteýge baılanysty jumysyn bastamaǵan eken. Olaı bolsa, О́skemendegi sport nysandarynyń esigi nege aıqara ashyq? Bir oblys, bir qaýly degendeı...
Kúrshim aýdanynyń turǵyndaryn alańdatyp otyrǵan taǵy bir másele – Topterek aýylynyń bas jaǵyndaǵy kópir. Jińishke bulaǵynan ótetin ol ótkeldi jylda sý shaıyp ketip, aýyldyqtardyń júrip-turýyna tusaý bolady eken.
– Topterekte 40-50 otbasy turady, bastaýysh mektebi bar. Aıtaıyn degenim, aýyl úshin óte mańyzdy jalǵyz kópirdi jylda kóktemde sý alyp ketedi. Myqtap, keń kópir salyp qoıýǵa bolar edi. Joldyń ústi shuryq-tesik. Ony ózimiz tas tógip jóndegen bolamyz, – deıdi Topterektiń turǵyny Nurlybek Muqanov.
Bul suraqty da aýdan ákiminiń orynbasary Erlan Shoraıaqovqa jetkizdik. Onyń sózine sensek, byltyr bıýdjetten qarjy bólinip, tıisti mekeme Topterekke qajetti kópirdi salyp bergen eken. Kópir máselesi sheshildi degenimen, Baraq batyr aýylyndaǵy aýyz sý qubyryn tósep jatqan KazContraction kompanııasy júktelgen jumysqa salǵyrt qaraǵan. Talap boıynsha qubyrlardyń astyna qumdy tósenish salmaǵan, betin shoǵyr-shoǵyr taspen japqan. Aýyl aqsaqaly Nurbek Baıtursynov aıtqandaı, 480 mln teńge qarjy jumsalǵan aýyz sýdyń da paıdasyn eshkim kórip otyrǵan joq. Boran men Maraldy aýyldaryna dál osyndaı salǵyrttyqpen sý tartylyp, qazynanyń qarjysy aýaǵa shashylypty. Onyń ústine ár aýlada qudyǵy bar Baraq batyrdyń halqy aýyz sýǵa asa zárý emes sekildi. Aıtqandaı, Baraq batyr aýylyna sý tartpaq bolǵan merdigerdiń jumysqa jaýapsyzdyqpen qaraǵanyn aýdan basshylyǵy da joqqa shyǵaryp otyrǵan joq. Kemshilikter oryn alǵandyqtan atalǵan kompanııamen kelisimshartty úzýden basqa amal qalmaǵan syńaıly. Al jobalyq-smetalyq jospar boıynsha, nysan 2021 jyly aıaqtalýy tıis.
– Aýdan úshin mańyzy joq dúnıe jasaǵansha, paıdaly nysan nege salmaıdy?! Mysaly, sút qabyldaý sehyn qaıta jandandyrýǵa bolar edi. Sıyr saýyp otyrǵan el az emes. Seh ashylsa, sút tapsyryp, nápaqa tappaı ma el?! Oblys ortalyǵyndaǵy kásiporyndar únemi súttiń jetkiliksizdigin aıtady. Solarǵa da sep bolar edi, – deıdi aýdan turǵyny Talǵat Aqshaǵanov.
Aýdanǵa shyn janashyr Nurbek Baıtursynov, Talǵat Aqshaǵanov, Tabys Káńgilda, Nurzada Qataı, Jaqsylyq Álı, Erjan Ahmadıev syndy bir top turǵyn aýyldyń dál irgesinde boı kótergen asfalt zaýytynyń qurylysyna da jazbasha túrde qarsylyq bildirgen. Sebebi zaýyttan býdaqtaǵan qara tútin aýyldy zııandy qaldyqtarymen lastaýy múmkin.
– Biz zaýyttyń salynýyna qarsymyz. Aýyldyq jerde turyp, zııandy aýamen tynystaǵymyz kelmeıdi. Erteń balalardyń densaýlyǵy ne bolmaq?! Eldi mekennen alys aparyp salsa, esh qarsylyq joq. Aýdan basshylyǵy bizdiń bir aýyz pikirimizben sanasady dep oılaımyn, – deıdi kúmis alqa ana Nurzada Qataı.
Asfalt zaýytyn salý maqsatynda «OblShyǵysJol» JShS ókilderi aýdan ákimdigine bos jer berý týraly ótinish bildirgen. Zaýyt salmaq bolǵan jerden ákimdik bas tartýǵa zańdy túrde negiz joq bolǵandyqtan kelisimderin beripti. Aýdan ákiminiń orynbasary E.Shoraıaqovtyń aıtýynsha, qoǵamdyq tyńdaýda keıbireý qarsylyq bildirgenimen, nysan qurylysy bastalyp ketken.
– Qoǵamdyq tyńdaýǵa kóbi kelmedi. Bári sheshilgen soń ekologııaǵa, qorshaǵan ortaǵa zııany bar degendeı mátinde qarsylyqtaryn bildirip hat jazǵan, – deıdi E.Shoraıaqov.
Aýdan turǵyndarynyń zaýyt qurylysyna qatysty qarsy pikir bildirgen hattary «jaý ketken soń qylyshty tasqa shabýdyń» keıpin kımese boldy. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Joldaýynda atap kórsetkendeı «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyna Kúrshim aýdanynyń basshylyǵy kóz juma qaramaıdy dep seneıik.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Kúrshim aýdany
