Dinı rásimder indettiń taralý kózi bolmaýy tıis

Brıfıngte Bas múftı birinshi kezekte 2021 jyldyń qasıetti Ramazan aıy 13 sáýirde bastalyp, 12 mamyrda aıaqtalatynyn, 8 mamyrdan 9 mamyrǵa qaraǵan tún – qasıetti Qadir túni bolatynyn, osy jylǵy pitir sadaqa mólsheri jan basyna 420 teńge (2 kılo unnyń quny) bolyp naqtylanǵanyn, pitir sadaqa mólsherin belgileýde barlyq oblystaǵy un baǵasy zerdelenip, nátıjesinde ortaq baǵa shyǵarylǵanyn jetkizdi. Bas múftı, sondaı-aq qasıetti Ramazan aıy pandemııa jaǵ­daıynda ótkeli otyrǵanyn, juqpaly dertti oqshaýlaný, saqtaný arqyly ǵana jeńýge bolatynyn aıta kelip, osy rette aýyzashar kezinde, qulshylyq sátterinde sanıtarlyq talaptardy qatań saqtaýǵa shaqyrdy.

– Densaýlyq – bárinen qymbat qundylyq, Allanyń adamzatqa bergen amanaty. Osy oraıda jasy alpystan as­qan aǵa-apalarymdy aýyz beki­týden buryn medısınalyq tekserýden ótip, dárigerdiń tıisti keńesin alýǵa shaqyramyn. Eg­de jastaǵy jáne balıǵatqa tolmaǵan azamattardan kúrdeli ahýal turaqtalǵansha meshitke barmaı, qulshylyqty úıde oryndaýyn suraımyz, – degen ol QMDB Ramazan aıynda aıtylatyn ýaǵyz-nasıhat, suraq-jaýap jumystaryn onlaın rejimde júrgizýdi jalǵastyratynyn, Quran hatym jasaý rásimderi de qashyqtan atqarylatynyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, Ramazanda bir aı boıy jalǵasatyn dinı dáristerdiń, qasıetti Qadir keshiniń, ulyq meıram – Oraza aıttyń onlaın baǵdarlamasy ázirlengen.

– Internet jelisi arqyly suraqqa jaýap alyp, onlaın nasıhat tyńdap, úıden shyqpaı saýapty amaldarǵa ortaqtasýǵa bolady. Biz qazirgi jaǵdaıdy eskerip, ótken jyly júzege asyrǵan jobamyz boıynsha pitir sadaqasy men zeketti onlaın rejimde berýdiń ońtaıly jolyn taǵy usynyp otyrmyz, – dedi N.Taǵanuly.

Sonymen birge Bas múftı aýyzashar qoraptaryn eriktiler nemese meshit qyzmetkerleri ar­qy­ly kómekke muqtaj aza­mat­tarǵa jetkizýge bolatynyn aıtty.

Naıb múftı Ershat qajy Ońǵar óz kezeginde Ramazan aıyn­da respýblıka boıynsha barlyq meshitte atqary­latyn is-sharalardy sóz etti. Ol osy oraıda «jasyl», «sary» jáne «qy­zyl» aımaqtarda ornalasqan oblystar men qalalar úshin juma, taraýyq namazdary, aýyz­a­shar ótkizýdiń tártibine toq­taldy.

Onyń aıtýynsha, «jasyl» aımaqta ornalasqan meshitte bes ýaqyt namaz, juma namazy, taraýyq namazy men aýyz­ashar ótkizýdiń tərtibi bylaı­sha naqtylanǵan: meshit dəret­hanalaryn qoldaný barysynda araqashyqtyqty jəne sanıtarlyq talaptardy saqtaı otyryp, múmkindiginshe tez dəret alý, namaz oqıtyn zaldardyń kólemine qaraı ýaqytymen zalalsyzdandyrý jumystaryn júrgizý, meshittiń kireberisinde tur­ǵan antıseptıkalyq qural­dar men sanıtaızerlerdi paıdalaný, taraýyq namazynda sanı­tarlyq talaptardy saqtaý, qysqa súreler oqý, rásimderdi aýa raıy qolaıly aımaqtarda múmkindiginshe meshit aýlasynda ótkizý, taraýyq namazy ruqsat etilgen meshitterde Quran hatymdy (1 paradan asyrmaı oqý) sanıtarlyq talaptardy saqtaı otyryp ótkizý meshitterde namaz oqýdy (bes ýaqyt namaz, juma namazy, taraýyq namazy) bir adamǵa keminde 4 sharshy metr esebinen qashyqtyq saqtalǵan jəne toltyrylýy 30%-dan aspaǵan kezde júzege asyrý, jasy úlken kisiler, densaýlyǵy nashar adamdar jəne jas balalar namazdaryn úılerinde oqý, meshitke kirýge mindetti túrde betperde bolǵan jaǵdaıda ǵana ruqsat etý.

Sondaı-aq bas memlekettik sanıtarlyq dárigerdiń №68 qaýlysynda qoǵamdyq tamaq­taný obektilerinde eske alý jıynyn ótkizýge ruqsat beril­genine qaramastan, aýyzashardy múmkindiginshe otbasy ortasynda ótkizý usynylady.

«Sary» aımaqta ornalasqan meshitterge qoıylatyn talap­tar jóninde sóz qozǵaǵan E.Oń­ǵar bul rette taraýyq namazynda sanıtarlyq talaptardy saqtaý, qysqa súreler oqý, aýa raıy qolaıly aımaqtarda múmkindiginshe meshit aýlasynda ótkizý, meshitke kelýshilerdiń betperdemen kelýin qadaǵalaý, meshitterde namaz oqýdy bir adamǵa keminde 4 sharshy metr esebinen qashyqtyq saqtalǵan jəne toltyrylýy 30%-dan aspa­ǵan kezde júzege asyrý, meshit­tiń kireberisinde turǵan antı­septıkalyq quraldardy paıda­laný, oraza ustaǵan adam­dar­ǵa múmkindiginshe aýyza­shar qorjynyn jetkizip berý­di uıymdastyrý, meshit dəretha­nalaryn qoldaný barysyn­da araqashyqtyqty jəne san­tı­tarlyq talaptardy saqtaı otyryp, múmkindiginshe tez dəret alý, namaz oqıtyn zaldardyń kólemine qaraı, ýaqytymen  zalalsyzdandyrý jumystaryn júrgizý qajet dedi.

Al «qyzyl» aımaqta orna­las­qan meshitterge qoıylatyn talaptar myna tómendegideı belgilengen: bes ýaqyt namazdy tek jekelegen túrde oqý, namaz oqýshylardyń araqashyqtyǵy 2 metr bolyp arnaıy belgilengen oryndarda oqý, namaz oqıtyn zaldarda ımamdar jəne namaz oqıtyn adamdar mindetti túrde betperdemen bolý, oraza ustaǵan adamdarǵa múmkindiginshe aýyzashar qorjynyn jetkizip berýdi uıymdastyrý, namaz oqyp bolǵan soń, múmkindiginshe meshitten tezirek shyǵý, jasy úlken kisiler, densaýlyǵy nashar adamdar jəne jas balalar namazdaryn úılerinde oqý. «Qyzyl» aımaqtaǵy meshitterde taraýyq namazy oqylmaıdy. Aıta keteıik joǵaryda atalyp ótken, «jasyl», «sary» jáne «qyzyl» aımaqtar boıynsha qoıylatyn talap pen tártip jergilikti bas sanıtarlyq dərigerdiń sheshimine səıkes ózgertilýi múmkin.

Brıfıngte spıkerlerge BAQ ókilderi suraqtar qoı­dy. Qoıylǵan saýaldardyń bar­ly­ǵyna Bas múftı men naıb múftı tıisinshe jaýap berdi. Máselen, «Oraza ustap júrgen adam PTR-test tapsyrǵan kezde onyń orazasy buzyla ma?» degen mazmundaǵy suraqqa «PTR-test tapsyrý barysynda eshqandaı suıyqtyq, dári nemese qandaı da bir zat kómeıden ishke ótpeıdi. Sondyqtan PTR-test tapsyrý orazany buzbaıdy», degen jaýap berildi.