Búgingi tańda IT salasy erekshe suranysqa ıe. Aqparattyq tehnologııany barynsha jetildirip jatqan qazirgi zamanda osy salany myqtap qolǵa almasaq, órkenıetti 30 eldiń qataryna ený ertegi ispettes bolyp qalar edi.
Oblystyń eldi mekenderinde 2019 jyldan bastap «Qazaqtelekom» AQ-tyń talshyqty-optıkalyq baılanys jelisi tartyla bastady. Eki jyl ishinde 36 eldi mekendegi 129 memlekettik jáne bıýdjettik mekeme joǵary jyldamdyqtaǵy ınternet jelisine qosyldy. 176 aýyl talshyqty-optıkalyq baılanys jelisi jobasy júzege asyrylmaı turyp, ınternetpen qamtamasyz etilse, baǵdarlama qabyldanǵannan keıin taǵy da 40-qa taıaý aýyl qamtyldy.
Elimizdegi eń alǵashqy «aqyldy qala» da bizdiń óńirde paıda boldy. Elbasy Nursultan Nazarbaev Aqkól qalasyna jumys saparymen kelgen kezinde «Qazaqtelekkom» AQ jelilik magıstraliniń tehnıkalyq toraby Málimetterdi óńdeý ortalyǵynyń jumysymen tanysqan bolatyn. Atalǵan ortalyq shaǵyn qaladaǵy barlyq beınebaqylaý, baqylaý jáne esep júrgizý, órtke qarsy qaýipsizdik tárizdi birneshe júıeden kelip túsetin málimetterdi muqııat jınaqtap, Smart Aqkol ahýaldyq ortalyǵyna joldaıdy.
Joba jol jáne qoǵamdyq qaýipsizdikti, bilim berý mekemeleri men áleýmettik nysandarǵa beınebaqylaý júrgizý, densaýlyq saqtaý salasynyń jumysyna monıtorıng jasaý, ǵımarattar men turǵyn úılerdi eń sońǵy úlgidegi «aqyldy» quraldarmen jabdyqtaý arqyly qalanyń qalypty tynys-tirshiligin keshendi qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Elimizde aqparattyq tehnologııalardyń tıimdiligin egjeı-tegjeı zerttep, júzege asyrý Aqkólden bastaý aldy dep aıtýǵa ábden bolady.
Jańa jobanyń qandaı tıimdiligi bar degen saýalǵa jaýap berip kórelik. Aldymen, bar tynys-tirshilik alaqandaǵydaı aıqyn kórinip turatyn jerde taldaý kúsheıdi. Ánsheıinde, kóshe boıynda oryn alyp jatatyn turmystyq sıpattaǵy tártip buzýshylyq kúrt azaıdy. Quqyq qorǵaý salasy qyzmetkerleriniń aıtýyna qaraǵanda, qoǵamdyq tártipti buzýshylar jedel anyqtalady. Jedeldiktiń nátıjesinde quqyq buzýshylyq 50 paıyzǵa azaıǵan. Turǵyndardyń bilim deńgeıi men saıası belsendiligi arta tústi. Eldi eleń etkizgen sony sıpattaǵy jaqsylyq el ishine taramaı, jalpaq jurt odan úlgi almaı tura almaıdy ǵoı. Merdiger kompanııa ókilderi 6 myń úıdi aralap, jylý men elektr energııasyn esepteıtin qurylǵylardy jańalap berdi. Sóıtip az ýaqyttyń ishinde bir kezde kópshilik nazar aýdara bermeıtin shaǵyn qala kommýnaldyq qyzmetterdiń barlyq tutynýshysy tolaıym sıfrlanǵan elimizdegi eń alǵashqy qala bolyp shyǵa keldi.
Qala turǵyndary kommýnaldyq qyzmetke aqy tóleý, ózderiniń kókeılerinde júrgen aryz-shaǵymdardy, árqıly buıymtaılardy jergilikti basshylyqqa jetkizý tárizdi jaılardyń burynǵymen salystyrǵanda áldeqaıda jeńildegenine dán rıza. Buryn tabandarynan taýsylyp, uzyn-sonar kezekke turyp, basshylardyń aldyna másele qoıatyn mundaı saýaldar qazir messendjer arqyly júzege asyrylady. Qala kóshelerine jyly aıaldamalar salynyp, uıaly telefondy qýattaıtyn qurylǵylar ornatylǵan. Mundaı múmkindik kóshe turmaq, saıabaqtaǵy oryndyqtarda da bar. Taǵy bir aıta keterligi, qoǵamdyq memlekettik mekeme kólikterine túgeldeı GPS qurylǵylary ornatylyp, qozǵalystary baqylaýǵa alynǵan.
– Burynǵydaı balalardyń kúndeligin aqtaryp, oqý úlgerimin táptishtep qarap otyrmaısyń, – deıdi qala turǵyny Aıgúl Bektemisova. – Qarapaıym halyq úshin óte qolaıly jaǵdaı.
Barlyq aqparat bir ortalyqqa jınaqtalady. Qaladaǵy 4 mektepte, aýdandyq aýrýhanada qoljetimdi Wi-Fi jumys istep tur. Mektep demekshi, álemdi jaman indet jaılaǵan kezde mektep oqýshylary men joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri ınternet jelisiniń joqtyǵy nemese álsizdiginen kóp beınet kórgeni málim. Oblystaǵy jalpy bilim beretin mektepterdiń bári 100 paıyz jyldamdyǵy 4 Mbıt/s bolatyn ınternet jelisine qosylǵan. Onyń 36-y spýtnıktik jabdyq arqyly júzege asyrylady. Sapa týraly sóz sabaqtaıtyn bolsaq, 189 mektepte ınternet jyldamdyǵynyń 8 Mbıt/s-ten joǵary ekendigin aıta ketýge bolady. Bul bilim oshaqtarynyń 59-y spýtnıktik jabdyq arqyly qamtamasyz etilgen.
Jyldyń basynan beri 59 mektepte jyldamdyǵy 8 Mbıt/s-ge, 86 bilim oshaǵynda 10 Mbıt/s-ge deıin kóbeıtildi. Jaǵdaıdyń jaqsarýyna talap pen jaýapkershilik septigin tıgizip tur. «Qazaqtelekom» AQ jyl saıyn bilim oshaqtaryndaǵy ınternet jyldamdyǵyn arttyrý baǵytynda jumys júrgizip keledi. 2020 jyly óńirdegi 90 bilim oshaǵyndaǵy ınternet jyldamdyǵy 4 Mbıt/s-den 8 Mbıt/s-ge deıin ulǵaıdy. Onyń ishinde ınternetke qoljetimdi bolýyna múmkindik beretin spýtnıktik jabdyq radıokópirge aýystyryldy. Aldaǵy jospar da birshama aýqymdy. Jyldyń sońyna deıin oblystyń 35 mektebinde jyldamdyqty 8 Mbıt/s-ge deıin kóbeıtý mejelenip otyr.
«Astel» baılanys spýtnıktik jabdyǵy mektepterdegi ınternet jelisiniń jyldamdyǵyn arttyrý tehnologııalaryn ázirleýde. Osyndaı ilkimdi is arqyly ótken jyly 40-qa taıaý bilim oshaǵyndaǵy jyldamdyq 4 Mbıt/s-den 8 Mbıt/s-ge deıin kóbeıdi. Osy oqý jylynda 59 mektepte ınternet jyldamdyǵyn arttyrý josparlanýda.
Olqylyqtyń oryn alǵan tustary da bar, oblystyń 43 eldi mekeninde baılanys provaıderleri men uıaly baılanys operatorlarynan turaqty ınternet joq. Áıtse de bul eldi mekenderindegi bilim oshaqtarynda ınternet jelisine qoljetimdilik bar.
Aqmola oblysy
