Eldi elektr qýatymen qamtyp turǵan О́skemen jáne Shúlbi GES-i ótken jyldyń sońynda jekeshelendirýge jatatyn respýblıkalyq menshiktegi iri uıymdardyń tizimine kiripti. Biraq aımaqtaǵy ekologtar men qoǵam belsendileri strategııalyq mańyzy bar nysannyń jekeniń qolyna ótýine úzildi-kesildi qarsy.
Prezıdentke joldanǵan ashyq hatta gıdrotehnıkalyq nysandardy jekemenshikke berýdiń qaýiptiligi týraly egjeı-tegjeıli jazylǵan. Tipti Almaty oblysynyń Qyzylaǵash aýylyndaǵy jaǵdaı da mysal retinde keltirilgen. 2010 jyly kóktemde bolǵan ol oqıǵany eske alýdyń ózi qorqynyshty.
– Kez kelgen jeke bıznestiń basty maqsaty – paıda tabý. Sondyqtan olar keıbir jerde aqshany únemdegisi keledi. Qaýipsizdik sharalary eskerile me, ol jaǵy úlken másele. Qazir ýádeni úıip-tókkenimen, erteń qalaı bolary belgisiz. Qudaı saqtasyn, biraq GES-te apat bolsa, búkil qalany sý shaıyp ketedi, – deıdi qoǵam belsendisi Denıs Danılevskıı.
Irgesi jetpis jyl buryn qalanǵan О́skemen GES-niń qazirgi jaı-kúıi de qoǵamǵa beımálim. Shyndyǵynda el arasynda ekologııalyq apat bolýy múmkin degen de úreı joq emes.
– Gıdrologııalyq elektr stansalaryn jeke qolǵa berýge bolmaıdy. Sebebi onyń jumysyn qadaǵalaý mehanızmi, baqylaý jasaý júıesi jasalmaǵan. Onyń bári daıyn emes. Soǵan qaramastan jekege bermekshi. Munyń arty ekologııalyq apatqa da ákelýi múmkin. Árıne, erteńi qalaı bolmaq dep alańdaımyz. Eldiń sózi eskerilse eken, – deıdi ekologııalyq bastamalar qaýymdastyǵy fılıalynyń jetekshisi Elena Berezınskaıa.
Aımaqtaǵy strategııalyq nysandardyń jekemenshikke satylýyna qarapaıym turǵyndar da qarsy. Olardy qaýipsizdikpen qatar elektr energııasynyń erteńgi baǵasy da tolǵandyrady. Alaıda kásiporyn ókiliniń pikiri «qosylǵyshtardyń orny ózgergenimen qosyndy ózgermeıdi» degenge keledi. Demek, ıesi ózgergenimen, elektr energııasyna degen baǵa ózgermeıdi.
– Energetıkalyq nysan kimniń menshiginde bolsa da, energonaryqtyń erejeleri boıynsha jumys isteýge mindetti. Mundaı nysandardyń jumysyn qadaǵalaıtyn arnaıy organdar bar. Bizdiń toǵan óz salmaǵynyń arqasynda tur. Búkil toǵannyń, mashına zaly men onyń ishindegi qondyrǵylardyń jalpy salmaǵy 1 mln 700 tonnadan astam. Sondyqtan onyń buzylýy múmkin emes, – deıdi senimmen «AES О́skemen GES» JShS qoǵammen baılanys boıynsha mamany Svetlana Nıshenko.
Qalaı bolǵanda da qoǵam belsendileri strategııalyq nysandardy memleket ıeliginde qaldyrýǵa baryn salmaq. Biraq jospar boıynsha kelesi aıdyń basynda gıdrologııalyq elektr stansalary jeke ınvestorǵa satyla bastaıdy. Baǵasy ázirge belgisiz.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
